search the truth and act according to principles.

Is e-government optional in Tanzania?

2011-10-05T16:58:00.000+03:00

Search information in Tanzanian government websites is such a hectic exercise that one will end up in frustration.. But how is that possible with a good number of well trained ICT experts from growing number of universities and colleges the government has at its disposal? How is that possible with staffs who get paid to work on keeping the information active through the channels?

It doesn’t matter the rank or reputation of an institution, still a good number of public institutions face the problem of effective and efficient running of their channel of information through the newly innovated means of electronic systems,, the websites to mention but a few.

This is so unlucky as different governments now embark on systems that allow flow of information to the public with active usage of online ways such as website.

We saw it in the past few months when the Kenyan government launched its their “open governmenta hub to all governmental information. A unique initiative to enable citizens and any interested actor with information to easily access it without any hitches.

And we can’t forget how some of the African countries have embraced the idea of “open data” from the United States of America, even though they do little in their mother countries. I believe, they could at least do this even without an external stimulus.

Of course I understand there are some crucial information that cannot be released in the channels like online due to their sensitivity like information which has to do with national security.

Most of the people are interested in having easy accessibility of those normal information to simplify workings of different actors such as researchers, academicians and students.

I normally don’t understand why we don’t have in time information such as reports, speeches, policies, and any other government documents online if at all the were initially produced in soft copy to go for printing. Why didn’t they upload the soft copy to the respected government website after launching or having the hard copy?

You can be surprised for example; there is no any soft copy of National Youth Policy of 2007 as a more recent youth policy in the country even after four years of its production and three years of its official launching

Or you cannot find some of ministerial budget speeches in their respected ministry websites even after being presented to the parliament. Just try to search and one can tell how many ministries and government departments have uploaded their budget speeches that touch their operations, simply very few of them!

It should be noted that, not everyone can be able to access the hard copies of different government documents due to obvious reasons.

But with the era of protecting the environment and the need to minimize printed documents and opt for online usage of documents; this should also be a government practice.

I just remember one of an analytical cartoon by a popular cartoonist known as Masoud Kipanya (KP): that being in e-government doesn’t mean to open up accounts in social networks such as Facebook and Twitter (as more of our leaders have done lately)!! But something more has to be done. Really our government and its all parastatals has to do more and more.

It is high time now to see live and active governmental and parastatals websites with enough and easily accessed information. It is time to see the brains of innovations in the area.

We should not forget that with easy accessibility of all needed information to the public not only will enable us to score some marks when it comes to international indexes especially the ones to do with transparency and good governance, but it will be good for our own growth in all dimensions as it will simplify works to our researchers, journalists, academicians, students, you name it-in their day to day works.

And this shouldn’t be a call to the government and its parastatals only, but also to all institutions in the country to try as much as possible to supply necessary information to the public.

©Michael Dalali, 5th October, 2011

Yuda kipenzi changu, waniangusha

2011-07-27T11:32:00.001+03:00

Na. Churchill Shakim

Alikuja kwangu mchana kweupe.

Mikono kaifumbata nyuma, kwa unyenyekevu mwingi. Mwendo wake taratibu.
Kanikuta nimechakaa, nimechakazwa na kazi za shamba. Jasho lanivuja na uchovu wenye kuudhi.

Nakumbuka, tena ni mchana wa jua kali siku ya alhamisi. Jua lingali uchi muda huo. Nani mwenye kuthubutu kutazama uchi wa jua! Hakuna, ndio maana hatulitazami tusijepata laana na upofu.

Mtu huyu mwerevu nikamkaribisha aketi kwenye kigoda changu. Nyumba yangu haina viti. Hakutamani kuketi kitini bali vumbini. Eti hapa chini patamtosha. Hajali vumbi. Haoni shida mavazi yake kuchafuka. Mbona nasi twakaa chini hata jamvini hatumudu!

Nikampa maji ya kata apoze koo, naye akapiga funda mbili za maji ya kisima. Maji adimu nyakati za kiangazi. Mtu huyu mtanashati, Mgeni wangu msaliti nikampenda. Nikapenda haiba yake. Hapo akanivuta kama sumaku.

Nikampisha aseme kilichomleta. Shauku imenikaa moyoni kama kijana anayejiandaa kwenda jandoni. Nikavuta usikivu. Jadi yangu uvumilivu. Si vema kumkatiza. Akasema zaidi, nami nikasikiliza. Sikio haliozi kwa kusikia wala halichakazwi kwa maneno. Kasema mengi na mengine nimesahau maana bashasha iliyonijaa kila baada ya kauli zake, sikutaka hata aendelee zaidi. Jakamoyo humaliza hadithi kabla mtambaji hajafika tamati.

Nikapiga mbinja majirani wafike, nao wasikie habari ya mtu mwema. Analeta tumaini katika mioyo iliyopondeka. Wanaume wakaimba kumsifu, vijana wakamwita rafiki, wakina mama wakasema ni mtanashati. Akapendwa na wote isipokuwa Chakubimbi. Watu wakamkebehi Chakubimbi, ‘ahh, tushamzowea huyu. Kila jambo kwake baya.’ Mwenye kuzomea kazomea, Chakubimbi hakujali, akasonya akaondoka. Nakumbuka moja alilosema pembeni ili mgeni wangu asisikie. ‘Wajinga ndio waliao’. Nikatahayari, ‘eti ngoma muichezayo mtakujalia kwa mdundo huohuo.’

Nikampa mgeni wangu alichotaka, naye kanipa ahadi. Ahadi ya mambo mema siku si nyingi. Tena kasema itakuwa punde kabla ya juma kupita. Atarejesha mara thenashara, anipe zaidi ya ujira. Wengine wakatamani ujira bila ajira na wengine ajira bila ujira. Nikawaza ulikuwa wapi siku zetu za masumbuko? Siku za kuhangaika? Nyakati za kufunga mkanda hasa kwa kuwa kiuno chenyewe kilishakongoroka kwa dhiki na kuacha makongoro kama mijengo ya pagale?

Shamrashamra zikapita na mgeni wangu kaondoka. Nami nikampenda. Akaniachia picha yake, kama ishara ya kumkumbuka. Akanipa na kipande cha kaniki chenye sura yake kama agano la ahadi yetu.

Ahadi ni deni ama ahadi ni duni!

Siku za matumaini zilikuwa nyingi. Nikatamani nimwone tena kama ilivyo ahadi yetu. Mara kimya kikatanda ila nikavuta subira zaidi. ‘Essabr’ muftah elfa rah’, mambo mema huwangoja wale wenye kusubiri labda tutafsiri hivyo maneno haya ya kiarabu.

Subira yavuta heri ama subira yavuta shari!

Nikasikia mgeni wangu, yule Yuda anatanga. Nimesema tanga, si matanga. Kutangatanga kwake ndiko kunakoniletea mimi matanga. Wakasema wamemwona pwani, chombo chake kilikuwa kerezani kinatengenezwa akingoja upepo. Keshapandisha tanga. Nikauliza kanunua lini jahazi? He! Sina habari, mambo yako wazi nami napitwa tu na nyakati. Ana kundi la maswahiba, wote wamo chomboni. Pepo zinawabeba kusi na kaskazi, kumwona tena mi siwezi. Siku nyingine kaonekana kasrini, akiwapokea wengi kutoka mbali. Wazito hasa.

Siku zinapita, mbona tena simwoni? Amesahau ahadi yetu? Mkopo niliompatia alisema atanilipa sawia, sasa imekuwaje tena! Tumekuwa mbali mimi na yeye kama Magharibi na Mashariki. Amenifanya iliki, mara kwenye chai mara kwenye wali, mara kwenye maandazi lakini anasifiwa mpishi na utamu wa wali. Kweli iliki haipikwi bila chenginecho kuwepo. Upuuzi mtupu.

Hapa nilipo nina hasira sana.

Namlaani, eti ‘nitamkomesha’. Si atakuja tena. ‘mchama ago hanyeli, huenda akauya papo’. Wazaramo nasi kwa misemo tu! Eti ukihama kambi usiinyee huenda ukarudi tena hapohapo. Mi na yeye tuna nasaba, wote wazaramo. Kwetu pwani.

Chakubimbi kanisikia kanicheka. ‘We bwana utakuwa mwehu bure. Tangu lini ukalificha jua kwa kipande cha kaniki? Dua la kuku hilo halimpati mwewe.’

Kaniudhi, nikamjibu kwa dharau, ‘nitafanya niwezalo. Siwezi kuchelewa safari kwa kukaza gidamu ya kiatu. Nitamshitaki barazani. Wote mnajua agano letu.’

Nilijua siwezi na sina thubutu hiyo achilia mbali kujiamini. Hivi kweli kesi ya mende nimfanye jogoo kuwa hakimu? Hata nikiweka wakili bado atakuwa tetea, naye atammaliza kabla ya kufika barazani. Lazima kuwe na njia nyingine ya kudai deni langu. Nayo ni kusamehe. Na akija tena simpokei wala kumkopesha.

Ghadhabu, ghadhabu zingekuwa zinaua kwa nilivyoghadhibika ningeshapasuka. Ila nikikumbuka siku ile ya kwanza kukutana na mgeni wangu najicheka tena. Eti, si mimi nilipita nyumba kwa nyumba nikatandaza habari zake. Nakumbuka siku nilipomshika mkono, nikashituka kama kulikuwa na nguvu ya umeme. Nikatamani nisioshe kiganja nisijefuta baraka. Sasa iweje leo nimlaumu. Kosa ni langu ama lake? Nani msaliti kati yetu? Nimejisaliti mwenyewe. Hakunishurutisha. Alinitongoza nikakubali, ila niseme kulikuwa na ghiliba ndani yake. Mtongozaji mwenye ahadi zaidi ya urefu wa kanzu yake anafaa kutiliwa shaka. Lakini mi nilikuwa mpofu kwa mapenzi. Nilisukumwa na haiba na wajihi wake na sikuwa na tafakari.

Sasa yanipasa kukata mkono ili kuunga wajihi. Hii ni ngumu sana. Najua siku itafika atakuja na nitamtolea uvivu.

Waswahili husema, ‘mwenda tezi na omo, marejeo ni ngamani’. Mara Jumatano hii hapa. Hebu kumbuka, Alhamisi ya juma lililopita mpaka leo Jumatano ni siku ngapi zimetimia? Nisaidie hesabu hii rahisi kwako, we mwenzangu umesoma shule ya kisasa ya Mtakatifu nani sijui. Mwalimu wangu mie wa hisabati alikuwa na gubu, haishi maudhi mwanamama yule hasa ikifika mwisho wa mwezi. Mshahara hajapata eti karani anasema mishahara ya walimu imeibwa. Iliwekwa kwenye sefu lakini kakuta imevunjwa. Hivi mshahara wa mtu si mpaka autie mkononi ndio uwe wake? Sasa kama umeibwa ukiwa huko maghorofani unakuwaje tena wa mwalimu?

Ujue hapo mwalimu wangu atarudi amenuna na akichanganya na yake atapiga bakora darasa zima bila kosa la maana. Kisha ndio anifundishe hisabati. Nitampenda kweli yeye na somo lake? Ukiachilia mbali zile siku nyingine ambazo hakuwepo alikuwa wilayani na kwenye semina. Ama sikuwa darasani nilikwenda kuteka maji ya mwalimu mkuu.

Basi mgeni akawa Yuda akaja siku hiyo ya Alhamisi, safari hii si kama mwanzo. Kaja na hubiri mpya. Injili yenye majigambo kuwa kafanya mengi hata kama hatuyaoni.

Kanikumbusha kuwa yeye ni mwanadamu, hana uwezo wa kiMungu eti atake jambo litokee ghafla.

Nahisi kama kuna kitu kimenikaba kooni. Sijui ni woga, ama hasira, ama ghadhabu! Natamani nimkumbushe deni langu lakini siwezi hata kumsogelea. Safari hii hanijali sana maana kuna wengine watamsikiliza. Chakubimbi kanicheka lakini sasa namwelewa.

Wengi wametoka vichwa chini. Na wengine wanasema hawaoni mwanga tena hata kama ni mchana wa jua kali. Na wengine wachache sasa wanamwelewa Chakubimbi. Lakini ulimwengu hauishi mastaajabu. Eti tena amepata alichotaka. Waliompa wanasubiri tena juma lijalo arejeshe.

Chakubimbi ananiambia turudi zetu nyumbani giza linaingia. Lakini nataka kupitia dukani ninunue kibiriti kwa shilingi hii ya mwisho iliyobaki mfukoni nikawashe taa. Namaizi kuwa sitaweza kuwasha taa bila mafuta. Hakuna mafuta kila mahali. Kijiji gani hiki jamani? Leo pia nalala gizani.

Wengine wananikebehi eti natarajia kulipwa makubwa, thenashara, kwa kipimo gani hasa?

Ila nawakumbusha kuwa, licha ya kunikebehi kwenu, bado..
 Tutahitaji kupeleka watoto katika shule isiyo na walimu wala vitabu.
 Hospitali isiyo na dawa wala mganga aliyefuzu vyema lakini imejaa maboksi ya kondom kuliko dawa za magonjwa mengine.
 Kulipia haki sababu wapo walioinunua kabla yetu.
 Kuishi gizani mpaka Mungu akipenda kuleta mvua ili tupate mwangaza.

Chanzo: http://www.facebook.com/notes/churchill-shakim/yuda-kipenzi-changu-waniangusha/10150290316899881

Wawepo wasiwepo mambo safi!

2011-07-12T07:44:00.000+03:00

Kikao cha nne cha bunge la kumi kinachoendelea mjini Dodoma kinaibua maswali mengi hasa katika muenendo wa ushiriki finyu bungeni. Ni miezi takribani tisa toka wabunge hawa watangazwe washindi baada ya mikiki mikiki ya kipindi cha kampeni ambako walijinadi kuhitaji kutumwa kwenda kuwakilisha wananchi wengine katika chombo cha maamuzi.

Hivi karibuni, naamini wengi wa wananchi ambao wamekuwa wakifatilia vikao vya bunge ni mashahidi wa ufinyu wa ushiriki wa wawakilishi wetu katika kikao cha bunge. Hali hii inaibua maswali mengi sana miongoni mwa wananchi wapenda maslahi ya nchi.

“Hivi bunge hili linaendeleza tabia kama ya bunge lililopia (yaani bunge la tisa)?”, mwingine akahoji; “hivi kuna sababu gani hasa zinazowafanya wabunge kutomudu kushiriki kikao cha bunge wakati hiyo ni sehemu yao ya kazi” ni miongoni mwa maswali ambayo huwa nakumbana nayo toka kwa wananchi waangaliapo bunge na kuonyeshwa kupitia televisheni viti vilivyotupu.

Hakika inaibua sintofahamu ambayo nadhani ni wabunge wenyewe wanaweza kuichambua kwa kina.

Lakini haraka haraka mawazo yanayoweza kuja akilini ni pengine; Mosi, kikao cha bunge kimekuwa kirefu sana kuliko vile ambavyo wabunge wanahimili kutulia kukishiriki kikamilifu. Hii inaweza kupimwa na kulinganisha na vikao ambavyo vitatu vya vyanzo ambavyo havikuzidi mwezi kuliko kikao cha nne cha bajeti ambacho ni takribani miezi mitatu.

Kwa upande mwingine inawezekana wabunge wa bunge la kumi tayari wameshazoea muenendo na utendaji kazi wa bunge, ambako imewafanya kujua namna ya kuishi bungeni “kiujanja ujanja”. Hii inakuwa ni miongoni mwa tabia inayotokana na kuanza kuzeoa kitu na hasa mazoea yaliyopitilia yenye kumfanya mtu kujisahau.

Kufahamu huku inaendana na kujua namna gani ya kukwepa rungu la sheria na kanuni kumwangukia baada ya kuivunja mathalani; kanuni zinataka mbunge kuhakikisha hakosi mikutano mitatu mfululizo (siyo vikao). Kanuni zinamwangaza mbunge aliyepo katika kikao hasa katika kipindi cha kupitisha maamuzi ambapo suala la akidi inapaswa itimie.

Hapa ndipo tunaona baadhi ya wabunge tena wakuchaguliwa wanasaini mwanzo wa mkutano kasha wanaendelea na shughuli zao na kuacha kuhudhuria vikao vingine ambapo vinawataka wao kushiriki ipasavyo.

Kupungua kwa mwamko na hamasa ya ushiriki inaweza pia kuwa miongoni mwa sababu inayoendana na kuzoea bunge. Kwani inawezekana katika vikao vya awali wengi wa wawakilishi wetu katika kikao cha maamuzi walikuwa na upya ambao ilikuwa chachu ya ushiriki kikamilifu jukumu lao la kuwepo kikaoni kwa niaba ya wananchi wote wa jimbo wanaloliwakilisha.

Nachelea kuamini kuwa kupungua kwa mwamko na hamasa kumeanza kwa wawakilishi wetu ambako kunawafanya wasihudhurie kwani endapo ndivyo basi ile hali ya “business as usual” (mambo kama kawaida) itakuwa tayari imetamalaki ambayo inachagiza ufanywaji wa mambo bora iende kukamilisha muda na si kuzingatia ufanisi, tija na viwango kwa maslahi ya wananchi waliowatuma kuwawakilisha na Taifa zima kwa ujumla wake.

Lakini katika kujaribu kuendeleza tafakuri juu ya nini hasa ambacho kinaweza kuwa kinawasibu wawakilishi wetu, maana nafahamu spika na waratibu wa bunge hawawezi kugonganisha ratiba za bunge na kazi za kamati au majukumu mengine ya kibunge kiasi cha kufanya ukosefu wa ushiriki mkubwa kiasi kile katika vikao mathalani hiki kikao kinachoendelea cha bajeti. Inawezekana kule kuchanganya siasa na biashara kukawa pia moja ya sababu ambazo zinawafanya wabunge wetu kutokutulia bungeni kwani kwa baadhi ya wafanyabiashara ambao wao ndio wahusika wakuu katika utendaji inaweza kuathiri sana ushiriki kikamilifu wa vikao vya kibunge.

Kwani kama ni shughuli ya kijimbo, naamini wananchi wote wanafahamu na kuelewa kuwa mwakilishi wao wamemtuma bungeni katika kikao kuwawakilisha hivyo kama ni wananchi makini wenye kujua haki na misingi yao ya kiuraia wanapaswa wamhoji wanapomuona mwakilishi wao akiwa jimboni wakati shughuli za kikao cha bunge zikiendelea.

Umuhimu wa kuwepo wa makatibu wa wabunge na watendaji wengine wa ofisi za mbunge ndipo unajitokeza hususan katika vipindi vya vikao bungeni, endapo mbunge anakuwa makini kuhakikisha anakuwa na wasaidizi wataalamu na watendaji kama makatibu wa mbunge ni watumishi imara kuweza kuendelea kuwahudumia wananchi katika kipindi ambacho mbunge anakuwa katika kuhudhuria vikao vya bunge.

Hakika kama wananchi ambao tunawakilishwa na wabunge wetu, ni muhimu kuhoji nini hasa kinachowafanya wawakilishi wetu kutokuhudhuria vikao vya bunge ambayo hasa ndilo jukumu na kazi ambayo walipia kuomba tuwapatie.

Achilia mbali wale wabunge ambao tayari tumeanza kuonyeshwa kupitia vyombo vya habari kuwa licha ya kuhudhuria kwao katika vikao wanakuwa wao kama hawapo kwani wanaangukia kuuchapa usingizi au wakipiga soga wakati mijadala ikiendelea.

Na hivi tunashukuru sana wananchi kupata fursa ya kufatilia vikao vya bunge kupitia vyombo vya habari kama televisheni, je visinge kuwapo hali ingelikuwaje?

Baruapepe: michael@michaeldalali.com

© Michael Dalali, Julai 2011

How prepared is East Africa for Oppositions?

2011-05-17T17:47:00.001+03:00

What has been going on in Uganda in the realm of politics in the past few weeks is not a new thing in East African countries.

However, the beatings and destruction of property meted out to opposition leaders by Uganda government’s state apparatus has certainly shocked other members in the region
As already noted, anti-opposition stance in the region appears to have come here to stay.

Indeed, there is no a single country in the region that has never harassed opposition parties.

The only difference is perhaps the scale of such harassment that puts such harassment in the Pearl of Africa to a level that could be compared to what is done by occupants of Mirembe or Butabika hospitals in Tanzania and Uganda respectively.

And when one critically looks at what has been going on in Uganda, one thing comes into mind, namely sharing of practices between state apparatus in the region!

For instance, is there any difference between the smashing of window screens of cars owned by members of parliament from the Chadema opposition party in Arusha on January 05th peaceful demonstration this year and on the car of Ugandan opposition leader, Dr. Kizza Besisgye during his walk-to-work campaign?

Perhaps a new thing, a creation by Uganda if you like, may be the claimed art of spraying expired tear gas after smashing of window to Dr. Besigye.

Experts have it that expired tear gas is poisonous and kills its victim slowly!
Therefore those who have had expired tear gas sprayed on their lives on earth has been reduced quite considerably.

The question of expired tear gas raises question marks over the state of tear gas sprayed to demonstrators in other parts of the region.

We should not forget what transpired on January 5th this year in Arusha that left three people dead, scores injured and many cars damaged.

A serious note on the need of discussion on how best governments have to handle oppositions across the regional, a Kenyan lost his life among the three stated people in Arusha.

I hold on to speak of Kenyan oppositions, because they have faced a lot to be a good teacher of the East African mockery of democracy. But hopes still hold as a new era Kenyan politics have gone.

All the countries’ constitution admits to respect the human rights, which among many rights address the freedom of expression. I understand well on the aspect of national security which seems to be a good excuse used by the governments in power, but a million dollar question is, how far national security doesn’t breach human rights?

Forgetting the land of Kagame will be unjust on looking at how oppositions are viewed and handled across the region. What faced Victoire Ingabire Umuhoza, a chairperson of the United Democratic Forces (UDF) who announced to challenge Kagame on presidency and ended up on an arrest with charges of terrorism and threaten national security has a good message.

Patrick Karegeya an émigré Rwanda colonel can add up a story on the treatments from the country’s CEO of Rwanda. As quoted in an interview with Robert Mukombozi; “even the army wasn’t sure about which charges they should prefer against me and where I should be jailed. For all the jail terms I served in Rwanda, the army, under orders of the commander-in-chief, detained me in solitary confinement, not allowing any family member or friend to visit me, which is extreme psychological torture going by the international human rights conventions”

He blamed Kagame’s hand in all that he went through as he puts; “all the orders were coming direct from Kagame. All these are political tools that Kagame uses to silence his opponents”

He even spoke of the death occurring mysteriously to protect the so called “political dominance”; “It is not only Col. Alex Rezinde and Seth Sendashonga (former Internal Security Minister) who died mysteriously around that time. Many people especially politicians, have died under mysterious circumstances I can’t say I don’t have information regarding those cases, but Kagame is the boss so he is in a better position to explain those assassinations and mysterious disappearances of people”.

All the practices against oppositions across the countries imposed a thought as if they are not part of the same societies, they don’t have any good wishes for the countries. The thoughts which are too soon to be admitted especially as they haven’t given chance to reveal their true colours.

One thing we can be sure of, is that the same opposition politicians are originating from our families. They are part of our society. They grew up on our own eyes. We too are part of them in its all sense of meaning.

Are the claims presented on oppositions demonstrations like the rise of costs of living by and large not felt by the society?

On the other hand, one should question his/her mind as to why for example the recent Chadema public rally have large mass to that extent, are they attracted to issues advocated for such as the need to address the high rise of living or a just matter of fanaticism to the party?

What is known is, every government that claims to be democratic has to respect the rights of individuals like that of allowing to vote, and to be voted too. They can be led, as too have rights to lead.

As psychologists do advices on a need of individuals to allow themselves a talk over things in their hearts which act as a medicine to stress and sometimes a useful exercise that can make one avoid to run mental. There is a need for the governments to offer more platforms to its people, whether oppositions or from the party in power to express their feelings. And important suggestions found in their thoughts, when incorporated in actions it won’t be a failure to the government in power but a respect act of collective governance.

We have seen a lot of the tortures, harassments, mistreatment to oppositions. It is high time to see also the other side of Africans, the tolerance abilities to the differences we have, and even going extra miles of offering enough platforms and also receive feedbacks which might includes criticism from all citizens including politicians, activists and journalists.

©Michael Dalali, 2011 May 16th

Katiba Moja, Nyumba Moja!

2011-02-07T17:21:00.001+03:00

Kadiri kila kaya inavyojitahidi kuwa na kitabu kitakatifu kwa mujibu wa imani yao yaani aidha msahafu kwa waislamu ama biblia kwa wakristu, inafungua mlango wa kuwa na kitabu cha mamlaka ya kidunia. Katiba!

Kadiri kila wakati kaya ikiketi chini na kusoma kitabu kitakatifu kwa minajili ya kujiimarisha kiimani na kupanua maarifa ya “elimu ahera”. Ndivyo hivyo pia ilipaswa kaya zikae mara kwa mara na kusoma kitabu cha mamlaka ya kidunia. Katiba!

Licha ya uwepo wa maduka ya kitabu cha katiba, bado wananchi wachache wanamudu kuwa na nakala ya kitabu hicho muhimu kwa kuhakikisha haki na maslahi ya kila mmoja yanalindwa. Kuhakikisha maslahi ya nchi kwa ujumla yanasimamiwa.

Hata kwa shule za msingi na sekondari iwe za kata ama zisizo za kata bado sehemu kubwa kitabu cha katiba ni ndoto. Hata mmoja ya mfano hakuna!

Naye mwenyekiti wa kijiji ama mtendaji wa kijiji katiba kwake ndoto. Hata ofisi ya serikali za mitaa hakuna. Mwe!

Lakini maudhui ndani ya Katiba si kwa maslahi ya kila mwananchi? Maudhui yaliyomo si yanapaswa kuhubiriwa na kujadiliwa miongoni mwa kila raia? Ziwapi jitihada za kufikisha ujumbe uliomo ndani ya kitabu hicho cha kimamlaka?

Imeshapata kusemwa, haki haiombwi! Haki haipewi katika sahani kama pishi ya ubwabwa. Kila mwananchi, kila mwalimu, kila mtendaji wa serikali za mitaa ama kijiji anapaswa aweke juhudi ya dhati kuhakikisha anakuwa na nakala ya Katiba.

Kila shule ihakikishe inakuwa na nakala za kutosha za katiba. Kila mwanafunzi ahakikishe anapata wasaa wa kusoma aidha kwa mfumo wa makundi ama mmoja mmoja.

Kila kaya nchini ihakikishe ina nakala ya Katiba na iwe inatenga muda wa kusoma aidha kama kaya nzima ama kila mwanakaya kwa nafasi yake.

Kama vile tunavyojitahidi kujifunza masuala ya kiimani ndivyo hivyo pia tujitahidi kuwekeza katika kujifunza masuala ya kidunia hususan utendaji wa tawala, katiba na mantiki yake.

Kama tunavyopeana zawadi za vitabu ndivyo pia tuanze tamaduni ya kupeana zawadi ya kitabu cha “Katiba”. Tujitahidi pia hata kupeleka zawadi za Katiba kwa ndugu na marafiki zetu jijini na vijijini.

Baruapepe: michaeldalali@yahoo.com

© Michael Dalali, 2011

Jeshi kizio cha uuaji wa demokrasia

2011-01-13T15:50:00.010+03:00

Tusiandike tukiogopa jeshi?tusiseme tukiogopa jeshi?tusitende tukiogopa jeshi? Jeshi ni nini haswa? Jeshi latoka wapi haswa? Kwanini linakuwa na nguvu na ubabe ambao hawana? Kwanini jeshi linadumaza jitihada za kukuza demokrasia?

Natambua jeshi lina jukumu kubwa la kulinda mali za raia na raia wenyewe. Jeshi lina jukumu la kuhakikisha usalama katika nchi. Lakini jeshi halina mamlaka ya kufisha demokrasia. Jeshi halina mamlaka ya kufisha uhuru wa watu kujieleza!

Mmoja ya raia akidhibitiwa asiandamane na Jeshi la Polisi

Ni mara ngapi jeshi limefisha uhuru wa raia pasi kujulikana? Ni mara ngapi jeshi limefisha uhuru wa raia na ikajulikana hadharani? Ni mara ngapi jeshi limetumia ubabe pasi umma mzima wa watanzania kufahamu? Watu wenye kuguswa na utendaji wa jeshi la Tanzania wanayo mengi ya kueleza. Wafungwa na mahabusu magerezani wanamengi ya kueleza juu ya utendaji wa jeshi la Tanzania. Si mnaukumbuka ule usemi; “wanaokwenda jela siyo wote wana hatia?”

Ni mara ngapi baadhi ya jumuiya za kiraia zinapenda kufanya matukio ya kidemokrasia ambayo kwa namna moja yanachangia katika ukuaji na uboreshwaji wa demokrasia yetu wanakumbana na vigingi vya utendaji kwa kile kinachoitwa “taarifa za kiintelijensia”?

Kama nguvu kubwa inaweza kutumiwa kwa taasisi kubwa za kidemokrasia nchini kama vyama vya kisiasa tena vyama vikubwa vya kiupinzani hali itakuwaje kwa asasi za kiraia? Hali itakuwaje kwa mwananchi mmoja mmoja?

Ama tumeshahau yaliyotokea Januari, 2001 kule Zanzibari kwa wananchi waliotumia haki ya kibinadamu ya kujieleza kwa aina ya maandamano? Je yaliyotokea yanautofauti na ya Januari, 2011 kule Arusha?

Asasi moja ya kiraia tena ya vijana waliokuwa na utashi wa kuhamasisha wananchi hususan vijana wenzao kujitokeza kupiga kura kwani waliona historia inaonyesha ushiriki mdogo wa vijana katika michakato ya uchaguzi. Wakatumia rasilimali muda na fedha achilia mbali ari na utashi waliowekeza lakini wakaambulia siku moja kabla ya tukio kuzuiliwa kufanya tukio baada ya kutengua kibali ambacho walikiidhinisha wenyewe polisi ati nini, “taarifa za kiintelijensia”!

Hatukusikia kilio chao na namna walivyofafanua tukio zima la utumiaji wa mabavu ya kiutendaji jeshi hilo kuondosha utashi wa kukuza demokrasia?

Ni rahisi sana kwa jeshi hili kuandika barua na kuitisha mkutano na waandishi wa habari kueleza kile wakiitacho “taarifa za kiintelijensia” kusitisha tukio lililoandaliwa kwa muda mwingi pasi kulipa fidia. Ndiyo, kwanini wasiwe wanalipa fidia hasa kwa utenguaji wa vibali ambavyo wanakuwa wamekwisha vitoa?

Kama ilivyojidhihirisha kwa jeshi la polisi kuwa na uwezo wa kutumia nguvu ya ziada hata ambako hakuna hitaji hilo katika kupambana na kuzuia maandamano, wakati wangeweza kwa nguvu nusu ama ndogo zaidi ya nusu itumikayo kudhibiti maandamano kuitumia kuhakikisha usalama “crowd control” kama ambavyo wanatarajiwa wafanye. Lakini loh salale!

Nikijali afya ya nchi kidemokrasia kwa kuhakikisha vyombo vya dola vinakuwa sehemu ya kukuza demokrasia natarajia kuwaona wakiguswa na madoa ya damu ambazo wanamwaga zisizo na hatia. Uhai uliokatishwa utaendelea kuishi daima na kuwabughudhi hata katika njozi na endapo kutakuwa na ulegevu kalamu, hotuba na machozi ya wafiwa yataendelea kububujika na kuandika historia kizazi hata kizazi zikililia damu azizi iliyomwagwa.

Polisi wasisahau wanaowapoteza maisha ni kaka na dada zetu, ni baba na mama zetu, zaidi ni sehemu ya jamii yetu. Wanapaswa watambue kila hatua wanayoitenda ina athari katika jamii ambayo wao na vizazi vyao vinaishi.

Wasisahau risasi, bunduki, mavazi hata mishahara inayowapa nguvu kuamrisha watu kumwaga damu, na wale wapokea amri kutii na kutekeleza ni kutokana na kodi za wananchi hao hao wanaowaua na kumwaga damu. Hii akili kweli?

Tayari wananchi wameanza kuwa na ujasiri wa kujiuliza kama alivyoainisha Padri Privatus Karugendo; “Kwani Tanzania tuna risasi ngapi? Tunazo milioni 40? Tuna polisi wangapi? Tunao milioni 40? Watanzania sasa hivi wanakimbilia milioni 40, wakishikamana hakula la kuwafanya”! Hakika Jeshi la Polisi likiendelea kutenda litendayo litawafanya wananchi nchi nzima kutenda chochote, haya ndiyo matunda ya kujificha nyuma ya “taarifa za kiintelijensia”.

Waogope nini kama ameshuhudia askari ambaye alitegemea amlinde akimpiga risasi kaka yake? Unategemea atende nini endapo alishuhudia askari akimpiga mama mjamzito mbele ya macho yake? Unataka atende nini endapo aliona askari akitoa uhai wa baba yake aliyemtegemea kimaisha? Hiki ndicho kizazi kinachozalishwa kwa kazi ya polisi ya “taarifa za kiintelijensia”.

Mmoja wa wahanga wa nguvu ya Polisi katika maandamano umauti ukiwa umemkuta baada ya kupigwa na risasi

Tanzania imeshabarikiwa amani na utulivu, Watanzania wameshabarikiwa tunu za kutunza amani na utulivu katika mioyo yao. Watanzania mmoja mmoja ama hata katika jumuiya za kiraia kama asasi za kisiasa na za kiraia hawana jeshi wala si wengi wenye bunduki kulinganisha bunduki zilizopo katika majeshi ya usalama. Usalama wao na matumaini yao ya amani yamewekezwa kwenye majeshi ya usalama kama jeshi la polisi na kudiriki kuligharamia kwa kodi zao.

Jeshi likitaka lilinde amani kama tunavyotarajia wao kutimiza jukumu lao hilo katika jamii yetu lakini pia likitaka linaweza likaendelea kupuuza na kuenenda na vitendo vyake vya kuondosha amani na utulivu!

Mfungwa Mswahili alishasema katika hotuba yake;“Ndugu waheshimiwa jiheshimuni, waheshimuni na wengine mpate kuheshimika kihalali, jiheshimuni ndipo mdai heshima”.

© Michael Dalali, 2011

THE END AND THE BEGINNING

2011-01-02T17:24:00.002+03:00

Everyday we sleep to wake up dreaming
When our minds cant stop screaming
Noises we wish to turn into singing
A song with a beautiful meaning
To go as deep as abstaining
With no abusing
Remembering basic accounting
Getting busy achieving
Where necessary acknowledging
There is no need for acting
We are not advertising
You know we are aging
In this life we are living
Its not worth relaxing
We have to be advancing
Stand up where you are sitting
Better start doing the walking
Life is so amazing
We should start discovering
In and out altering
Without announcing
No annoying
Sleeping to nothing
Waking up to something
So appetizing
and then you are appointing
The efforts approving
Everyday appreciating
People are appraising
The future you are approaching
The past you are assassinating
And they keep doing auditing
You keep authorizing
They are thinking of awarding
You keep on hustling
They are thinking of babysitting
You keep the ball rolling
When they are brainstorming
You are implementing

Happy New Year from Nancy
May the next 365 days be full of sweet fragrance
And the satellites to read your frequency
Life is full of fancy
No need for agency
Make your own currency

HAPPY 2011

By: Nancy Lazaro Mwaisaka
Copyright - 31/12/2010

Inawezekana wakasoma-CHANGIA SASA!!!

2010-12-27T14:43:00.003+03:00

Decidere: What it means to decide

2010-12-16T18:08:00.000+03:00

By Westermack W. Batanyita

I know your deeds, that you are neither cold nor hot. I wish you were either one or the other! So, because you are lukewarm— neither hot nor cold— I am about to spit you out of my mouth.”— Revelation 3:15-16.

Decisions, decisions, decisions...we all make them every passing moment of everyday: be it something simple enough as either to leap out of bed or continue slumbering as the alarm goes off, or something a little more involved as deciding to enter into a committed relationship with someone or not. They are all decisions. They are a critical part of our lives as every action is preceded by one. Being the mother of all action, decisions direct our lives; who we were, who we are, and who we become rest on them. But what’s a decision really, anyways!?

Simple enough the meaning of “decision” for most people, except that the notion on what it means to decide in our societies is, well, loose! And in our loose application of the term “decision” in our daily lives, an overwhelming majority of us haven’t a clue on what it means to really make a decision.

The word itself— decision, derives from the combination of two Latin words “de”, which means “from”, and “caedere” which means “to cut”. Making a true decision is to commit yourself to achieving the result you expect from that decision, and cutting yourself off from any other possibility other than that result.

The simple fact is, in our minds at least, whenever we make a decision, we cross a bridge connecting where we currently are and where we expect that decision to take us. And, as it follows from the Latin antecedents of the word, the bridge has no other helpful purpose upon having crossed over to the other side. In fact, if anything, it can only serve to detract from the force of change that a committed decision creates, and should therefore be obliterated: effectively cutting ourselves off from any possibility of retreat via it.

Not to overly simplify things but, in essence, cheating in “committed relationships” occurs as a direct result of people “deciding” to enter into them without ever being committed to their decisions! They have in effect failed to completely cut themselves off from the possibility of other carnal retreats— no pun intended.

Etymologically speaking, therefore, decisions entail commitment, a sturdy resolution on the part of the decision maker to see it through.

It's only in the wake of such commitment that life begins to take more magical, almost mystical twists and turns toward materializing the other side of the bridge. All manner of unforeseen people, events, material assistance, circumstances...you name it, will spring forth to your aid in your lofty quest. As Johann Wolfgang von Goethe ably observed the mysterious ways of the force behind a committed decision: “...Until one is committed, there is hesitancy, the chance to draw back, always ineffectiveness. Concerning all acts of initiative (and creation), there is one elementary truth the ignorance of which kills countless ideas and splendid plans: the moment one definitely commits oneself, then Providence moves too...”

“...then Providence moves too...” Yes indeed! We are a universe governed by laws of nature, and one of them is this. Our lack of comprehension of their exact mechanics doesn't make them any less pervasive, any less eternal, or immutable, or true; like the force of gravity which even before Newton and Einstein had peered into and helped demystify, had still orchestrated the impeccable dance of celestial orbs of the cosmos since the dawn of time. Fathom them or not, they remain forever alive in the very fabric of Nature; and we may as well tune into the rhythm of their song and dance to it, only to, in the end, have them dance to the tune of ours.

Perhaps no where I know (other than in the indefatigable journey of the invention of the incandescent light bulb) is the authority of this law more evident than in the ubiquitous narrative of Caesar’s military expeditions of the 1st century BC.

His mythic charisma and leadership spirit had just inspired another one in a string of successful military campaigns under his command. Having sailed over the English Channel from Gaul, and landed with his legions on the shores of what is now England, the decision was definitive in Julius Caesar's mind: they were here to conquer, nothing less.

To reinforce his army's commitment on that decision, he did something that I'm sure would have seemed foolish and foolhardy in the eyes of any cynic standing on the sidelines of history-in-the-making; oblivious, of course, to the fact that s/he wouldn't make even the footnote of this history.

Under his command, standing with his soldiers on the chalk cliffs of Dover, looking down over the waves two hundred feet below, they witnessed red tongues of fire consume each and every ship in which they had crossed. They burned their boats— literally! In the enemy's country, with the link with the Continent destroyed, the very last means of retreat burned, there was only one thing left for these men to do: to advance, to conquer. And the rest as they say is history.

I know; what I write here isn't science. To the practical and categorize-it fanatic it's philosophy, too naive, too passive, too removed from the world of real things. To me, given my experience that has woven this nascent tapestry I call my life, it's a belief; one that has calcified into a conviction over the years.

In more recent years, I’ve had to fight a little battle of my own; a battle of wills between who I am as an individual as governed by my convictions which influence my decisions, and the person I’m expected to be by my family, friends and colleagues as governed by popular opinion.

For between my evidently inconceivable decision to drop out of uni, and my free-willed choice to quit a lucrative business that paid me thousands of dollars a month in income and royalties at a relatively tender age of 20, and my other like, rather unorthodox ways I’d amassed an appreciable number of unsolicited spokespeople and advisors, each with their own version of twisted, overinflated and below-the-belt facts.

Fearing that I wouldn't be understood even if I tried to, and just failing to see the point of defending my decisions, I found myself just smiling a wry smile and fending off all unsympathetic questions, vilification, criticism, or advice.

I can still remember what they said though.

After dropping out of school and decided to go into business, for instance, most who knew me thought I was joking. After a little while, after it’d become clear that I wasn’t, most still thought I was, well, joking! For those who somehow managed to take me a little more seriously, the “wiser” thing to do, they advised, would have been to continue my studies as I did my business, or at least fill out a standard form along with a letter to the university declaring that I was postponing my studies— all this as a precaution, just incase things didn’t work out with the business!

It was all well-meaning advice except for one problem: my decision was to go into and succeed in business. I’d cut myself off from any other possibility that would give me any result other than this. In my mind, while there might’ve been the issue of “it could take a bit of time to make it,” the just-incase argument was invalid. The precautionary, fall-back-into-cushion uni degree was immaterial.

There may be many factors that contributed to the skyrocketing success of that business, but primary among these was the sheer psychological drive and focus that stemmed from the plain and simple fact that I didn’t have the luxury of “just incase”.

All was good, the money grew better and better, the people were great; until that day I had to reluctantly reach another unpopular decision.

This time, deciding to quit the business that had influenced my terminating my studies in the first place— a successful business that took me close to two years to build, not only made me look foolish but also crazy; a confused kid who hadn’t the slightest idea of what he wanted anymore! But that’s another long story for another time I suppose. Suffice to say though, they weren’t decisions fueled by just conviction, they were also informed; and I’ve remained committed to them to date. And while I’m no better off financially— yet— as a consequence of these decisions, I believe I’m a stronger, much more integral, and better human being as a result of these.

Decisions: They are an incredible force that shape both our singular and shared destinies. Even for those who lead lives of quiet desperation of passive decision making by allowing the circumstances of their lives to control and direct them, that is in itself a decision. Decisions, I’d argue, are an integral part of our existence.

As we’ve seen, once made, they entail commitment; an unwavering faith and determination to see the results we expect from them through.

We are a species consumed by the need for certainty, like the proverbial biblical doubting Thomas, needing to see to believe; yet there will be times, with more valuable and meaningful decisions, when this commitment will mean that we burn our boats and walk by faith as opposed to the more-preferable sight. You cannot really begin to read the next chapter in a book unless you turn the very last page of the one preceding. The chapters in your life are no exception.

And when fear creeps into our only-human hearts, and we begin to feel like we’ve committed too long and the Promised Land seems to be getting even more elusive as we search and would rather turn back to Egypt into servitude of indecision and half-commitment, we should take heart in the experience of men like Thomas Edison and his 9,999 failures and one eventual success on the painstaking invention of the incandescent light bulb; and in the end we’ll know: When we are committed, we’ll either find a way or make one.

If our decisions are informed, we make them when we are level-headed enough, and we believe in them, we should stick by them no matter what, staying flexible in our approach but rigid in our commitment. As a line in a fave movie goes: There’s dignity in being loyal to something you believe in, holding on to it; and above all else, believing without question that it will carry you home.

Now decide. Gracias!

TYVA Illuminates

2010-12-15T10:22:00.000+03:00

TYVA Illuminates the Young Minds
TYVA uncovers the true colours
TYVA cultivates the right struggles
The Young should lead the Change

Blindless blinded old minds
Powered to cover the true colours
With merciless tireless efforts
The Young should lead the Change

Hungry minds persist TYVA feed them
Feed heartedly anger cemented from bottom
Hungry minds suck wealth from earthworm
The Young should lead the Change

TYVA pours salt to heal the wound
Weightless blood show love wholehearted
This land is yours show now the command
The Young should lead the Change

A poem composed on 14th Dec 2010
© Frederick Fussi

MIAKA 49 YA UHURU WA TANGANYIKA

2010-12-10T10:38:00.002+03:00

Endapo kizazi kile cha awali kwa TANGANYIKA kilitimiza utume kwa kuhakikisha kinaletea Uhuru Taifa la Tanganyika.

Je kizazi cha sasa, hususan sisi vijana tunatambua nini hitaji la Taifa la Tanganyika na Tanzania kwa ujumla?Je tunapambana vya kutosha kuhakikisha tunatimiza utume wetu stahili kwa maslahi ya Tanganyika na Tanzania kwa ujumla?Inawezekana endapo tu kila mmoja aking'amua mchango mtakatifu anaoweza utoa kwa Taifa letu, na kuhakikisha anatoa kwa uwezo wake wote akiacha historia angavu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.

Anza sasa!

Timiza wajibu wako kadiri ya nafasi yako

UHURU NI KAZI!

UHURU DAY

2010-12-07T20:28:00.001+03:00

Msimamo Wenu, Maendeleo Yetu

2010-11-18T16:42:00.000+03:00

Ukurasa mpya umeandikwa katika vyombo vya kimaamuzi kwa ongezeko la vijana wawakilishi tofauti na chaguzi za awali. Kupata wabunge vijana wa kuchaguliwa takribani 15 (CCM (4), CHADEMA (8), NCCR-Mageuzi (3) kwa mujibu wa taarifa zilizowasilishwa kwa mwandishi wa makala hii toka wahusika wa vyama husika) tofauti na awali katika chaguzi ya mwaka 2005 ambako kulikuwa na mbunge mmoja tu wa kuchaguliwa, Mhe. Zitto Kabwe toka Kigoma Kaskazini. Ikumbukwe kijana anayezingatiwa hapa ni kwamujibu wa sera ya Taifa ya vijana inamtafsiri kijana kama mtu mwenye umri wa miaka kati ya 18-35.

Idadi kubwa hiyo ni zao la juhudi kubwa na za muda mrefu za wadau mbali mbali mathalani asasi za kiraia hususan za vijana kupiga chapuo hitaji la ongezeko la uwakilishi wa vijana katika vyama vya maamuzi.

Lakini hatuwezi kupuuza usikivu wa vyama vya kisiasa ambavyo viliweza kuona tunu ya wito wa kuwekeza katika vijana kwa kuwapa ridhaa vijana kusimama kama wagombea katika majimbo. Hakika imedhihirisha inawezekana!

Ushindi ambao vijana wengi wameweza kuupata ni taswira pana ya mabadiliko ya kimtazamo kuwa vijana si tu wasindikizaji ama wapambe wa wagombea bali wao pia wanaweza kuwa wagombea na kuwa wawakilishi wa wananchi katika ngazi za maamuzi.

Imani ambayo watanzania wamewekeza kwenu vijana wabunge kupitia kura zao mnapaswa mjitahidi kuishi kwa vitendo, mnapaswa irejeshe imani hiyo kwa utumishi uliotukuka kwa kusimamia maslahi ya wananchi.

Vijana waliofaulu kuchaguliwa kuwa wabunge wasisahau wao ni sampuli ndogo miongoni mwa vijana wengi ambao wanauwezo na utashi wa kuwatumikia wananchi hususan kwa kuwakilisha katika vyombo vya kimaamuzi, hivyo ni jukumu lao kuenenda na kuthibitisha vijana ni tunu na hazina katika mabadiliko.

Licha ya majukumu mazito ya wabunge vijana wa kuchaguliwa wanayo dhidi ya wananchi wao katika majimbo yao, kundi la vijana haliwezi kuacha kuwaangalia wao kama watetezi pekee wa ajenda na vipaumbele vya vijana.

Baadhi ya ajenda ambazo zimekuwa zikipigiwa kelele kwa zaidi ya miaka mingi sana na vijana toka makundi mbali mbali kama asasi za kiraia za vijana, taasisi za kisiasa, taasisi za kitaaluma nk tena baadhi ya vijana waliokuwa katika harakati hizo miongoni mwao sasa wamefaulu kuwa wabunge, tunatarajia wataendelea sasa kusimamiwa kidete katika ngazi ya juu na uwezo wa ushawishi wa kimaamuzi kwa bunge na serikali nzima.

Mwaka 2010 kama ilivyokuwa mnamo mwaka 2005 asasi za kiraia kadhaa zenye kujihusisha na masuala ya vijana zikiratibiwa na asasi ya TYVA zimeweza kukusanya na kutathmini vipaumbele vya vijana na Taifa zima kwa ujumla. Vipaumbele ambavyo kwa asilimia kubwa ndivyo vilio vya vijana hivyo tunapaswa kuwakumbusha tena na tena wabunge vijana ambao ni wawakilishi wa sampuli ya vijana katika vyombo vya kimaamuzi kuweza kuvitetea.

Ni kundi hili dogo la vijana wabunge ambao vijana wote wa kitanzania wanaweka matumaini yao kuwasikia wakiwa mstari wa mbele kutetea uanzishwaji wa baraza huru la vijana la Taifa na haswa kusimamia na kuhakikisha sera ya vijana ya Taifa inatekelezwa kwa mapana yake licha ya changamoto zake.

Ni vijana hawa wabunge ambao wanaujua uchungu wa ukosefu wa ajira, mazingira magumu yaliyopo katika kilimo hususan kwa wakulima wadogo wadogo, ukosefu wa ujuzi na ukomavu wa fani na ujasiri wa kupambana katika soko la ndani na kimataifa, na ni wabunge hawa vijana ambao wanajua hali na mazingira magumu ya upatikanaji wa mitaji na fursa za kuwekeza kwa vijana nchini. Tunaamini hawatatusaliti!

Ni wabunge hawa vijana ambao kwa asilimia kubwa wamepitia katika mifumo ua kielimu nchini ambayo changamoto zake hakika naamini hawajazisahau kama ilivyo kwa sekta ya afya. Naamini watapaza sauti sasa kusimamia mabadiliko yake.

Nina amini mmeshuhudia ufu wa vipaji vya vijana wenzenu na wachache ambao walisimama kidete kutetea vipaji hivyo jinsi walivyokuwa na ugumu katika kufaidika naamini mtahakikisha sera na usimamizi madhubuti wa ukuzwaji na mazingira bora ya uchocheaji vipaji nchini kama tunu ya mchango wenu kwa kundi kubwa hili.

Mazingira bora ya ukuzwaji wa vipaji mathalani michezo kwa kuhakikisha tabia ya ubinafsi ya kuuza viwanja vya wazi ambavyo baadhi ya hivyo vilikuwa vikitumiwa na vijana kucheza michezo mbalimbali. Naamini hamtakenua haya yakitendeka na hata kwa baadhi ya maeneo mtarudi nyuma na kusawazisha mabonde.

Kwa msukumo wa ujana wa chachu ya fikra mpya, ubunifu, nguvu mpya na uwezo wa uthubutu naamini mtakuwa na uthubutu wa kusukuma uwepo wa mchakato wa kufanyia mabadiliko Katiba ya Tanzania.

Uundwaji wa katiba mpya imekuwa kilio cha muda mrefu cha makundi mbali mbali katika jamii ya Tanzania mathalani vyama vya kiraia, vyama vya siasa (ambavyo ndimo mnakotoka), wasomi na hata wananchi wote kwa ujumla. Hakika tunawapa jukumu la kusimamia uwepo wa mabadiliko! Kuhakikisha uundwaji wa katiba mpya.

Ni katiba mpya inaweza kutoa fursa hata kwa kijana kushika nyadhifa ya juu ya kiuongozi nchini ya urais ambayo kwa sasa kwa mujibu wa katiba kijana hawezi kuwa rais na kuhakikisha mabadiliko ya kigezo cha umri toka miaka 40 hadi japo miaka 35 yanafanyika.

Naamini mnatambua kuna vijana wengi wamekosa fursa kusimama kuwa wagombea kutokana na baadhi ya vyama kutotoa fursa kwa vijana. Ni mabadiliko ya kikatiba mkiyasimamia mathalan kuruhusu mgombea binafsi yanaweza kuwa suluhu kwao.

Mmezunguka na kusikiliza wananchi, hakika wengi wana hali duni kiuchumi. Naamini hamtawasaliti na kuwasahau kuwa wameweka matumaini yao kwenu mtawatoa katika mfumo ambao unapelekea kuwa na hali duni ya kiuchumi na kupunguza umaskini wa mtu mmoja mmoja.

Tumaini la vijana wenye ulemavu lipo mikononi mwenu. Naamini mnatambua hali duni inayowakabili katika upatikanaji wa huduma za kijamii mathalani elimu, mazingira duni katika sekta za kiafya, na hata wenye elimu kukabiliwa na changamoto ya kunyanyapaliwa katika fursa za ajira na vyombo vya kimaamuzi. Kuweni sauti yao!

Tunaamini mtakuwa wabunge wenye chachu na mwamko mpya katika kusimamia kuleta mabadiliko katika nchi yetu. Ni matumaini ya wananchi katika ujana ambao mnao mtakuwa na nguvu na fikra mpya kuweza kuwa nuru kwa Taifa na kurejesha imani kubwa la kusimamia maslahi ya nchi hususan ya wanyonge na makundi yanayosahaulika ama kutengwa.

Kumbukeni daima maneno ya Frantz Fanon kwamba kila kizazi kinapaswa kung’amua utume wake na aidha kiutekeleze ama kiusaliti.

Hakika msimamo wenu ndiyo chachu ya maendeleo yetu. MUNGU awajaze hekima katika utumishi wenu!

©Michael Dalali, 2010

Agenda Participation: Tanzania Tuitakayo Baada ya Uchaguzi

2010-10-13T16:07:00.000+03:00

Kijana na Kura Yako 2010 Project under TYVA in Mlimani TV let’s talk to Youth and Tanzanians!recoding process soon to be on stay tuned!!

2010-09-05T18:28:00.002+03:00

TYVA Yawahamasisha vijana Kupiga Kura!

2010-09-03T17:46:00.003+03:00

TANZANIA YOUTH VISION ASSOCIATION

Asasi ya Tanzania Youth Vision Association, leo tarehe 3/10/2010 imezindua rasmi mradi wa kuhamasisha vijana kupiga kura unaoitwa; “KIJANA KURA YAKO 2010”.

Uzinduzi huo umefanyika shule ya Makongo jijini Dar es Salaam. Baada ya hapo asasi hiyo itaendeleza harakati zake katika shule nyingine za jiji la Dar es Salaam na Mkoa wa Pwani. Pia asasi itaenda kwa vijiwe/kempu vya vijana mitaani kuwahamasisha vijana.

Sambamba na kuwafata vijana walipo, asasi imezindua pia blogu (www.kijanakurayako2010.wordpress.com )pia kundi katika mtandao wa kijamii wa Facebook kwa jina la “Kuelekea Uchaguzi Mkuu 2010”.

Mradi huu ni wa kujitolea, unaendeshwa na vijana wenyewe pasi ufadhili wa wahisani ama shirika lolote. Lakini, inashirikiana na mashirika yaliyotoa machapisho ya Elimu ya Mpiga Kura kusambaza kwa vijana.

Tunawahamasisha vijana wote watembelee mitandao na kuchangia kwa habari, picha nk.
Kijana Jitokeze Kupiga Kura 2010!

Frederick Fussi,
Katibu Mtendaji-Tanzania Youth Vision Association.

Tunawaona,Tukashtaki kwa nani?

2010-08-30T18:47:00.001+03:00

Na Michael Dalali

“Watu wameanza kampeni”, “wanagawa fedha na zawadi mbalimbali” ni baadhi ya kauli ambazo zimeshaanza kusikika toka kwa wananchi wengi mahala pengi. Si kauli za kupuuzwa!

Magazeti kadhaa yameripoti shutuma za baadhi ya wananchi wenye nia ya kugombea uongozi ngazi mbalimbali kuanza kampeni za chini chini zisizo rasmi. Nyingi zimeachwa kama tuhuma, nani wa kufatilia?nani wa kusaidia kuthibitisha?

Ni kawaida katika nchi yenye kusimamia uwepo wa demokrasia kuweka jitihada za dhati kuwa na chaguzi huru na haki. Uwepo wa usawa katika kinyang’anyiro kizima cha kugombea ni moja ya tunu kwa chaguzi huru na haki. Je tunu hii inalindwa kwa kiasi cha kutosha?

Wananchi ni nguzo madhubuti kuhakikisha usawa na haki vinastawi katika chaguzi zetu. Watu ndiyo waundao mfumo mzima katika jamii. Nguvu ya umma si ya kupuuzwa!

Mifumo iliyopo chini ya taasisi zinazosimamia na kuchochea demokrasia ni sehemu tu nchini ambayo wananchi wakishiriki vyema wanauwezo wa kuleta mabadiliko!

Je waripoti wapi kwa namna gani?na je vipi hatima ya usalama wao? Fursa zilizopo chini ya taasisi mathalani msajili wa vyama, tume ya taifa ya uchaguzi, vyama vya siasa, asasi za kiraia, vyombo vya habari, zinahitaji sana nguvu ya wananchi ambao ni mashuhuda wa kila matukio yanayotokea kila kukicha katika maeneo yao. Huku ndiko mahala pakushtaki!Twende Tukashtaki!

Sheria zinazosimamia mchakato mzima wa chaguzi mathalani matumizi ya fedha katika kampeni inaweka wazi uzito wa vitendo na kuweka bayana adhabu ama hatua zitakazochukuliwa kwa aina ya mgombea, au chama kitakachopatikana hatia.Kwanini baadhi wanajifanyia mambo kana kwamba hakuna sheria wala taratibu? Kazi kwetu!

Mara nyingi wananchi hufurahia na kulea vitendo kama kusafirishwa toka mahala fulani kwenda mkutanoni na kurudi ama kukodishiwa pango ama mahala pa kulala na watu wenye nia ya kugombea nyadhifa mbalimbali.Wakijilinda kwaa fikra ya kula chako mapema. Je kweli tunataka mabadiliko?

Jenerali Ulimwengu aliwahi sema; “hakuna ukarimu unaozuka ghafla katika mwaka wa uchaguzi hata mtu akajikuta anatoa zawadi za mamilioni ya shilingi wakati katika uhai wake, na akiishi miongoni mwa watu wake hao hao, hajawahi kutoa hata chapa moja kwa “Yalla, maskini”. Huu ukarimu unaokuja kama surua umetoka wapi?”

Vyama vya siasa, asasi za kiraia,vyombo vya habari vitumikapo vyema ni waangalizi wazuri katika kuhakikisha demokrasi inastawi nchini. Tukaripoti huku.

Hebu fikiria namna gani utakuwa umechangia kuboresha demokrasia nchini endapo mtu uliyemripoti ndani ya chama chake ama chama tofauti kukiuka sheria na taratibu za chaguzi nchini akiwekewa pingamizi kutogombea.

Tusisahau, mgombea afanyae vitendo vya kukiuka maadili, taratibu na sheria tulizojiwekea hata kama ni “kiongozi mzuri” kiasi gani hatufai!

Wengi wanawaona wagombea wanaokiuka sheria, taratibu na maadili lakini bado hawajuhi kama wanguvu kubwa kuwadhibiti! Na wanauwezo kuwashtaki!

Aliyewahi kuwa mwanasiasa mweledi na rais wa Ufaransa miaka ya 1959-1969, Charles De Gaulle aliwahi tanabaisha; “nimefikia hitimisho kwamba siasa ni jambo zito sana kuwaachia wanasiasa”!

Kama kweli tunataka kujikwamua katika hali duni ya maisha tuliyopo, ni jukumu la kila mwananchi kuhakikisha uwepo wa siasa safi ambayo italeta usimamizi bora na uongozi bora nchini wenye kujali ustawi wa nchi nzima na maendeleo yanayogusa maisha ya mwananchi mmoja mmoja.

Jukumu la kuleta mabadiliko haya lipo mikononi mwa kila mwanachi. Kwa kila mwananchi kuhakikisha wagombea wote wanafuata kanuni, taratibu na sheria ndiyo njia pekee kujenga uwepo wa siasa safi na madhubuti.

Mabadiliko yanawezekana! Shiriki kikamilifu!

michaeldalali@yahoo.com, 0717-011112

KP na Uchaguzi

2010-06-08T17:32:00.002+03:00

Uchaguzi 2010 uwezeshe uwakilishi bora wa makundi jamii kuelekea ustawi wa nchi

2010-02-27T18:31:00.001+03:00

By Michael Dalali

Uwakilishi ni moja ya msingi muhimu wa demokrasia. Demokrasia inasititiza katika watu kuwa nguzo kuu ya uendeshaji wa serikali na vyombo vyake kwa maslahi ya watu. Demokrasia ya uwakilishi (Indirect/Representative Democracy) inasisitiza zaidi uwakilishi wa makundi ndani ya jamii katika vyombo vya maamuzi na uendeshwaji wa serikali.

Katika kuelekea uchaguzi mkuu mwaka huu, tayari tumeanza kushuhudia makundi ndani ya jamii yakicharukia katika uwakilishi wao. Makundi kandamizwa yamekuwa yakijipanga dhidi ya makundi kandamiza. Wanasiasa wa makundi kandamiza wamekuwa wakitafuta mbinu za kuwashawishi wananchi wa makundi kandamizwa.

Tumeshasikia kauli kama; “serikali yangu itashirikisha vijana zaidi katika baraza la mawaziri”. Kauli ambazo zimeibua mjadala na kuhamasisha tafakari ya uwakilishi wa makundi katika vyombo vya maamuzi.

Licha ya ukubwa wa makundi mathalani ya wanawake na vijana kwa idadi, bado yamekuwa yakiwekwa chini ya ukandamizwaji kifikra na kimtazamo. Ndiyo tunasikia majina na kauli kama “makundi yaliyotengwa pembezoni” (marginalized groups), “vijana taifa la kesho” n.k

Sera ya Taifa ya Maendeleo ya Vijana ya mwaka 2007,inatanabaisha kijana kama mtu mwenye miaka 15-35. Na kumaliza utata wa umri stahiki wa kundi hili.

Lakini makundi haya mathalani wanawake na vijana ndiyo msingi wa uzalishaji mali nchini na kwenye mataifa mengi duniani. Vijana wanahodhi asilimia 65 katika makundi ya uzalishaji mali. Lakini vijana ni chini ya asilimia 10 katika Bunge lenye wabunge 324. Wabunge wanawake wa kuchaguliwa wakiwa 22 tu.

Si katika uzalishaji mali tu, kundi la vijana na wanawake wanaidadi kubwa pia katika idadi ya watu nchini. Vijana kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2002, wanahodhi asilimia zaidi ya 35 katika idadi ya watu nchini. Je inatosha asilimia 35 kuwakilishwa kwa chini ya asilimia 10 katika vyombo vya maamuzi mathalani Bunge?

Ikumbukwe Katiba inatoa haki kila mwananchi kuchagua na kuchaguliwa kwa mujibu wa sheria. Kijana mwenye miaka 21 anaruhusa ya kisheria kugombea nafasi ya ubunge, udiwani.

Vijana ndiyo chachu na nguvu ya ushindi kwa wabunge wengi walio na wasio vijana. Lakini vijana bado hawajajiwakilisha wenyewe vya kutosha.

Wapo hata baadhi ya wabunge na viongozi wengine wa kisiasa ambao wanapenda kujibainisha kama ni vijana licha ya kuvuka ukomo wa umri wa ujana unaotambulika. Hii inadhihirisha tunu ya ujana katika kuchochea ustawi wa taifa.

Baadhi ya nchi wameweka mfumo wa kupata wawakilishi wa makundi katika jamii. Mathanali kundi la wanawake ambalo huwapata fursa ya kuwakilisha kupitia viti maalumu. Tanzania ipo katika mfumo huu. Lakini hatuna mfumo wa kuweka fursa ya uwakilishi kwa vijana. Ingawa nchi nyingine kama Uganda wanamfumo wa viti maalumu hadi kwa vijana. Vijana wanapata wawakilishi wa kundi la vijana ambao hupatikana kupitia baraza la Taifa la vijana lisilofungamana na itikadi za kivyama/kisiasa.

Tanzania bado haina baraza la Taifa la vijana wala mfumo rasmi wa viti maalumu kwa kundi la vijana. Baadhi ya vyama vya siasa vimejiwekea taratibu kupitia viti maalumu vya wanawake kupata wawakilishi kupitia vigezo vya makundi katika jamii mathalani uwakilishi toka asasi za kiraia, taasisi za elimu, walemavu, vijana n.k. Hapa ndipo wabunge kama Mhe.Lucy Mayenga na Hayati Mhe.Amina Chifupa wa CCM ama Mhe.Mhonga Said na Mhe.Halima Mdee wa CHADEMA walipata nafasi kuwa wakilisha vijana haswa vijana wanawake.

Bado vijana nchini hawajapewa fursa na msaada wa kutosha katika kugombea nafasi za uwakilishi katika vyombo vya maamuzi licha ya kuwa na uwezo. Vipo bado vikwazo vingi wanavyopata vijana kuelekea katika ushiriki wao kuwakilisha.

Uwezo, kipaji cha uongozi, ufahamu, fikra mbadala, misingi thabiti, maadili na uthubutu wa kijana wapaswa kuwa chachu na ngao katika kuvishinda vikwazo kama uzoefu wa kiutendaji, rasilimali fedha, kutokuwa na mke/mume wala watoto.

Ieleweke hatuhitaji tu kuongezeka idadi ya uwakilishi wa makundi ya wanawake na vijana katika vyombo vya maamuzi bali kupata wawakilishi bora na wanaofaa toka katika makundi haya.

Pia kuongeza idadi ya wawakilishi vijana katika vyombo vya maamuzi isiwe mbadala wa wawakilishi wachache makini wa makundi mengine kama wanaume waliopo. Bali iwe kuondoa katika jitihada za kupunguza uwakilishi hafifu wa wananchi. Kupunguza wawakilishi wengi ambao wapo kama hawapo hususan katika kuchangia ujenzi na ustawi wa Taifa.

Tukitathmini vijana wa miaka 21-30 wabunge wa kuchaguliwa katika bunge letu wapo idadi ndogo. Lakini tumeweza ona mchango mkubwa katika kipindi cha miaka ya 2005-2010 katika bunge namna ambavyo vijana wachache waliopo wa umri wa 21-30 walivyoleta tija katika uhai wa mijadala, maamuzi magumu, ujenzi na ustawi wa Taifa letu.

Hii inaleta faraja na kutoa mwanya wa ziada kwa wananchi kuwapa ridhaa vijana kuingia na kuongeza idadi ya uwakilishi katika vyombo vya maamuzi. Kuwapa fursa kutumia akili, nguvu na afya katika kujenga na kustawisha Taifa.

Vijana wanapaswa kutambua nguvu waliyonayo katika kufanikisha ushindi. Nguvu hizo za vijana zapaswa kuelekezwa pia kwa vijana wagombea makini, imara na wazalendo. Kusaidia kukuza ushiriki wa vijana katika vyombo vya maamuzi. Vijana waweze kuwakilisha ipasavyo na kutetea ajenda za vijana na za Taifa kwa ujumla.

Vijana ni sehemu kubwa na muhimu ya watanzania. Uwiano wa uwakilishi wa makundi katika jamii ni muhimu kuelekea ustawi na demokrasia hai.

Ewe kijana jitokeze ujiandikishe kwenye daftari la kudumu la kupiga kura. Tunza kadi yako ya kupigia kura. Jitokeze kugombea, shiriki, hamasisha, hamasika, piga kura na saidia vijana katika mchakato mzima kuelekea kukuza uwakilishi wa vijana katika ngazi zote za maamuzi kama ubunge na udiwani.

Wakati wa mabadiliko ni sasa, wahenga waliasa; “linalowezekana leo lisingoje kesho”.

Wasiliana: michaeldalali@yahoo.com +255 717 011 112

Wisdom, Absolutes & Art of Listening

2009-11-15T09:48:00.000+03:00

Wisdom, Absolutes & Art of Listening
By Westermack Batanyika
A WISE GREEK man once said, “One who forms a judgment on any point, but cannot explain it clearly, might as well never have thought at all on the subject.” It’s the truth of this statement that touches my heart today and inspires my decision to pen some of my thoughts on the subject of wisdom, the world of absolutes we seem to be living in, and the art of listening.
So, if you bear with me, over the course of the next several paragraphs, I’ll try to explain and show, as clearly as I can, why I believe that the quality of wisdom is one of the most elusive and pseudo-possessed qualities of the human character; why the absolutes we love so much to hold clearly betoken our unwillingness to listen and see other people’s perceptions; and finally, why the act of listening, and being able and willing to understand others, should be foremost in our communication. Please, calm your mind and put your thinking cap on as you read through.

PERHAPS I OUGHT to start with a bunch of questions. What’s wisdom and what qualifies a person as being wise? Is it someone with a head full of grey hair? Is it some one with a library full of books, or is it someone with untold success in their field? Or perhaps it’s one who seems to have all the answers, and speaks with confidence and personal charisma of the likes of Adonis? Well, maybe, but again maybe not. I think there’re no straightforward answers to all these questions.
The 7th edition of the Oxford Advanced Learner’s Dictionary, however, defines the word wisdom as a noun to mean: the ability to make sensible decisions and give good advice because of the experience and knowledge one has. It also defines the word wise as an adjective to mean: able to make sensible decisions and give good advice because of the experience and knowledge one has– which in plain language is to say, having wisdom.
Well, is that all there is on the subject? I don’t think so. I think we could probably write a whole book on it, but if I were to add anything now, I’d say that wisdom is very elusive in a sense that the wiser we become, the more and more we realize how much we probably don’t know as much as we think we do; the wiser we become, the more we realize that the views we hold so definitively probably aren’t as definitive– the wiser we become, the wiser we want to be. Any truly wise person acknowledges this.
As I continue to write, my mind rings with the name of one man who truly epitomizes the quality of wisdom. Though he lived more than 2,300 years ago, his philosophy is still highly esteemed today, and he’s even been called the father of Greek and– consequently– Western Philosophy.
In his time, his own government persecuted him, as it was argued that his unorthodox teachings were a bad influence, particularly to young Athenians. And though– unlike his counterpart, the great king Solomon of the Good Book, he lived the exact opposite of la dolce vita, Socrates is arguably one of the wisest men who ever lived.
Back in those days, when this sage of the ages was told by the Oracle at Delphi that he was indeed the wisest man on earth, he denied it. “After all,” he said, “I know absolutely nothing for certain!” Then, he began questioning other people in Athens. Soon he discovered that they, too, knew nothing for certain. After that, he accepted the Oracle’s judgment. But at least he said, “I know that I don’t know. Everyone else fools themselves into thinking they know something for certain. Knowing that I don’t know, makes me the wisest.” Do I think he had a point? You can count on it!

MOST TIMES, IT’S the kind of thinking that we know what we know with absolute certainty that gets us into trouble. It’s this fashion of thinking that propagates absolutes: ideas which we believe are valid in any circumstances. It’s this brand of thinking that makes us like so much to reduce everything, even the most naturally complex, to the simplest sentences and words just to shoehorn all of it into our respective perspectives. It’s this kind of thinking that makes our asses so reluctant to stretch beyond our “niches”.
Need I remind us that, it isn’t that long ago when the whole world absolutely believed the earth to be the center of the universe– with the sun, the other planets and all other celestial bodies revolving around it? Or that the earth was a flat plate resting on the shell of a giant tortoise? Do I really need to reaffirm that, it isn’t long ago when an entire civilization absolutely believed that Zeus was God? Or that servitude was a just system willed by God, as it was pontificated by the Roman Catholic Church? It comes as no surprise that these ideas sound absurd to us today, but the fact is they are ideas that were once taken as gospel back then.
Such absolutes take many forms, of course, but my own personal “favorite” is prejudice. By way of an example, haven’t you ever come across that girl who makes it her conviction that “all boys are cheats”? Or met that guy who would cynically– and hopelessly– declaim that, “…shit…there ain’t no true love nowadays; all these chicks ever need is cash. You got it; you got ‘em all!” Well, that one guy or girl did you bad yes, but that doesn’t tarnish them all, does it now? As another example, it’s always fascinated me and captivated my sense of wonder how we fathom nothing of philosophy, theology, the workings of space-time, quantum mechanics or particle science and yet, when it comes to God, everyone’s an expert– the ultimate pundit even! My only question, which naturally follows from the foregoing discussion in this paragraph is that, for those of us who continue to hold absolutes, what makes us think we’re any wiser than these old, “absurd” civilizations?
Please, make no mistake my dear reader. I’m not saying that these absolutes of ours are always wrong, instead, I’m asserting that they aren’t always right, and that maybe we ought to learn a thing or two from some of the greatest minds from time immemorial.
Thomas Edison; the brilliant American inventor behind the common incandescent light bulb, and many other great discoveries once said, “We don’t know a millionth of one percent about anything.” Samuel Clemens (aka Mark Twain), that phenomenal writer and humourist, once said, “What gets us into trouble is not what we don’t know, it’s what we know for sure that just ain’t so.” Albert Einstein, in all his intellectual might and genius still believed that, with the exception of the speed of light, everything else in the universe is subject to change! Where, then, does that leave our absolutes?
That said, I’ll be the first to concede that one of the most fulfilling experiences we can have, comes from voicing our opinions and having someone listen. Can you imagine, for example, how boring, unfulfilling, and annoying relationships would be if there was no talking? Or worse still, if one party talked whilst the other party or parties didn’t care to listen?

I’M TALKING ABOUT the art of listening now. All cognitive psychologists– as I’m sure you too– agree that the key to learning any– if not most– language(s) is: to read it, write it, speak it and listen to it being used. And of course it goes without saying, it’s these four aspects of learning a language that are also vital for communication.
From as early as childhood, each one of us begins to learn the four skills of reading, writing, speaking, and listening; and continues to hone them through adulthood. Unfortunately enough, for some reason(s) I cannot pinpoint, of all four, listening ends up being the bluntest. Way blunt! “Poor listener” is almost a proverb and certainly proverbial. And no wonder it’s been said that listening is a lost art.
It should be said however, I’m talking not of merely hearing someone– as wave after wave of sound energy beats at your eardrums without you making much sense of what they’re saying. I’m talking about listening– hearing out what others are saying whilst genuinely trying to understand them.
I think, by now, we’ve established that, the need to express our opinions and heard out by others is inherent in us all as human beings. One can only imagine the kind of rampant chaos that would exist if none in this world was willing to listen to the other, and instead, just held blindly to their convictions or absolutes. Would we have peaceful societies? Would homes be homes, or mere houses occupied by people?
I think now of the time during the independence struggles of my motherland, and other African countries. Would you pause for a few seconds, and think what could’ve happened had the British Crown refused to listen, as Mwalimu tried to talk his way toward our independence! Would we’ve shed blood for our land? It’s because they listened to, “…We are not enemies, but friends. We must not be enemies. Though passion may have strained, it must not break our bonds of affection...,” that Lincoln’s immortal message resonated so much with the Confederates and the rest of the riven America. As for whether the story is true or fictitious, I couldn’t say but, you might’ve heard of the story of the tower of Babel. It’s basically a story of men trying to build an impossibly high tower to get closer to God. Half way through the project, God decided to end their endeavour by making them speak different languages. Because they no longer could understand each other, they started to argue and pass judgment on one another, leading to the project’s demise. Speaking different languages meant they couldn’t listen to one another, which led to chaos, and eventual strife amongst themselves.
The moral of the story, it seems, hadn’t been realized soon enough. The Grim Reaper’s scythe has claimed more lives in the name of religion, than any other cause known to man. In essence, most religions are different ways of saying the same thing. We hear things differently because we all speak different “languages”. More often than not, we fight our neighbours not because we disagree with them, but because we don’t understand them. If only we listened; maybe we would understand them and stop the fight.
It’s mostly our recently found concept of tolerance: advocating a willingness to listen, and compromise, that has fostered the fairly peaceful co-existence of our religious and other assorted conflicting institutions. Heaven forbid we go back to our old ways. It’s why we study history! The major setback here is, most of us love to be heard out by others but we aren’t as willing to hear others out. We’re not particularly fond of being on the receiving end. But, if we ourselves aren’t ready to listen, why then should we expect others to, or even think we are any worthier to receive a different treatment from others?
Have we forgotten the Golden Rule: do unto others as you would have them do unto you? Or perhaps we simply don’t know, or even don’t care, what it is? The truth is, a little listening has never done anybody any harm; quite the contrary. It’s an excellent opportunity to learn life lessons and acquaint ourselves with invaluable information from other people’s life experience. Furthermore, it’s worth remembering that, if you’re one of those windbags who don’t bother to stop and listen, every time you open your mouth amidst people who are well informed, you reveal to them, then and there, who and what you truly are– nothing more than just a windbag with bleak prospects of changing. So, it’s in your interest, and wise, to be a good listener– or as that insightful writer, Napoleon Hill, notes:
Genuine wisdom is usually conspicuous through modesty and silence.

THANK YOU FOR taking the time to read my thoughts; or maybe to listen to what I’ve to say, I should say! It might not be that lofty piece of writing that could change the world but, on the one hand, I wasn’t looking to change the world. On the other hand, I read somewhere sometime ago that the key to changing the world is one act of random kindness at a time; touching one random person at a time. So, if any part of this piece– no matter how minute– has touched you in any way or maybe even provided a paradigm shift of some sort in your own thoughts, my dear, that’s more than fulfilling for me. That alone, positively warms the red juices of my heart!
I hope by now you appreciate what genuine wisdom truly is, and that it truly comes with a steep price. My only hope in this regard is that your wisdom teeth attest their name, and that when they grow, your personal wisdom grows with them.
To me, to firmly hold absolutes betrays our inability– or more aptly– unwillingness to unlearn, learn and relearn that which we know. This unwillingness fosters bigotry and intolerance. In my experience in dealing with people in business, and otherwise, I’ve seen individuals corner themselves into such untenable positions, all to just not concede others their points of view. It’s critical that we stand our ground for our convictions, but maybe this is no longer meaningful and reasonable in the face of compelling evidence that we could be mistaken. It’s in these circumstances that it’s particularly worthwhile to be flexible.
Be open to new ideas, and know that it’s never too late to learn and hone that essential art of listening. We’ve all probably heard the cliché that “you were given two ears and one mouth for a reason. To do twice as much listening as you do talking”. And maybe it’s a cliché for a good enough reason– its arguable truth appeals to so many. Life’s too beautiful, multifaceted and diverse to limit ourselves see it through our eyes only, and think it ends with only what we know and experience. See it through the eyes of others as well. There’s actually a life outside the box!
In closing, may I borrow from my recently favorite song written by Tia Sillers and Mark Sanders, and as recorded by Gladys Knight. I hope you never lose your sense of wonder, I hope you still feel small when standing by the ocean, and when you get the choice to sit it out or dance; I hope you dance– for life’s too beautiful, multifaceted and diverse.

Kipanya Leo

2009-11-13T07:47:00.000+03:00

a word for today.

2009-11-09T16:28:00.001+03:00

"when we stop to think, we often miss our opportunity"

A word of a Day

2009-03-03T22:03:00.001+03:00

"Your problems help to make a better person like you are, so regard then as an opportunities to grow in"

Personal Branding can lead to the TOP!

2009-01-29T19:52:00.000+03:00

Uniqueness and possessing an identity is a bit of a difficult and demanding task to most artists when they chip into the art industry. Have we ever reflected the relevance of the toil of acquiring the identity?

It is not only for artists to toil, but what matters is the matter of having identity or rather, I can term it “personal branding” is so vital to everyone. It cuts across all professions, whether it’s a politician or an activist, a lecturer or a researcher, an architecture or web designer, a CEO or a human resource manager, it’s for all!

“Everybody wants to be good, but not many are prepared to make the sacrifices it takes to be great” Paul Arden.

Having personal branding can be speculated in several issues such as the way you articulate issues, the way you handle shocks, work politics and until to the real professional uniqueness such as the art of writing, presentation, management.

One can acquire a serious outlook due to minimization of jokes, fun and chat during work time, this can further go down to how (s)he takes judgments along the issues and the art of diction, tone in conversations. Some can also weigh that out through how much concentration and devotion has been invested to when one carry duties.

The dress code matters a lot when one wants to acquire serious top personal branding; with clean and smart clothes, one can even create royalty and trust to another in just a first impression. Tom Markert insists “Outward appearances do matter in the corporate world”.

Having lack of seriousness, minimum devotion and lack of a clear mind set can easily lower the personal profile of which brands a person in the way which might minimize the chances of trust which leads to having no wealth in the industry you are in.

Having good personal branding can easily be an icon in your field of which adds value to whatever you do. This can also assist in getting easily to the top, whether it is at the corporate world or other world.

People might now and predict ones next move simply due to his already created personal brand. That’s what T-Bag in “Prison Break” Series depicts “we are captives of our own identity”.

One doesn’t need to go to a witch-craft “sangoma” to acquire a top ranking position or a high paying salary in area of work or winning a competition if at all one can discover the secret behind personal branding.

Learn how icons in your field have been acting and mastering the arts and conducts to create and shape well your own personal branding something which will be a tool to have great value in any place you exist not only at your working place!.

© Michael Dalali

What’s the next thing that comes to your mind after the word marriage?

2009-01-28T21:48:00.000+03:00

“…For better for worse, till death do us apart, I will love you with every beat of my heart…”, Shania Twain Laments; it sure sounds like one very sweet statement to make, but take a deep look around you, I’m sure you know a couple or two who have recently married, as in less than 5years, are the outcomes all that sweet?? And all that true??
Marriages are turning into a fashion today, its every young fellow’s fantasy to have “just a small party, with just a few hundred people”, but are marriages all about just that? A party with you looking all made up and dressed in white sitting in the front, some friends and a string of relatives who traveled miles just to come and cheer you…?

As I happen to be living in one of the noisiest areas in Dar, sinza, popularly known as ‘sinza kwa wajanja’, a corner in Dar where there are many halls for rent, and still many in the making, I happen to come across a good number of weddings, send-off parties as well as bridal showers (commonly known as kitchen party) each week, and as they pass me by, I normally stand and watch as the so known ‘msafara’ passes by thinking to myself “wow, isn’t that great”, but the very moment I start envisioning me at the centre of all that, suddenly, my heart flips coming to think of the already wed couples that I know, who are now just feeling sorry for ever thinking of getting married, if not all the times, then at-least once in a while.
I usually ask myself as I look at so many young and in love couples so desperately making numerous phone calls to designers, MC’s, dashing in and out of stores looking for wedding rings and ‘best caterers’, if they are really ready to ‘tie the knot’, if they have truly thought about what they’re getting into, do they really know what’s in store for them as they exchange vows, or are they just driven by mere fantasies, or just because all their friends are getting married or maybe because tradition calls for them to do so?
Don’t mistake me for a fan in the anti-marital club, I actually do believe that getting married makes your life better, and its one of the important things that one must succumb to sooner or later; but its just that, everything seems to be moving a little too fast nowadays, people get married to people they hardly know, it might be someone they bumped into three months ago, and as it happens, the timing is perfect as you have been searching for a so called ‘soul-mate’, you would hear them say, oh, this is the happiest moment of my life, (why the heck not if every one’s in their best behavior??) the next thing you know, either the husband or wife is thinking of getting a job in another region! Because they just can’t stand the others behavior!

As I was chit chatting with a fellow passenger on a bus trip from Moshi to Dar, he happened to be married and openly said, “I’ve dated my wife for fifteen years before I married her, but the things she does even today, amaze me so much!!” its like somebody you never knew existed… should we lay the blame on the innumerous Hollywood movies and TV series for corrupting our minds… with the “happy endings?, that life becomes ‘perfect’ after you tie the knot? Even the Hollywood stars themselves are not living that kind of life, just try and make a very brief research on the number of Hollywood stars married and living happily ever after… I did something of the sort, and discovered that, there are more divorces than marriages’ (correct me if I am wrong)

Soon after marriages, people turn into other creatures, its like somebody you never knew existed before, you become like a bird who has afallen into a trap and cant escape, and to some, its like life has no meaning anymore, like getting married means no fun, no clubbing, no outings, no date, no flirting!! (But for heavens sake, one can always do these even when with a spouse!!)
Is this the way marriages are intended to be? Instead of having feelings of security, love, warmth, etc, that cant be found elsewhere, one has to normally deal with regret, anger, boredom, stresses and most of all absence of love, a very important aspect that the human species, even animals for crying out loud need so as to remain sane. Even a cat licks and cuddles with her kitties as a sign of showing love.
From my point of view, and that of a couple of people I have talked to, marriage is some thing sacred and very valuable, thus demands special care, attention in choosing the person with whom one feels, (s)he can cope with both in the good times and the bad times, when someone’s weaknesses are openly displayed, (everyone has a flaw, as famous writer Robin Sharma demands, show me one without a flaw)), someone to whom one can act a friend and a lover to the other.
I believe that regret is a proof of great failure to one’s being, emotions and so should be avoided by every possible means, brothers and sisters, it’s wise to think before you act, and if you’ve already acted without thinking, then don’t sit there and cry for yourself, instead, wake up!! And try to make the best out of what you’ve done, then, at least even if you fail, you can say, “I tried”, there’s a Swahili saying that goes, ‘maji yakishamwagika hayazoleki’ (once the water is spilt, you cant re-collect it), so just try and make good of what you have entered to, if you try hard, I’m sure you can.

nuran_idr@gmail.com

Kila la Kheri na Mwaka Mpya 2009

2008-12-31T11:19:00.002+03:00

Ndugu,
Napenda kutoa shukrani zangu za dhati kwa wale wote ambao mlikuwa nami bega kwa bega katika kipindi chote cha mwaka 2008...wale waliokuwa wanatumia muda wao kutembelea blogu hii na wakati mwingine kunisisitiza kuweka vitu pale heka heka za maisha zilipo bana sana.

Shukrani kwa wote waliochangia kukua kwangu katika nyanja mbali mbali...sina cha kuwalipa....

Tumeweza kujifunza mengi sana kwa safari ya mwaka mzima wa 2008...tunaingia safari nyingine ya mwaka 2009...nawatakia kila la kheri, ujasiri dhabiti...busara na uwerevu kukabili changamoto za kimaisha.

Napenda tuikumbuke kauli mbiu ya aliyekuwa mtu maarufu duniani kwa mwaka 2008 AP B.H. Obama katika kila tutakacho kufanya kwama "YES WE CAN" NDIYO TUNAWEZA!!

Kila la Kheri katika mwaka 2009....Mungu Awe Nanyi...Inshallah!!

VIJANA WATANZANIA NA NADHARIA YA “NDIYO TUNAWEZA”!

2008-12-06T10:55:00.001+03:00

VIJANA WATANZANIA NA NADHARIA YA “NDIYO TUNAWEZA”!
Na Michael J. Dalali.

Moja ya nadharia ambapo wengine wanaweza ichukulia kama falsafa iliyoweza kuchukua umaarufu mkubwa na kuzaa matunda ni nadharia ya “Ndiyo Tunaweza” ama kama kwa lugha ya kimombo ya “Yes We Can” ambayo imeibuliwa na mwanasiasa mahiri na hatimaye Rais mteule wa nchi ya Marekani.

Nadharia hii inamchango mkubwa sana katika ujenzi wa taifa lolote na si Marekani tu ama si kwa ajili ya chama cha demokratiki pekee cha marekani.

Nchini Tanzania tumeweza kushughudia nadharia mbali mbali ambazo zimeweza kutekelezeka na kuwa na msisimko katika maisha yetu ya kila siku, mathalani falsafa za mwalimu Nyerere na nadharia zake kama “Ujamaa na Kujitegemea” ikiwa mchango wa mabadiliko kwa Taifa zima la Tanzania.

Nadharia ama falsafa nyingine huwa na kutumika kama misemo ingawa si lazima misemo hususan ya kusiasa ikawa na sifa za kuwa falsafa ama nadharia.

Vijana wa kitanzania wanamchango mkubwa sana wa kuishi nadharia ya “Ndiyo Tunaweza” katika kuchangia kuleta mabadiliko makubwa sana katika Nyanja mbali mbali ambayo hata kimazoea tunafikiri hayawezi kutokea.

Lakini tukumbuke mabadiliko mara nyingi huitaji watendaji wa kuyaleta, na mabadiliko kwa wakati mwingine hugharimu.Lakini mabadiliko yana uhumimu hasa katika kuelekea ustawi bora wa jamii hususan katika nchi yetu ya Tanzania.

Kwa makala hii itajikita katika muktadha wa mabadiliko ya kisiasa ambayo vijana wanaweza kuchochea katika kuyaleta na kuweza kufanya mabadiliko katika ustawi wa maisha si tu kwa vijana bali kwa Taifa zima kwa ujumla kwani hata Mwalimu alisha tuhusia kwamba maendeleo huja na kuchochea kwa uwepo wa “siasa safi”!

Kwa tathimini rahisi tunaweza kubaliana bado sana ushiriki na ushirikishwaji wa vijana hususan katika michakato ya kisiasa bado ipo finyu sana nchini Tanzania licha ya wao kuwa na asilimia kubwa sana ya asilimia 68 katika idadi ya watu nchini.

Tuchukulie umuhimu wa kujitolea kwa vijana katika mchakato mzima wa kisiasa mathalani katika kampeni na kuelekea uchaguzi. Kuna mwamko mdogo sana katika kushiriki kimadhubuti katika kampeni, uchaguzi na kusimamia zoezi zima la kiuchaguzi bila kujali itikadi ya chama!

Lakini ni katika kipindi hiki ndipo vijana wanaweza kupoteza maslahi yao kama wasipo kuwa makini kusimamia mchakato huu.

Mathalani tuchukue mfano; vijana tukimwona mgombea ambaye tunamwamini kwa uwezo wake na hoja anazotoa zikiwa na uhalisia na kuelekea kutatua changamoto kubwa sana zikabilizo Taifa twaweza kusimamia mchakato wa kuhakikisha usambaaji wa taarifa zake, kudhibiti uchafuzi wa siasa-propaganda, na hatimaye kushiriki katika kulinda kura zoezi ambalo linaweza hatimaye kumpata kiongozi safi na bora kwa ajili ya maendeleo toka ngazi ya vyama hadi taifa licha ya kujifunga kiitikadi wala chama.

Tumeweza ona na kusoma jinsi vijana wa marekani waliweza hata kuomba udhuru katika sehemu zao za kazi na kwenda kushiriki katika kulinda na kusimamia zoezi la upigaji na uhesabuji kura achilia mbali wachache ambao hata waliweza kuomba udhuru mapema na kushiriki katika kampeni.

Tunapaswa kujitoa katika kuyaelekea kuyapata mabadiliko ambayo tunayaamini hususan katika kufikia demokrasi ya kweli. Wakati ni sasa, na tushiriki ipasavyo katika kuyaleta maendeleo hususan katika Nyanja ya siasa, NDIYO TUNAWEZA!!

©Michael J. Dalali, 2008.

Uhuru Day na Vijana wa Dodoma!!!

2008-12-05T14:18:00.001+03:00

Tanzania Youth Vision Association

Commemoration of Uhuru Day
47 Years of Independence
9th December 2008
St. Gaspar Conference Hall-At Dodoma
From 08:30 to 14:00 HRS
“Leadership, good governance, accountability
and the significance of foreign aid from independence to date-lesson to be learnt by Young People”

Confirm Participation:
Salum 0787-154922, Michael Dalali 0717-011 112, 0755-459 783
NB: CONFIRM EARLY CHANCES ARE LIMITED!!
ONLY WHO WILL CONFIRM SHOULD ATTEND.

KARIBUNI NYOTE!!!

tyvavijana@yahoo.com
www.tyvatz.org

OBAMA has made a History!!

2008-11-05T22:24:00.000+03:00

Shime Tuunge Mkono siku ya Kiharakati Umoja wa Mataifa

2008-10-24T01:26:00.001+03:00

Ilikuwa Kenya sasa inanyemelea Tanzania....mwanzo ni kama wa kufungiwa kwa MwanaHalisi!

2008-10-16T23:23:00.000+03:00

Heko waandishi wa Habari hususan Jukwaa la Wahariri kwa kusimama kidete na kutoa msimamo katika hili ambao utakuwa fundisho!

Pia ni ishara hai kwamba Katiba yetu inahitaji mabadiliko makubwa sana.

Aluta Continua!!

Ujumbe wa Leo

2008-10-15T20:21:00.001+03:00

“The value of action is that we make mistakes; mistakes show us what we need to learn”
-Peter McWilliams

Falsafa ya “Fundo” la Muwa na Taifa Makini

2008-10-04T15:27:00.003+03:00

Falsafa ya “Fundo” la Muwa na Taifa Makini

Na Michael Dalali.

Falsafa kadha wa kadha ni miongoni mwa nadharia madhubuti zitoazo fikra pana kwa jamii huku zikifungua mawanda mapana ya mitazamo ambayo ni muhimu kwa udhabiti wa jamii endelevu.

Licha ya nadharia ya falsafa ya “Fundo” la muwa yalihusu kwa upana Taifa zima lakini kwa kuwekeza nguvu katika rika la Ujana kama rika tete na tegemeo kwa taswira ya Taifa lolote ndipo kiini cha mabadiliko yatajikita na kutoa cheche zisambaazo kama moto katika nyasi kavu kwa makundi yote katika jamii.

Ujana ni moja ya umri ambao hutazamwa kwa umakini sana na jamii makini kwani ni katika kundi hilo taswira na hatima ya Taifa hujengeka.

“Nchi inayoweza kudumu na kuendelea ni ile tu ambayo wananchi [hususan vijana] wake wanatafakari masuala, wanasaili na kujisaili, wanakosoa na kujikosoa, wanabishana kwa dhati. Kila siku wakitafuta kipya kinachoweza kuwaendeleza, wanasaka ujuzi na maarifa bila kupumzika, wanakataa kumezeshwa “kweli” zisizo na msingi wowote. Nchi isiyokuwa na watu wenye sifa hizo si taifa bali ni mkusanyiko wa watu ambao silika yao lazima iamuliwe na watu wengine ambao maslahi yao yanaweza kuwa ni kuwafanya watumwa” Jenerali Ulimwengu.

Katika jamii yetu ya Tanzania vijana ni tunu ambayo licha ya uwezo na umakini wake bado ina changamoto nyingi sana ambazo falsafa ya fundo la muwa inajaribu kuzichambua kuelekea utamu halisi.

Licha ya kelele nyingi sana za vijana katika kudai kushirikishwa bado kuna haja na deni kubwa kwa vijana wenyewe kujidhatiti sana katika kuelekea ushiriki wao wa madhubuti ili hatimaye waweze kula utamu wa muwa.

Ni namna gani vijana wanajiandaa na changamoto za kimaisha ambazo zinakuwa mithili ya fundo katika kuelekea utamu wa rika walilopo? Je jamii inawasaidiaje kuvuka vizingiti wa changamoto hizi mithili ya uwepo wa matumizi ya visu na vifaa kama hivyo katika uvunjwaji wa fundo la muwa?

Vijana wana elimu bora yenye kuweza kuwawezesha kukabiliana na changamoto wa mazingira waliyopo ama wana bora elimu?

Wengi wamekuwa wakikimbilia kufananisha mafanikio ya kitaaluma na upatikanaji wa alama za juu mathalani daraja la kwanza ama “A”, sawa hicho ni kipimo kizuri kimoja wapo lakini hakitakamilika endapo mhusika hataweza kulitafsiri daraja alilolipata ama alama aliyoipata katika matendo hususan kujikwamua na changamoto zake zimkabilizo.

Kwa kumiliki daraja la kwanza ama alama ya juu ambayo huwezi kuitumia na kuidhihirisha hususan katika kukabiliana na changamoto kadha wa kadha katika fani husika ama maisha yako ni sawa na debe tupu!

Lakini hii inatokana sana na namna ambavyo mfumo wetu wa kuelimisha ulivyo. Lakini si mfumo tu, bali hata mhusika jinsi alivyo na anavyojirahisi na kuukubalia mfumo umpeleke ndiko siko!

Hapa ndipo wasomi na wataalamu mathalani Will Durant aliwahi kusema; ufahamu ni nguvu, lakini busara pekee ni uhuru [tafsiri ikiwa yangu] “Knowledge is power, but only wisdom is liberty”!

Naye Marcus Garvey mmoja ya wanaharakati wa kutetea haki za watu weusi aliwahi andika kitabu chake cha Ujumbe kwa Watu “Message to The People” ambapo alitanabaisha umuhimu wa kujiimarisha kwa kutafuta maarifa na thamani yake mathalani kuweza kudhihirisha pundi mhusika anapokuwa na maarifa ama ujuzi fulani anaweza kuwa kama mtawala katika maarifa hayo na kupelekea kushinda washindani wengine nakupelekea kujijengea umahiri na kuaminika.

Mara kwa mara tofauti kubwa sana na hata wakati mwingine hupelekea baadhi kuogopwa katika jamii licha ya udogo ki umri huja kwa uwezo wa ufahamu na kuweza kuhusianisha ufahamu huo na mazingira halisi yamkabiliyo mhusika, hapo ndipo dhana na umuhimu wa maarifa huja.

Hapa ndipo wanaibuka vijana ambao huhitajika sana na wenye soko katikati ya madhila ya ukosefu wa ajira ili tu waweze kuchochea maendeleo ya jamii kwa umadhubuti wao wakuwa wanafikra “Think Tanks”!

Vijana hawa wanaweza kupinga vizingiti kadha wa kadha mathalani vya umri, ujana, kisomo cha wastani wa juu[ingawa si lazima idadi nyingi ya shahada] na kuweza kuosha mikono yao na kustahili kuaminiwa na kutegemewa kama wabobeaji wa fikra “Think Tanks” ambao huweza kutoa mitazamo mipya.

Ikumbukwe si kila msomi ni makini na mwenye uwezo wa kung’amua maono na kuwa mwanafikra “Think Tank!” lakini nchi mathalani Tanzania inaweza kufanya juhudi ya dhati kutengeneza vijana kama hawa wanafikra pana kufaa katika matumizi ya nyanja mbali mbali mathalani taasisi za kiserikali, binafsi, mashirika ya umma, vyama vya kiraia, vyama vya kisiasa.

Kwa kila taasisi makini na madhubuti itajitahidi kuweza kupata wanafikra makini na pana “Think Tanks” kama hawa ili kuelekea ustawi wa taasisi hiyo.

Kwa ustawi wa taasisi tunapaswa kupata vijana wengi sana wenye uwezo wa juu wa kifikra “Think Tanks” ambao wanauwezo wa kuona zaidi ya maono ya kawaida.

Lakini si tu taasisi zetu kuwa na vijana wa kutosha wenye umakini wa kifikra na maono “Think Tanks” bali pia kuwa na taasisi zenye fikra na maono “Think Tank Institutions” hata kuweza kukinzana na hatimaye kupata ulalo mzuri wa hoja ambazo huhitajika katika ujenzi wa jamii makini yenye kuelekea ubora wa ustawi na si taasisi moja kumeza nyingine na kubaki pasi mpizani ama changamoto katika utendaji wake.

Mwalimu Nyerere aliwahi kutanabasisha Taifa kwa ujumla katika kitabu chake cha Tujisahihishe kuwa moja ya makosa ambayo tunapaswa kujisahihisha ni kutojielimisha.Na kuchambua fikra za wengi kuwa mosi; kusoma ni mpaka kujiunga katika vyuo mathalani Vyuo Vikuu ama nje ya nchi. Pili; kufikiri kuwa tunajua kila kitu na hatuna haja ya kujifunza jambo lolote zaidi.”Mwanzo wa elimu ni kutambua kuwa hatujui kitu!”.

Je ni kwa namna gani vijana tunang’amua fursa hiyo na kujiandaa ipasavyo kuweza kuwa wanafikra makini “Think Tanks” wenye kuweza kutoa maono mapya katika nyanja za fani zetu? Ni kwa vipi vijana tunajiandaa kuweza kukabiliana na misukumo ya changamoto za kimaisha mathalani ukosefu wa ajira na kutumia umahiri wa fikra na maono kujinasua katika changamoto hizo?

Na ndiyo maana Hayati Bob Marley aliweza imba tungo ya ukombozi wa kifikra katika Wimbo wa Ukombozi “Redemption Song” ;

“Jikomboe kutoka utumwa wa kiakili,

Hakuna mwingine isipokuwa sisi wenyewe

Tunaoweza kukomboa fikra zetu

Wala msiogope nguvu za kiatomiki

Sababu hakuna hata moja itakayosimamisha muda……..”

“Hakika huwezi kula muwa pasi kula fundo” na “tamu ya muwa yenyewe ni fundo”!

ANGALIZO: Makala hii iliwahi kuchapwa katika gazeti la MWANANCHI mnamo tarehe 30.09.2008 katika kolumu ya Tafakuri Tanduizi....hii ndiyo makala halisi kabla ya maboresho ya wahariri.Shukrani zangu za dhati kwa wahariri na menejimenti ya gazeti la Mwananchi kwa ushirikiano. Na hasa kwa namna ya pekee wana Tafakuri Tanduizi wenyewe "Wanazuoni".mathalani Kamaradi Chambi Chachage kwa kuendeleza harakati.

Aluta Continua!

2008-09-21T15:01:00.001+03:00

Septemba 20, 2008

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI
KUKAMILIKA KWA MUHULA WA KWANZA YA PROGRAMU YA MAFUNZO KWA VIJANA
“SCHOOL OF TYVA”

Ndugu zangu waandishi wa habari,
Awali ya yote napenda kuwashukuru kwa kuitikia mwito wangu wa kuja kuzungumza nanyi. Nasema hivi kwa sababu kwa nguvu zenu hususan katika taaluma yenu hii ya habari na umuhimu wake mkubwa katika kuelekea jamii huru, ahaki, yenye uwakilishi bora mathalani wa vijana kazi ambayo mnajitahidi kila kukicha.

Tanzania Youth Vision Association [TYVA] ama Asasi ya Dira ya Vijana Tanzania ni asasi ya vijana, isiyo ya kiserikali na isiyofungamana na itikadi, kikundi wala chama chochote cha kisiasa. TYVA ilianzishwa mnamo mwaka 2000 na kupata usajili wakitaifa mwaka 2002 kwa hati ya usajili nambari SO.NO. 11454.

Dira yetu: Kuwa na jamii huru, ya haki, ya kidemokrasia na yenye amani ambayo ina ushiriki hai wenye manufaa kwa vijana.

Asasi ya Dira ya Vijana Tanzania [Tanzania Youth Vision Association] kwa kushirikiana na shirika la British Council chini ya Mradi wa Debate to Action “DTA” imeweza kuendesha mafunzo yenye lengo la kujengea uwezo kwa vijana nchini mathalani katika ubunifu na usimamiwaji wa miradi, uongozi ili waweze kuimarisha utekelezaji wa mradi wa Debate to Action hususan katika ngazi ya asasi shiriki.

Programu hiyo ambayo ilipewa jina la “School of TYVA” imeweza kutoa matunda mengi toka kuzinduliwa kwake mnamo Mei 4, 2008 hadi leo hii Septemba 20, 2008 ambapo muhula wa kwanza unamalizika kuruhusu kufanyika kwa tathimini, kuboresha na kupanua programu.

Programu hii imeonesha mafanikio kwa kiasi kikubwa, kwani idadi ya washiriki imezidi kuongezeka maradufu kuanzia vijana nane tulipoanza hadi zaidi ya mia moja leo hii.Umahiri katika kusimamia matukio na kubuni miradi katika ngazi ya asasi pia umeongezeka.Wadau walioonesha nia ya kufanya nao kazi imezidi kuongezeka, ikihusisha asasi za kiraia pamoja na wafadhili mbalimbali.

Ndugu wanahabari, kwa kutambua mchango wenu kwenye maendeleo ya asasi za vijana na taifa kwa ujumla, wito wangu kwenu ni kuwaombeni kufikishia taarifa ya fursa hii adhimu na thabiti kwa vijana wengi zaidi nchini. Hii itaboresha ongezeko la vijana wenye uwezo wa kushiriki kikamilifu katika michakato ya maendeleo.

Nikirudi kwa wanachama na vijana kwa ujumla, niwakumbushe kilomita moja huanza na hatua moja. Pamoja na nia thabiti, fursa tunazozipata, na uwezo tunaojijengea ndiyo nguzo muhimu katika kuwa wadau wakuu katika michakato ya maendeleo.

Kwa kuhitimisha, programmu hii ya School of TYVA kama ilivyoalezwa kabla imekamilisha muhula wake wa kwanza leo tarehe 20 Septemba 2008 kutoa fursa ya kutathmini tulipotoka, tulipo, na tunapoelekea. Hiyo itashirikisha kamati kuu ya programu, asasi kwa ujumla na wadau wachache wenye nia ya kusaidia na kufanya nao kazi. Taarifa zaidi zitatolewa kwa umma, pindi tathmini itakapokamilika.

TYVA imejitolea kwa dhati kukuza uwezeshaji na kujing’amua kwa vijana kwa kuwa na programu fahamu, zenye kujenga uwezo na mitandao yenye kulenga vijana, yenye kuzingatia jinsia, rafiki kwa mazingira na zipatikanazo kwa ufanisi na kwa vijana walio katika mazingira magumu.

Asanteni Sana Kwa kunisikiliza!
Mungu ibariki Tanzania
Imetayarishwa na;

……………………
Justin M. Rwelengera
Mkuu wa Idara ya Mafunzo na Uwezeshaji
0713-03 99 77

A word of today!

2008-09-01T20:02:00.000+03:00

“Vision without action is merely a dream.Action without vision just passes the time.Vision with Action can change the world”.
-Joel A. Barker

Nyuma ya mafanikio ya Mwanaume kuna mwanamke!

2008-08-30T13:01:00.002+03:00

Chimwaga ya Chama cha Demokrati Marekani

2008-08-30T12:56:00.004+03:00

Umati wa wanachama wa chama cha Demokrati cha nchini Marekani wakihudhuria mkutano mkuu wa chama ambao umembariki na kumpitisha Seneta Barack Hussen Obama kuwa mgombea uraisi wa Marekani.

TYVA yasaka neema kwa vijana kwa kuichambua sera na kutafakari programu bora kwa ustawi wa vijana wa Taifa zima

2008-08-30T09:15:00.005+03:00

Mwakilishi toka Shule ya Mbezi Beach akitoa nukuu katika sera ya vijana ambayo ndipo hoja yake ilisimamia
"Asasi makini kama hii ya TYVA inapaswa kufanya kazi bega kwa bega na vijana hususan wa mashuleni pia ili iweze kuwa makinisha mapema na hatimaye tuje kuwa na kizazi makini cha vijana" Mwakilishi wa Tambaza akitoa hoja
Mwanaharakati Eben akichangia hoja katika mjadala wa sera ulioandaliwa na asasi ya TYVA nchini
Kijana mwakilishi toka shule ya Tambaza akisoma kwa makini sera mpya ya vijana ya mwaka 2007 iliyozinduliwa mwaka 2008
Injini Alex Mayunga hakuwa nyuma katika kushiriki harakati hizi adhimu za TYVA, hapa akiwa mnukuu wa yaliyoendelea.

Kamaradi Chambi Chachage akitoa mada ya hali ya sera ya vijana nchini
Washiriki wakifatilia kwa makini mjadala na mada toka kwa Kamaradi Chambi Chachage

Washiriki wakiwa makini kufatilia mjadala. Ndugu Elizabeth Riziki [Mwenyekiti TYVA Taifa] akiongoza mjadala, pembeni ni Mchambuzi wa sera na Mafiti wa kujitegemea Kamaradi Chambi Chachage
Kijana si umri pekee...ari, nia na haja ya dhati inaweza ikashinda hoja ya umri...hapa tunaweza muona Ndugu Richard Mabala akitoa hoja katika mjadala huu makini wa kuchambua sera na kutoa mstakabali wa hali ya vijana nchini.

Ni kipindi kirefu sana TYVA imekuwa ikiendesha harakati zake za dhati pasipo fungamana na kundi lolote katika kutetea ustawi bora, ushirikishwaji na ushiriki wa vijana katika vyombo kadha wa kadha vya kimaamuzi.

Sera ni miongoni mwa maeneo nyeti sana kuelekea ustawi huu adhimu ambao toka kuanzishwa kwakwe TYVA imekuwa na adhima ya kuufikia.

Ifahamike sera si kitu "object or thing" bali ni maono ya kimchakato hivyo basi hayana kikomo yaani ni endelevu! yanapaswa kujadiliwa na kuangaliwa mara kwa mara ili mwishowe tuweze kuwa na programu bora si tu kwa serikali bali hata wadau wengine wengi kama asasi za kiraia, vyama vya siasa zenye kulenga ustawi bora wa kijana!

Shime moto uliowasha na unaowashwa mara kwa mara na asasi ya TYVA usizimike bali uchukuliwe kama kaa la moto na kwenda kuwashia kwingine kokote Tanzania na hatimaye nchi nzima kuna waka moto....moto wa kudai haki!moto wa kudai mabadiliko!moto wa kudai ustawi bora kwa kijana wa kitanzania!moto wa kudai Taifa imara!

Taarifa kwa Umma juu ya Sera Mpya ya Vijana na Msimamo wa TYVA katika Sakata la Usafiri kwa Wanafunzi!

2008-08-27T01:25:00.003+03:00

27TH Agosti, 2008

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI
MJADALA KUHUSU SERA MPYA YA VIJANA TANZANIA
“JE SERA MPYA IMEAKISI MAHITAJI NA CHANGAMOTO ZA VIJANA WA SASA?”

Asasi ya Dira ya Vijana Tanzania [Tanzania Youth Vision Association] kwa kushirikiana na shirika la kimataifa la toka Ujerumani Friedrich Naumann Foundation [FNF] inakusudia kuitisha mkutano wa vijana kujadili suala la sera mpya ya vijana ya mwaka 2007 iliyozinduliwa mwaka 2008.

Mjadala huu ni mfululizo wa mijadala tuliyoipa jina la DIRA ambayo tumekuwa tukiifanya kwa takribani miaka sita [6] sasa ikitendeka karibu kila mwezi chini ya udhamini wa mshirika wetu “Partner” FNF kama uwanja mpana wa kukuza demokrasia, kushawishi, na kutetea kupitia uhuru wa kujadili, kupata taarifa sahihi, na hatimaye kutoa fikra pevu katika masuala nyeti ya nchi ambayo kwa namna moja pia huwaathiri na kuwagusa vijana kusaidia utungwaji, mrekebisho na utekelezaji wa sera kadha wa kadha na maamuzi.

Mjadala wa DIRA utafanyika kesho kutwa, siku ya Ijumaa ya tarehe 29 Agosti, 2008 kuanzia saa mbili asubuhi mpaka saa saba mchana katika Hoteli ya Rombo Green View, Sinza. Mada ya mjadala huu itajikita kujibu swali la, “Je Sera mpya imeakisi mahitaji na changamoto za vijana wa sasa?” Kutakuwa na mada itakayochambua sera ya vijana ikiakisi changamoto kadha wa kadha za vijana wa Tanzania itakayotolewa na Ndugu Chambi Chachage mtafiti na mchambuzi wa sera wa kujitegemea, ikifanya rejea katika mikataba na makubaliano kadha wa kadha ya kitaifa na kimataifa ambayo nchi yetu imeridhia. Nakutoa uwanda mpana wa mjadala kwa washiriki kuweza kutoa uchambuzi mpevu na fikra mbadala kujibu swali hili yote yakilenga katika kuelekea ustawi bora wa nchi yetu.
Mjadala wa DIRA unakusudiwa kuwaleta pamoja vijana takribani hamsini kutoka kwenye asasi za vijana, vyuo vya elimu ya juu, shule za sekondari, vyama vya siasa, vijana walioko makazini na mitaani. Vilevile umealika wadau wa masuala ya vijana mathalani serikali kwa kupitia Wizara ya Kazi, Ajira na Maendeleo ya Vijana, Shirika la Umoja wa Mataifa linaloshughulikia watoto[pamoja na vijana] UNICEF.Vyombo vya habari vinaalikwa kuja kushiriki na kutoa taarifa kwa vijana wengi zaidi nchini ambao nao wanahitaji kupata taarifa hii sahihi.

Shabaha yetu ya kufanya mijadala ya DIRA ni kuwajengea uwezo vijana waweze kushiriki ili washirikishwe kikamilifu katika kutoa fikra, maoni, mitazamo katika masuala nyeti ya nchi ambayo yanasaidia sana kujenga na kuboresha sera, programu na mipango katika nchi yetu.

Sisi Tanzania Youth Vision Association [TYVA] ama Asasi ya Dira ya Vijana Tanzania inajukumu kubwa kama asasi ya kiraia ya vijana, isiyo ya kiserikali na isiyofungamana na itikadi, kikundi wala chama chochote cha kisiasa kujenga mazingira ya jukwaa la mijadala kwa vijana na kuchambua kimakini sera, programu na utekelezwaji wake ikiwa mwanya wa kusambaza taarifa hizi adhimu.

Ifahamike asasi ya TYVA toka kusajiliwa kwake mwaka 2002 imekuwa ikitetea na kushawishi mapitio na marekebisho ya iliyokuwa sera ya vijana mwaka 1996 huku tukitoa maoni na mitazamo yetu hususan changamoto na mahitaji halisi ya vijana. Hivyo hatuna budi kuichambua sera hii mpya ya mwaka 2007 na kutanabaisha kwa kina uwezo, fursa, changamoto na udhaifu ama mapungufu yake mapema ili vyombo mbalimbali vya utekelezaji viweze kujenga mipango na programu bora za utekelezaji wake zikishirikisha mahitaji yote halisia ya vijana.

Utekelezaji bora wa sera hii unaweza fikiwa vyema ikiwa mambo kadhaa kujadiliwa kwa kina kuelekea kufanikiwa huko. Kwa kuwa mjadala wa DIRA utayachambua baadhi ya mambo haya na kuja na mtizamo wa vijana nakusudia kusema mambo machache tu katika hili ili isaidie kuibua mijadala kama hii mahala pengine.

Mjadala huu utakuwa uwanda mpana sana wa kujadili mikataba ambayo nchi yetu imeridhia katika kuelekea ustawi wa vijana nchini na duniani kwa ujumla mathalani Mkataba wa Vijana Afrika “African Youth Charter” kama ulivyoridhiwa na Tanzania Juni 2006. Mpango wa Dunia wa Umoja wa Mataifa kwa Vijana wa mwaka 2000 na kuendelea “United Nations World Programme of Action for Youth to the year 2000”.

Bila shaka mjadala utaweza kugusia changamoto ambazo hata katika sera baadhi zinaainishwa mathalani kutokuwepo fursa sawa katika kujitengenezea kipato, mali, na madaraka, umaskini na njaa, kutoshiriki na kushirikishwa kikamilifu katika vyombo vya kutengeneza sera na kupitisha maamuzi, ujinga na mfumo mbaya wa elimu, ukosefu wa ajira, kuathirika na kuathiriwa na VVU/UKIMWI, unyanyasaji wa kijinsia na ubaguzi, ugumu katika kupata huduma za afya na taarifa, uhitaji wa uwepo wa baraza la vijana. Haya ni baadhi tu, mjadala utakuwa kioo cha demokrasia kwa kuruhusu utoaji wa maoni na mitazamo kufuatana na uwakilishi.

Ndugu waandishi wa Habari,
Naomba sasa nizungumzie na kutoa msimamo wetu kuhusu sakata la wanafunzi hususan baada ya ongezeko la nauli.

Tumeweza kushuhudia Taifa letu likipitia hali ngumu sana ya mabadiliko hasa yakiakisi mfumuko na ongezeko la bei ya mafuta na kupelekea kutokana na sera za nchi kupanda kwa nauli katika usafiri.

Hali ambayo imeongeza mzigo katika matatizo ya hali ngumu ya upatikanaji wa usafiri kwa wanafunzi hususan waishio mijini ambao wamekuwa wakitegemea huduma hii kuwafikisha mashuleni na kuwarudisha majumbani.

TYVA inatoa rai kwa serikali kupitia Wizara ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi kuandaa mkakati madhubuti wa kutatua kero hii kwa wanafunzi mathalani kutengwa kwa mabasi ya wanafunzi jambo ambalo litasaidia hata ubora wa juhudi za serikali katika kukuza na kuboresha elimu nchini kupitia mikakati kama MMEM na MMES.

Tunahitaji kufungua uwanja mpana kwa uwepo wa mjadala juu ya uboreshwaji wa miundo mbinu na huduma ya usafiri kwa wanafunzi nchini ambapo unaweza ibua maoni, hoja na fikra mbadala zitakazoweza boresha hali ya usafiri kwa wanafunzi ambayo sasa ipo katika hali mbaya sana.

Tunashawishi wamiliki na watendaji wa vyombo vya usafiri nchini vitenge nafasi maalumu kwa wanafunzi ambazo zitafahamika kabisa japo viti viwili kwa mabasi madogo almaarufu kama “vipanya” na viti vinne kwa mabasi makubwa. Hii iende sambamba na upakiwaji wa wanafunzi wa kutosha kwenye mabasi hususan muda wa asubuhi na alasiri au jioni.

Tunashauri uwepo wa uhudumiaji wa ukarimu, upendo na kujali kati ya wanafunzi na watendaji katika vyombo vya usafiri. Kwani TYVA ina amini kwa uwepo wa hali ya upendo, ukarimu na kujali kwa wanafunzi toka kwa watendaji wa vyombo vya usafiri utatatua kwa kiasi kikubwa migogoro na unyanyasaji ambayo hujitokeza mara kwa mara kwa wanafunzi ambayo wakati mwingine mwisho wake umekuwa wa madhara makubwa si tu kwa wanafunzi hata watendaji hawa wa vyombo vya usafiri.

TYVA inaitaka wizara husika ifanye juhudi za dhati na za haraka kusimamia uboreshwaji wa huduma ya usafiri kwa wanafunzi kwani tatizo hili limemea na kuoata mizizi jambo ambalo linaathiri sana mwenendo mzima wa jamii yetu hususan uibukaji wa kizazi chenye matabaka, chuki, visasi, uhasama toka kwa wanafunzi wanaonyanyasika na kutaabika kwa upatikanaji wa usafiri.

Dira yetu: Kuwa na jamii huru, ya haki, ya kidemokrasia na yenye amani ambayo ina ushiriki hai wenye manufaa kwa vijana.

TYVA imejitolea kwa dhati kukuza uwezeshaji na kujing’amua kwa vijana kwa kuw na programu fahamu, zenye kujenga uwezo na mitanao yenye kulenga vijana, yenye kuzingatia jinsia, rafiki kwa mazingira na zipatikanazo kwa ufanisi na kwa vijana walio katika mazingira magumu.

Asanteni Sana Kwa kunisikiliza!
Mungu ibariki Tanzania
Imetayarishwa na;

……………………
Michael Dalali
Katibu Mkuu Taifa-TYVA
0755-45 97 83.

TYVA yachambua Sera Mpya ya Vijana!

2008-08-27T01:21:00.002+03:00

Asasi ya TYVA inatarajia kufanya mjadala juu ya sera mpya ya vijana [2007] iliyofanyiwa marekebisho toka ile ya awali ya mwaka 1996.

Mjadala huo unaotarajiwa kufanyika katika ukumbi wa Hoteli ya Rombo Green View-Shekilango,Sinza utachachushwa na mchambua sera na mtafiti wa kujitegemea Ndugu Chambi Chachage.

Sociology UDSM yachambuliwa kwa kukithiri "SUP"

2008-08-27T01:16:00.002+03:00

The University of Dar-es-Salaam under its department of Sociology faces alot of complains to have a massive increase number of supplimentary to its students.

The claims have been much discussed in various sites after good number of students more than usual obtain supplimentary in their former examinations.

I personally just came across the hot discussion in Jamii Forums "JF" on the issue and found wise to place it here.

To view many suggested causes check: http://www.jamiiforums.com/showthread.php?t=17011

You can contribute your personal comments here or in the site!

Tanzania hata medali ya bronze olimpiki!

2008-08-24T19:33:00.001+03:00

Mungu wangu.....jamani hata medali moja ya kufuta machozi katika mashindano ya olimpiki!

Nadhani tunahitaji maandalizi bora sana katika michezo mbali mbali na si tu kukalia michezo michache!

KIZAZI CHA MAPAMBANO NA TAIFA LA MABAVU

2008-08-15T12:37:00.000+03:00

KIZAZI CHA MAPAMBANO NA TAIFA LA MABAVU
Na Michael Dalali.

Wahenga walisha tuasa “samaki mkunje angali mbichi!” na wengine wakazidi kusisitaza “udongo ufinyange ungali maji!” na hatimaye kuhitimisha “chele chela mwana kulia, hulia mwenyewe”. Methali zote na semi zimeweza kujikita katika kusisitiza kuboresha kitu kingali mapema.

Ni takribani wiki mbili zimepita tangu kuzuke sakata la maandamano ya wanafunzi wa shule za msingi na sekondari kupinga ongezeko la nauli kwao toka Tsh 50 hadi Tsh 100! Lakini je nini hasa kitendo kama hichi kitokee katika kipindi kama hichi?historia ya maandamano na migomo ya hadharani inaashiria mwendo wa Taifa kuelekea wapi? Je kitendo hichi kimeangaliwa kwa umakini na undani stahili?

Mara kwa mara tumeshazoea kusikia migomo hasa ya wanafunzi wa vyuo ambao hugomea masuala mbali mbali kama njia mahsusi ya kushinikiza serikali kutekeleza matakwa yao ama maombi ambayo huwa kwa kipindi hicho hayapewi uzito stahili.

Ukiachilia mbali wanafunzi wa vyuo, tunaweza kuwaona tena kundi la wafanyakazi kandamizwa na waajiri kimaslahi ama wenye kuhisi hawatendewi haki kama Waalimu ambao huwa mstari wa mbele mara kwa mara kupigania haki zao mathalani kucheleweshwa kwa mishahara na uwepo wa urasimu katika kuipata.

Kundi kandamizwa jingine ni wazee wastaafu wa maofisi kadha wa kadha mathalani wazee wastaafu waliofanya kazi katika iliyokuwa jumuiya ya afrika mashariki wanavyopambana kutetea haki yao.

Migomo ni moja wapo ya zana katika kampeni hasa za ushawishi na utetezi ambazo hutumiwa kupenyeza na kuhimiza fikra fulani ambayo inahisi hitendewi haki inayostahili. Hapa tunaweza ona mifano michache kama kugomea kula chakula hususan kwa wafungwa ama wanafunzi wa shule za kulala “bweni”, kulala barabarani, kuandamana.

Historia inatufundisha hata wapambanaji wetu wa harakati za ukombozi wa bara la afrika pindi ambapo njia za kidiplomasia za kudai madai yao kutekelezwa yalipogonga ukuta nao mara kwa mara walitumia migomo kuhakikisha mahitaji yao yanafikiwa.

Tumeshawahi kufundiswa jinsi wazee wetu walivyo wagomea wakoloni kwa kuchemsha begu za mazao ambayo walitakiwa kuyapanga kama njia mahsusi ya kudhihirisha maono yao na fikra juu ya unyanyasaji na ukandamizwaji ambao serikali za kikoloni zimekuwa zikiwatendea kuelekea kudai uhuru wa nchi yao.

Migomo huwa mwanya wa kutumika kudhihirisha kuchoshwa, manyanyaso, amonevu na kuporwa haki ambayo wahusika wanadhami wanaskahili kuipata.

Si mara zote migomo imeweza kuwa suluhisho bora la mapambano ya kudai haki na ustawi toka kwa wagomaji hao ambao huwa na matarajio ya kuhimiza upatikanaji wa suluhisho la matatizo yao.

Lakini mgomo bora unapaswa uguse jamii hususan matatizo yanayowakabili na hapo ndipo utakuwa sauti yao yaani kuwa sauti ya umma na ikumbukwe sauti wa watu ni sauti ya MUNGU! “Populi voix populi Deus”.

“Kwa nini watoto wamegoma kwani wao ndiyo wanaolipa?”, “Hao lazima watakuwa wametumwa tu….!” Ni moja ya mitazamo ya wananchi ambayo waliweza toa maoni yao juu ya sakata hili.

Nani amewatuma watoto hawa? Je wao hawahisi machungu na makali ya maisha ambayo yanawakabili wananchi kila kukicha? Je si sehemu ya familia ambazo hukabiliwa na changamoto za kipato cha chini kulinganisha na mahitaji?

Hapa ndipo wanaibua maswali kadha wa kadha na kuangalia wapi hasa tulipotoka! Ya wapi mabasi ya wanafunzi ambayo yalikuwepo? Najua kwa wengine hii inaweza kuwa kauli ambayo haieleweki vichwani mwao kwani walizaliwa na kutokukuta mabasi haya.Nani aliyachukua na kuyageuza kwa manufaa binafsi?ama ndiyo “Chukua Chako Mapema”?!

Lakini je kama tunajikita katika mikakati mikubwa sana na yenye kugharimu fedha nyingi katika kujitahidi kuchochea elimu mathalani ya shule ya msingi na sekondari kwa mikakati kama ya MMEM na MMES ni vipi tunahakikisha mazingira bora yanajengwa kwa maendeleo ya elimu chini?

Je ujenzi tu wa madarasa mapya na kuongeza shule inatosha kuboresha elimu nchini? Je mazingira ya kunyanyaswa na kuonewa katika kuelekea eneo la kupata maarifa ni kusaidia ukuaji wa elimu nchini? Ni namna gani tunaongeza mvuto kwa upatikanaji wa elimu nchini?

Waswahili wanasema “simba akizidiwa na njaa hatimaye hula hata nyasi!”, je mgomo wa wanafunzi wadogo wa shule za msingi na sekondari si kikomo na njia ya kuwasilisha kiini cha matatizo waliyonayo katika upataji elimu yao? Kuwa jasiri na dhabiti kujitoa tayari kwa lolote litakalo tokea?

Uhai na ustawi wa taifa lolote huangaliwa na mbegu iliyopandikizwa katika kizazi kipya. Mfano: nchini Marekani kila kukicha wanaendelea kupandikiza dhana ya nchi yao ni taifa kubwa, tawala kidunia na jasiri kwa kizazi hata kizazi “Pax Americana” hii inajenga taifa imara kwa upande wao.

Upandikizwaji wa chuki na ubaguzi miongoni mwa taifa hususan kwa watoto na vijana ni mbegu ambayo ngumu sana kuing’oa mapema ikishamea na kustawi.Vivyo hivyo uwepo na ustawi wa taifa lenye kuwasilisha maoni na fikra zao kwa njia za ubabe na nguvu mathalani za migomo! Hili ni taifa hatari sana!!

Lakini bado tunahitaji taifa lenye ujasiri katika kusimamia misingi ambayo wanaamini ni haki yao na kuidai endapo inaporwa na si kuwa na taifa zoba! Kwa mienendo ya watoto na vijana wetu tunaweza kutabiri ni namna gani baada ya miaka kadhaa ijayo namna taifa letu litakavyo kuwa.

Wanasaikolojia wameweza kustadi na kung’amua umuhimu wa makuzi na uangalizi bora wa mtoto tangu mimba itungwe!kwani kila kitu baada ya hapo wanaamini huweza kumuathiri kwa kiasi kikubwa sana namna na miendendo ya maisha ya mtoto huyo na ndiyo maana wakajitokeza wasomi kadha wa kadha kama Erickson, Jean Piaget, walioweza kudhihirisha hili.

Hala hala mdharau mwiba wahenga walishatanabaisha kuwa guu huota tende! Huu si wakati wa kudharau namna ya uwasilishwaji wa mara kwa mara wa wananchi juu ya machungu, hali ngumu ya maisha inayowakabili kila kukicha tofauti na juhudi zao katika kupambana na maisha,Je kila kukicha askari wataendelea kutii amri huku nao wakikabiliwa na machungu na maumivu ya maisha?

0755-459 783
michaeldalali@yahoo.com

Hivi tunakuza elimu kweli?

2008-08-05T08:31:00.004+03:00

Wiki iliyopita kulikuwa na hekaheka na maandamano ya wanafunzi wa shule za msingi na sekondari!

Polisi wakaingilia kati na kuya"control"! ikiwa pamoja na kumwagiwa maji yale ya kuwasha...

Lakini nimekaa nikajiuliza sana...inakuwaje serikali wametumia nguvu nyingi sana kupambana na watoto wadogo sana yaani rasilimali watu na fedha zote kwa muda ule zilielekezwa kule vipi?yaani inashindwa kuingia akilini!!

Lakini vilevile tulikuwa wapi hatukuuliza swali ambalo nalitafakari sana kwa sasa kwa nini polisi kwa ujumla wao [wanajeshi nk] hawakulipa nauli wakati wanalipwa mshahara?kama hakuna mabasi yao je si wangeongezewa fedha kwenye mshahara wao?

Vipaombele vyetu ni wapi sana kama nchi?tunawaongezea nauli wanafunzi kitu ambacho kinakuwa mzigo kwa wazazi na hata wanafunzi na kupelekea baadhi kushindwa hii haitapelekea wengine kushindwa kuhudhuria shule??!!......Kwanini wanafunzi hasa hawa wa shule ya msingi kama serikali imeonelea wasilipe ada kwanini pia waachwe kutozwa nauli?

Mbaya zaidi nauli yao imepanda lakini bado wanafunzi wanaendelea kunyanyaswa na kuhangaishwa katika kupata usafiri hasa katika miji!!

Hebu tuikirie naidi ya mazoea!

TANZIA!!

2008-07-29T08:56:00.001+03:00

Kwa taarifa za uhakika Mhe. Chacha Wangwe hatunaye duniani...!!amefariki katika ajali ya gari akiwa safarini jana 28.07.2008 akitokea Dodoma.

Mungu ailaze roho ya marehemu mahala pema peponi.

Shidano...zawadi nono yaja!

2008-07-25T21:45:00.004+03:00

Hii picha nimeichukua kwa Kamaradi Chambi kwenye blog ya Udadisi.

Lakini haswa kuiweka hapa nimevutika binafsi na picha hii nataka tutoe maoni nini hapa kilikuwa kinaendelea yaani weka maneno katika picha hii.

Rahisi sana kushiriki yaani clikc hapo kwenye maoni na uyaweke la basi tuma katika email "michaeldalali@gmail.com"

Kwa Mwoga huenda Kicheko..Shujaa Kilio!

2008-07-25T21:33:00.002+03:00

Leo ni siku ya Kukumbuka mashujaa waliopoteza uhai wao katika harakati za Taifa letu TANZANIA!

Wapo wengi sana waliomwaga damu toka enzi za vita ya majimaji ...vita ya dunia......Vita dhidi ya Idd Amin.....Mwembechai.....hadi uchaguzi mkuu wa 2000 [Huko Zenj si mnakumbuka baada ya uchaguzi umwagaji damu ulitokea]!

Je sasa tunao mashujaa wenye uchungu na nchi yetu?hilo ndilo swali la msingi la kujiuliza kila tufanyapo kumbukizi hii adhimu.

Taifa lahitaji mashujaa wengi sana wamwage damu zao kwa manufaa ya vizazi vijavyo..nani atadiriki?udhalimu unakithiri kila kukicha.

Pumzikeni kwa amani.

Comrade Chambi Chachage's View on Union Saga

2008-07-25T21:22:00.000+03:00

‘Zanzibar is more than just a country’
This island is too small. It must even be smaller than Dar-es-Salaam. Those were my sentiments when I first visited Zanzibar in the early 1990s.

These sentiments were overheard by a Zanzibari at the dock. As they say, for every action there is an equal and opposite reaction. My sentiments were thus countered by his sentiments: “You can’t compare Zanzibar with Dar-es-Salaam! This is a country!” I felt scared. But that was all.

As a little boy little did I know then about the politics of identity. Yes, I had been taught about the history of Zanzibar at school. But it was the conventional history of Tanzania. Even when we read the plight of ‘Kuli’ in literature classes we read it with the lenses of Tanzanian nationalism.

What the Zanzibari said over a decade ago is starting to make sense. Not least because of Prime Minister Mizengo Pinda’s recent controversial remarks. By declaring that Zanzibar is not a sovereign country, Pinda has ignited a fiery debate that no one knows when and how it will end.

Thus the old quarrels over ‘the Zanzibar question’ have come to the fore again. The ‘Pemba question’ is also still floating around. As usual these questions are tied to the ‘Union question.’

In fact these questions are inextricably tied to many issues. Our constitutional lawyers and political analysts tend to classify these issues as union matters and non-union matters. But in reality they all have to do with the union between the ‘then’ Tanganyika and the ‘now’ Zanzibar.

Take for example, the issue of shares in the Bank of Tanzania (BOT). On 23 July 2008 the Zanzibar Revolutionary Government issued a press statement to counter the statement made by a deputy minister of the United Republic of Tanzania in the parliament. The latter was quoted as saying that the former does not have shares in BOT.

Both statements used the history of the formation of BOT to back their arguments. But which version of this history is correct? Or is it just a question of different interpretations of history?

What does the argument that Zanzibar contributed to BOT “for its status as part of the Tanzania Government but not as an individual government” (The Citizen 17/07/08) really mean? What about the assertion that since Zanzibar was a member of the then dissolved East African Currency Board (EACB) all “the dividends and accrued monetary payments which were to be paid to Zanzibar were remitted to the Treasury of the Union government (Guardian 23/07/08)?

At the heart of these arguments is the question of national identity. The former argument is questioning the identity of Zanzibar as sovereign. No wonder the response to this argument is an assertion of the identity of Zanzibar as sovereign. To be or not to be national, that’s the question.

One of the leading constitutional lawyers, Prof. Issa G. Shivji, has boldly attempted to unpack this question of Zanzibar’s identity in relation to financial matters. In his recent book entitled ‘Pan-African or Pragmatism?’ and subtitled ‘Lessons of the Tanganyika-Zanzibar Union’, he show how a hasty constitutional amendment robbed Zanzibar of its financial autonomy.

Shivji traces how a member EACB, “on loan from the Bank of England as a technical advisor”, was instrumental in sidelining Zanzibar in the Board. All this was done to counter the so-called separatist elements on the island. It should be noted that Zanzibar was still a member of the Board even after the Union. Why? Because the then Interim Constitution of Tanzania did not enlist matters related to currency as a union matter. Zanzibar had its own ‘sovereignty’ on that.

Ironically, the amendment that made currency, foreign exchange and exchange control a union matter was assented by then President of Zanzibar, Mzee Abeid Amani Karume, in the absence of Mwalimu Julius K. Nyerere. He did so as the then Vice-President. But why was Nyerere, the then President, absent? It was probably to give the amendment more credibility to the Zanzibaris.

Curiously, this amendment was drafted by Nyerere’s legal craftsmen led by the expatriate legal officer who co-drafted the Articles of Union in great secrecy. More curiously, it came to force on the very same day it was gullibly assented. ‘Zanzibar nationalism’ suffered a financial blow.

This amendment marked the beginning of a quasi constitutional tradition of adding key autonomous issues into the list of union matters irrespective of that International Agreement between Tanganyika and Zanzibar known as the Articles of Union. The tradition constricts, if not undermines, the latter’s autonomy. At the end of the day what will be left of and for Zanzibar?

As Shivji notes, by the time Karume died in 1972 “the list of union matters had expanded from the original 11 to 16, including significantly, the sixteenth item which was, ‘mineral and oil resources including petroleum, its relative hydrocarbons and natural gas.’” In 1977 they became 17. Today they are 22 according to my copy of the latest version of the Constitution.

It is this tradition that elicits the ‘Zanzibar question’. Yes, it is this tradition that sparked Zanzibar’s Minister responsible Natural Resources and Energy to declare in the House of Representative that “any oil extracted in Zanzibar would not be shared with the mainland”(The Citizen 18/07/08). It is a tradition that, I suspect, irks even Zanzibaris in the union government.

No wonder our former Vice-President, the late Dr. Omari Ali Juma, penned the words quoted in the column’s title. He thus wrote in his foreword to Omar R. Mapuri’s book on ‘The 1964 Revolution: Achievements and Prospects’: “Zanzibar is more than just a country: it is a phenomenon which has puzzled big and powerful nations for centuries”.

In the final analysis we will only resolve this puzzle if we honestly rethink our identity as Africans, Tanzanians, Tanganyikans and Zanzibaris. This necessarily entails revisiting what Aboud Jumbe calls the ‘birth certificate’ of the union. Whither Tanzania’s birth certificate?

© Chambi Chachage

Sakata la Muungano....mjadala au laana?

2008-07-25T20:39:00.002+03:00

Si mara ya kwanza hoja ya MUUNGANO kuzuka na kuchachamaliwa....ikumbukwe enzi za G55 kundi la wabunge waliochachamalia mwanzoni mwa miaka ya 90 hoja hii inagwa mwisho wake mmh.

Sasa imeibuka tena na licha ya juhudi za hapa na pale kujadili hali bado ni tete....Mhe ameutupia mzigo wanasheria na chama kijadili na kutoa maoni zaidi.

Lakini nini hasa baadhi ya nyeti hapa ni uchambuzi;
Ndugu zanguni nimekaa sana na kuendelea kulitafakari huku nikipitia machapisho kadha wa kadha hususan juu ya aina ya muungano na kuuangalia muungano wetu.Pia nimejaribu kurejea kwenye historia ya nyuma na kujifunza hasa nini kilitokea na hivyo kuweza kuangalia wapi tunaelekea kwani kama tutjuavyo historia ni mwalimu bora sana.

Kwa manufaa ya wote ni bora turejee hii historia na kuangalia hasa kulikoni na muungano wetu;

Ni kweli usiopingika nchi kubwa “Tanganyika” iliamua kuua utaifa wao na kuuchukua umoja kwa ujumla yaani walikubali ki mkataba baada ya muungano kusiwe na nchi iitwayo Tanganyika ingawa Zanzibar inaendelea kupeta.

1. Muungano ulifikiwa kwa njia ya dharua kwani mazungumzo kati ya Hayati Abeid A. Karume na Hayati Julius K. Nyerere yalianza mnamo tarehe 20.04.1964 baada ya siku nne yaani 25.04.1964 kulitiliwa saini ya kuanzishwa kwa jamhuri ya Tanzania na jamhuri ikawa yaani 26.04.1964.

2. Ibara ya 5 ya mkataba na kifungu cha 7 inasema “On the commencement of the interim constitution of the United Republic, the Constitution of Tanganyika shall cease to have effect for the Government of Tanganyika as a separate part of the United Republic”

Utata unakuja hapa;

3. Kifungu cha 8[1] kinasema “….On and after Union Day the existing law of Tanganyika and of Zanzibar shall continue to be the laws in the territories of Tanganyika and Zanzibar respectively…….” Hapa iweje tusizione Tanganyika?yaani iliyeyukaje ns Zenj ikabaki?

Kwa kuwa hapakuwa na muda wa kutosha wa kuandaa katiba ya muungano, kwa hiyo katiba ilitoa nafasi ya kuteuliwa kwa tume ya kupendekeza Katiba ya Muungano na kuitishwa kwa Bunge la Katiba ndani ya mwaka mmoja kupitisha Katiba ya Muungano na baada ya hapo katiba ya Tanganyika ikagoma na kuwa katiba ya Muungano.Na kwa sababu ya dharura hiyo katiba ya Tanganyika ilichukuliwa na kufanyiwa marekebisho ya hapa na pale hususan kusushisha Muungano na kwani chini ya uwezo aliopewa Raisi wa Jamhuri ya Muungano na kifungu cha 5[2] cha sheria ya Muungano kwa kukifanyia marekebisho Katiba ya Tanganyika kwa njia ya Amri “Decree”.

Lakini hoja hii si mara ya kwanza kuibuka hususan Bungeni ikumbukwe kundi la wabunge maarufu kama G55 liliwahi kuibua hoja hii kwa kuilitaka Bunge lilidhie uwepo wa serikali tatu yaani serikali ya Tanganyika, Zanzibar na ya Muungano.Lakini wapi lilipo ishia sasa ni kama historia!!Hapa tunaweza waona watu kama Jenerali Ulimwengu kwani alikuwa miongoni mwa wabunge hao.

4. Tume ya Nyalali ilishawahi kufanya kazi ya kulitazama hili na kwa upana sana na kutoa mapendekezo kufuatana na upeo wao pia maoni ya wananchi ambayo wengi walipendekeza sana uwepo wa serikali tatu yaani ya Tanganyika, Zanzibar na Muungano.Lakini duuh kama kawaida utekelezwaji wa maoni mengi sana ya tume zetu mmmh utata hapa!Nitarudi tena endapo itaonekana haja ya kufafanua zaidi katika hili.

Ikimbukwe mapendekezo ya Tume ya Nyalali yalikataliwa na Chama Cha Mapinduzi “CCM”!Sasa je siku chama kingine kitakapo shika hatamu itakuwaje?

Hebu turejee maoni ya Waziri Mkuu Mhe. Pinda ya kuwaachia wanasheria wa serikali ya Tanzania na Zanzibar kujadili kwa kina na kuangalia vifungu vya kikatiba katika Muungano na ile ya Zanzibar vinavyogongana na kupendekeza marekebisho.

Nitarudi tena kuja kuzizungumzia vyema kesi ambazo zishawahi kuanzishwa kuhusiana na suala la muungano yaani ile kesi yaSMZ vs Machano Khamis na wenzake ya 1999 na Kesi ya Seif Sharif Hamad vs SMZ , Criminal Appeal No. 171 ya 1992.

Hakika walishasema mjadala ni njia muafaka wa kutatua matatizo zaidi ya kulazimisha kuyamaliza yaani kwa Nguvu ya Hoja badala ya Hoja ya Nguvu!Kwani kwa kufanya hivyo kila kukicha mjadala utaendelea kuibuka kwani hata Yesu aliwahi kusema “…..ukinizuia kusema basi mawe yataanza kunena…”!

Kuna sababu nyingi sana za kuwa na muungano lakini lazima tuwe na muungano bora.Hatuna shaka na mapenzi na lengo jema la waasisi wa Muungano wetu yaani Hayati Nyerere na Karume lakini inatoa afya zaidi kufungua macho na kutafakari zaidi kwani kama tunavyoona awali kujadili muungano ilikuwa kama kuwatusi ama kuwa msaliti lakini sasa watu wanachachamaa.

Ni hayo tu kwa sasa,

TID jailed for a year!

2008-07-25T20:15:00.002+03:00

Popular Bongoflava musician Khaleed Mohammed a.k.a YID [26] has been recently found guilty of assault and causing grievous bodily harm.TID was sentenced by Kinondoni District Court Resident Magistrate Hamisa Kalomboka this was after the occasion on July 2nd, 2007 at Slip way Hotel in Masaki act was towards Ben Mashiba.

TID is among very known and famous artist who has been able achieving going to next level in the music industry in Tanzania since known by his song Zeze up to date with songs like Nyota Yangu.He owns a band "Top Band" which had a number of projects.

This is among the great challenge face the music especially the Bongoflava genre......however still under the environment of jail hope TID can reconstruct himself and make a good number of songs and just wait to release them after the year.Also is a lesson to artist to be careful with any step and move thay make because no one is above the law regardless how famous you are!

Ya Kubenea si ya Kumezewa!

2008-07-22T14:54:00.002+03:00

Ndugu zanguni,
Poleni sana kwa kunikosa kwa kipindi kirefu kidogo...ni katika harakati za mapambano hukoo usukumani!nilibahatika kuwa katika kundi "team" ya kuwafunda asasi za kiraia na waandishi wa habari chini ya mradi wa UNA-LVI unaoendeshwa na UNA-TZ.

Wiki iliyopita yaani ijumaa tulihabarishwa kuvamiwa kwa ofisi ya Mwanahasili na watu wanaosemekana ni maafisa wa polisi waliofika kumsachi yeye "Kubenea" na ofisini katika kusaka kile kinachoitwa nyaraka zozote ambazo zinaweza kuhusiana na taarifa za kibenki ambazo wanahisi Mwanahalisi wanazihodhi.

Ikumbukwe Ndugu yetu Kubenea alishawahi kukutwa na maswahibu akiwa na Ndimara ya kumwagiwa Tindikali shukrani kwa Mungu kwa kumjalia afya njema baada ya matibabu huko India.

Tunahitaji waandishi makini, jasiri na imara kama Kubenea kwa afya ya jamii yetu na uwanda wa habari wka ujumla.

Kila mwenye uwezo wa kutoa msaada kwa mwanaharakati huyu wa habari....kama ni wanasheria jamani kuweni nae...kama waandishi pia tangazeni kiufasaha kwa umma.

Chachage is Back!!

2008-07-03T12:00:00.003+03:00

It's now 2 years since we lost our activist, Lecturer and a man of contribution to the society of Tanzania under his intellectal power and zeal towards the country thus Prof. Chachage S. Chachage[in white shirt write/interviewing].

His writings are still vivid up to day take an example of biofuel issues raised in "Makuadi wa Soko Huria".

The department of Sociology at UDSM still remembers you soo much and all students pass in your hands.[Even those who did not]

On 8th we expect to commemorate by having Chachage Night.

more info check via http://www.udadisi.blogspot/

TYVA na ujio mpya!

2008-06-26T20:13:00.002+03:00

Asasi ya TYVA imefungua tovuti nyingine mpya ya taarifa zaidi tofauti ya awali ambayo ipo katika ufatiliaji wake wa kuirudisha hewani!

Tembelea: www.tyvatz.org

Kwa sasa asasi inajipanga kwa nguvu ya damu mpya kuazimisha Siku ya Kijana Duniani 12nd Aug, 2008 kwa kauli mbiu: "Youth a base for sustainable environment"

Tunakaribisha maoni hasa kwa fundraise approaches na links. tuma kwa tyvavijana@yahoo.com

Can Africans Stand for Africa Success?

2008-06-26T19:55:00.002+03:00

Africa is among the blessed continent with alot of useful resources from human point of up to material!

Having alot of good scholars who are so potentials for the case of global success and work hard day and night in various continents[though few exist in Africa].

But still Africa is faced by a good number of problems day after day.....jus to mention the few having bid number of HIV death records, violence and wars, embezzle leaders, dictors, scarcity of clean water.....list cant be complited by now!

With alot of comrades brains could come with various global programs/policies such as Millenium Development Goals[MDGs] etc but still Africa is in shumble.

Africa...whats wrong? poccessing a good number of PHDs, MA holders dont ask about Degrees...oopss but they are not for Africa....very few are patriotic!!!

Lets get a book of "Message to the People" By Marcus Garvey and see on our Africa plz

Is Mugabe really for Zimbambwe?

2008-06-26T19:40:00.002+03:00

Hope we have seen how the political situation is going on in Zimbabwe as per second round approuches for election.

The sing out of strongest opposiiton leader of MDC is giving an alarm to most of African countries with the tendency of suppressing the opposition parties.

But the horrible question comes all this happens under Mugabe is it for people of Zimbambe? why people killing each other?are the supporters of Mugabe patriotic?

Clean a way to State House for OBAMA

2008-06-17T14:07:00.002+03:00

Among unique and very inspirational candidate Obama is among of them ever happen

Among possessing good vision and ambitions Obama is among of them ever happen.

All well wishers and people need to see change take a leed in praying for this man and make any move you can for him to be the first black american president.

a very good modal for african up-coming young politicians for having a good command of knowledge and power of speaking.

TYVA Yaendeleza mafunzo ya Ndani

2008-05-23T21:31:00.002+03:00

Asasi ya vijana ya TYVA inaendelea kuwajengea uwezo wanachama wake katika mafunzo ya ndani ambayo wamepewa jina la "School of TYVA" hapo tarehe 24th May yatendelea kutolewa mahali ni palepale British Council muda saa 3 asubuhi!wanachama mnaalikwa muhudhulie bila kukosa.

UDSM Exams around the corner

2008-05-14T21:24:00.003+03:00

Soon the University of Dar-es-Salaam will start their exams to end the second semester...this will be to some finalist last exams!

Wish all the UDSM students all the best!!

On top will like to congratulate all Students of Nyerere Memorial Academy for finishing their exams.......happy holidays!

Bongo 50 Cent na G-Unit!

2008-05-04T01:17:00.002+03:00

Sasa kila baada ya muda "Bongo" inawaalika masupasta wa nguvu wa dunia kuja kushusha bonge la show....hii ni zamu ya 50 Cent ambaye atapiga show yake kabambe ndani ya Diamond Jubilee kwa kiingilio cha bei chee ya elfu 30[kwa wenye mahesabu ya haraka hapa 50 Cent mwenyewe tunamuona kwa elfu 10 tu kwani si litakuja kundi zima la G-Unit lenye watu 3 na 50 ndani].....duuh ucpimie..

Najua watu wa vyuo wanatamani sana licha ya hali ya kiboom kwenye mrama kipindi kama hiki

UNA-Tanzania Meeting

2008-04-25T13:02:00.003+03:00

On 3rd May UNA-Tanzania is going to carry out its Extra Ordinary General Meeting at Karimjee Hall-Dar-es-Salaam from9:00am to 1:00pm
For more info plz contact;

Joseph L Shija
Coordinator and Deputy Secretary General
UNA Tanzania
Tel: +255 - 073 923 154Cell: +255 754 281 984Fax: +255 22 2668749
Email: unatanzania@yahoo.com
Physical Address:C/o United Nations OfficesPlot No. 134 - 140 Kingsway/Mafinga Street
P.O.Box 9182
Dar es Salaam-Tanzania

Mambo ya "KUNJI"

2008-04-25T12:37:00.004+03:00

Wanafunzi wa UDSM wakiwa katika mgomo.....hatimaye lakini mgomo umeweza kufifia na wanafunzi kurejea madarasani toka jana.

Palikuwa hapatoshi kabisa kwani kwa vichapo vilivyokuwa vikiendelea toka kwa FFU kupiga picha ilikuwa shughuli....

Kama unaweza ona vyema katika picha huu mgomo ulihudhuriwa hata na wanafunzi wa nje ya nchi wanaosoma UD hii ndiyo "solidarity forever...."

3-0 aibu yao wenyewe!

2008-04-15T16:40:00.002+03:00

Hizi ndizo kelele zilizokuwa zikitawala katika mpambano wa kupimana mabavu kati ya wanaume halisi[hawa wanangu] na wanaume TMK!

Mambo mengine nadhani hayafai kujaribishwa kwani kama ule usemi wa wanaume halisi "aibu yetu aibu yao....aibu yao wenyewe" ulikuwa ukidhihirishwa kila wapandapo wanaume TMK....kwani si makopo hayo..achilia mbali kina Fatty na Mchofongo wa Clouds fm kuwasihi sana mashabiki lakini wapi hali ilikuwa ikiendelea.

Ama kweli onyesho lilikuwa kabambe pale walipoingia jukwaani watu kama Afande Selle, Mandojo na Domokaya na hawa wanapendwa ila upande waliochagua uliwapa hali ngumu kushangiliwa hawa ni Nako2Nako toka A-Town

Ama kweli "kaka tusaidie..msuli unao kaka tusaidie" maneno ya Mhe.Temba yanaonekana Nature anamsuli haswaaa..am sure angeweza mwenyewe tu kuwatoa jasho nene Wanaume TMK!

Habari ndo hiyo..mcheza kwao hutunzwa bwana ati!

Mgomo COet

2008-04-15T16:02:00.001+03:00

Iliyokuwa sehemu ya Chuo Kikuu cha Dar-es-Salaam na kuwa chuo kwa sasa cha Uhandisi[COET] leo wameanza mgomo wao kupinga mmoja wa wanafunzi wenzao kurudishwa nyumbani katika sakata linaloendelea kufukuta likiwa limechochewa kutokana na zengwe la uchaguzi

Hali Bado Tete UDSM

2008-04-15T15:45:00.002+03:00

Hali ya Chuo Kikuu cha Dar-es-Salaam[UDSM] bado si shwari kufuatia kusimamishwa kufanyika uchaguzi chuoni hapo amabo ungewachagua raisi wa chuo na baadhi ya nyadhifa za uongozi wa wanafunzi.

Licha ya hivyo uchaguzi wa kuchagua makamu raisi uliendelea kama kawaida na kuweza kuja na matokeo ya Naomi R. kushinda dhidi ya mpinzani wake Rehema Kalinga.

Bado hali si shwari kufuatia baadhi ya wanafunzi kurudishwa nyumbani kwa muda usiojulikana ikihusianishwa na uchaguzi hii ni kutokana na kuitisha mkusanyiko wa wanafunzi bila ruhusa ya chuo siku ambayo ndiyo ulikuwa ufanyike uchaguzi.

TYVA Train its Members

2008-04-07T18:45:00.003+03:00

From today up to 12th April,08 TYVA is giving out a deep trainging to its 25 Members [and some leaders] on "Advocacy and Facilitation".

This has been after deep screening and carrying out of an interview at TYVA office-Africasana Sinza and discover good needy potentil members for the Training.

This is among good works done under Department of Trainging and Capacity Building-TCB of which is under Justin Rwelengera +255 713 03 99 77.

The memebrs will be given much techniques to enrich their capacity on carrying out the TYVA advocacy works properly.

Students Politics on Fire at UDSM!

2008-04-07T18:27:00.003+03:00

The Annual Election session to bring in board Students leadership at University of Dar-Es-Salaam has resumed today thus 7th April,08.

The program started by the giving out of the official names of candidates after passing to the screening of Election Commission.[soon will post al names and their post]

Wish all the best the UD students in looking critically and analyse well good candidate to fill the post and ready to serve them!

Tanzia

2008-03-10T21:12:00.000+03:00

Bado mzimu wa vifo kwa wanafunzi wa chuo kikuu cha Dar-Es-Salaam unaendelea kuwaandama.

Nimepokea taarifa inagwa bado si kamili kwamba kuna msiba wa kijana wa mwaka wa nne uhandisi amepoteza maisha baada ya maji kumzidi nguvu huko ufukweni walipokwenda kwa mapumziko.

Mungu alilaze roho ya marehemu mahala pema!

Women's Day

2008-03-08T20:58:00.010+03:00

I real admire women and appreciate so much!
Today its there day,
Please use it well to reflect all the struggles you time after time make for the betterment of the world....you are the reasons of all the success and achievements in this earth.

Keep strong never loose hope at all.

For the younger- its a good time to shape yourselves to become good mothers and examples "role models" of he world in all the fields

You can...just remember Bob Marley's words:
"No woman....no cry...Get up stand up!stand for your rights
and of Shaggy "I want to all aldies take full control....independent women dont depend on men"!

Its time now

TYVA Kuandaa Mkutano Mkuu

2008-03-05T19:13:00.001+03:00

TYVA ni asasi ya kiraia ya vijana inatarajia kuwa na mkutano wake mkuu ambao kwa taarifa zilizonifikia utafanyika mnamo tarehe 15.03.2008 katika ukumbi wa Karimjee ambao utaanza saa mbili kamili asubuhi na kuisha mnamo saa nane.

Moja ya mambo muhimu sana ni kuchagua viongozi wapya makini watakaotumikia vijana, pia kutawasilishwa taarifa za utendaji kazi wa kiasasi kwa kipindi cha mwaka 2007 na ripoti ya fedha.

Karibuni vijana wote kuona demokrasia halisi na undani wa asasi makini imara ya vijana nchini Tanzania.

TANZIA

2008-02-25T19:23:00.002+03:00

Naungana kwa majonzi kutoa rambirambi zangu kwa wanafunzi wote wa UDSM na wanaharakati waliokuwa pamoja katika uhai wa Marehemu Deogratius Dominic aliyeaga dunia siku ya Tarehe 23.02.2008 alipozidiwa na maji na kupoteza maisha katika swimming pool UDSM usiku ambao kabla uliambatana na vurugu na mgomo.

Mungu ailaze roho ya marehemu mahala pema peponi!

TAMKO LA KUPINGA MUSWADA WA ONGEZEKO LA GHARAMA ZA ELIMU

2008-02-24T12:06:00.001+03:00

TANZANIA YOUTH VISION ASSOCIATION

TAMKO LA KUPINGA MUSWADA WA ONGEZEKO LA GHARAMA ZA ELIMU YA JUU

Tanzania Youth Vision Association [TYVA] ni Asasi ya Kiraia ya vijana iliyosajiliwa mwaka 2002 [S.O.NO.11454] inayotetea uwepo wa ustawi wa haki, demokrasia na jamii huru yenye ushiriki imara wa vijana.

TYVA imeshtushwa na kusikitishwa kwa mapendekezo ya Tume ya Uchunguzi juu ya Uendeshwaji wa Vyuo Vikuu na Baraza la Chuo Kikuu cha Dar-Es-Salaam kwa serikali, kinatarajia kupandisha ada kwa kozi zote zinazotolewa chuoni hapo kuanzia muhula wa masomo wa Septemba mwaka huu kwa wanafunzi wapya na wanaoendelea na masomo.

Mchanganuo huo uliowasilishwa unaonyesha wanafunzi wanaoendelea na masomo watatakiwa kulipa kati ya Tsh 1.3 hadi 2.5 milioni kwa mwaka kutegemeana na kozi wanazosoma kwa ajili ya ada ya masomo [tuition fee].Mfano: Kozi za Kitivo cha Sayansi ya Jamii [isipokuwa Uchumi na Ualimu] itapanda toka Sh 722,000 hadi Sh 1 milioni wakati Kitivo cha sheria watatakiwa kulipa Sh 2.5 milioni.

Ikimbukwe licha ya kuwepo kwa Bodi ya Mkopo bado kuna makundi ya wanafunzi wanaotakiwa kulipa asilimia ya ada kutokana na kundi la tathimini walilopo, Mfano: asilimia 40.Lakini pia wapo wanaojilipia wenyewe kutokana na kushindwa kwa Bodi ya Mikopo kuwalipia.

Gharama zote hizi za kupanda kwa elimu wanaendelea kubebeshwa wananchi ambao tayari wanaathirika vibaya sana na kupanda kwa gharama za huduma za kijamii mathalani umeme na kiujumla hali ya maisha kuwa juu.

Ikumbukwe kuibuka kwa migomo mnamo mwaka jana kupinga ulipwaji wa asilimia 40 za ada kwa wanafunzi hali ambayo iliathiri sana kiwango cha elimu ya juu. Hali ambayo serikali inaweza kuiepuka kwa kutoridhia mapendekezo ya kikandamizaji kwa wananchi kama haya.

Ongezeko hilo likiridhiwa litaathiri sana upatikanaji wa elimu nchini na kupelekea wananchi wa kawaida kutoweza kumudu gharama za hali ya juu za masomo katika ngazi mbalimbali kama shahada ya kwanza, shahada ya pili "uzamili" na kuendelea.Kitu kitakachozalisha taifa lenye wasomi wachache na wanaotoka tabaka la juu.

TYVA inashawishi Chuo Kikuu kifikirie tena juu ya pendekezo hilo la ongezeko la gharama za ada na kutafuta namna ya upatikanaji wa ruzuku wa kukiendesha bila kuathiri upatikanaji wa elimu.

TYVA inashauri serikali kutoridhia mapendekezo toka Tume ya Uchunguzi juu ya Uendeshwaji wa Vyuo Vikuu na Baraza la Chuo Kikuu cha Dar-Es-Salaam juu ya ongezeko la viwango vya ada kwani litaathiri sana sekta ya elimu nchini na kwa wananchi kwa ujumla.

Bado kuna mianya na fursa nyingi za rasilimali ndani ya nchi ambazo endapo zikitumiwa vyema huduma nyeti kama ya elimu na nyingine nyingi zinaweza kutolewa kwa Taifa bila kuwepo kwa vizingiti, urasimu na matabaka kwenye upatikanaji.

TYVA inasisitiza hitaji la serikali kuongeza juhudi katika kuwekeza katika elimu kwa vijana ili kuweza kuwajengea uwezo tayari kukabili mazingira magumu yaliyopo ya ufinyu wa upatikanaji wa ajira rasmi na kujenga Taifa lenye wataalamu wa kutosha.

Michael J. Dalali
Katibu Mkuu Taifa
Tanzania Youth Vision Association
Cell: 0755- 45 97 83
0732- 09 09 09
Email: tyvavijana@yahoo.com

Cc: Vyombo vya Habari
Asasi za Kiraia

Sauti za Busara zilikuwa Hivi

2008-02-24T11:10:00.016+03:00

Hapa nito ana kwa ana na Ras mwenye kudu

Mdau Nambari One Issa Michuzi katika heka heka naye alikuwepo kukamata picha kadhaa

Bado wana Bring The Noise tika British Council wakiwa wanaburudisha, waliweza kuimba katika ladha ya ragga dancehall matata sana iliyowapagaisha mashabiki.

Hapa wana Bring The Noise toka British Council wakifanya vitu vyao..waliimba nyimbo zenye ujumbe mkali sana natamani wangekuwa wameshatoa CD kwani nisinge sita kununua na kuhamasisha

Hakika "maji hufata mkondo, mtoto mdogo wa miaka 5 akiwa jukwaa moja na baba yakeMashabiki wa kila aina waliweza kuburudika katika Burudani ya Sauti za Busara

Watu wa Magharibi nao pia waliweza kuwa sehemu ya Busara ndani ya Sauti za Busara

Mratibu wa WAPI akizindua rasmi WAPI ndani ya Zenj, ikumbukwe huyu ni miongoni mwa wanaHip Hop wa mwazoni kabisa anayehakikisha Hip Hop bado ipo juu

Hapa mchana wakati wa "mic" test one ...two..

Mr and Miss University

2008-02-21T18:45:00.002+03:00

Kwa wanajumuiya ya vyuo vikuu natumai mmeona matangazo ya uwepo wa Mr. and Miss University! mashindano yatakayo fanyika 23rd Feb, 2008 Mlimani-Chuo Kikuu.

Miongoni mwa wasanii watakao kuwepo wenye mvuto sana ni Mwanadada Nakaaya mpenzi wa siasa na mwenye kuimudu kuiwasilisha kupitia sanaa ya muziki.

Lakini je mashindano hayo yatakuwa tofauti na mengine? je tunaweza kuona usomi ndani ya mashindano hayo?

Baada ya mashindano nitakuja na habari kamili ya yaliyojiri, tuombe uzima na full data!

Jicho la Mnyika juu ya JAMBOFORUMS!

2008-02-20T21:39:00.000+03:00

Wednesday, February 20, 2008

Kwa niaba ya Baraza la Vijana wa CHADEMA(BAVICHA), vijana wa CHADEMA tunaungana na wapenda uhuru, haki na ukweli kote nchini kulaani uamuzi wa Jeshi la Polisi kuwakamata na kuwaweka ndani vijana wa wawili wa kitanzania Maxence Melo na Mike Mushi kwa sababu ya masuala ya mtandao wa Jambo Forum(www.jamboforums.com).

Uamuzi wa kuwakamata na kuwaweka ndani kwa takribani saa 24 na kuwahoji kwa zaidi ya saa 14(usiku na mchana) tunaona ni kinyume cha sheria ambayo inaeleza bayana mtuhumiwa anapaswa kuhojiwa si zaidi ya masaa manne kwa mfululizo na kwa ujumla ni uvunjaji wa haki za binadamu na haki za kikatiba za kupata na kutoa taarifa/habari. Kwa mujibu wa vyanzo mbalimbali katika Jeshi la Polisi, vijana hawa wamekamatwa kwa kutuhumiwa kuendesha mtandao wa Jambo Forum ambao unadaiwa kuwachafua watu mbalimbali ambao vyanzo hivyo vya polisi mpaka sasa havijawataja.

Vyanzo mbambali vya polisi vimeeleza kuwa uamuzi wa kuwakamata vijana hawa umetokana na jeshi la polisi kupata mashtaka toka kwa watu wasiotajwa kwamba mtandao huo umekuwa ukiwachafua watu mbalimbali hususani viongozi wa serikali; suala hili nao linakwenda kinyume cha misingi ya kikatiba na kisheria. Sisi tunaamini kwamba kama kuna mtanzania yoyote ambaye anadhani amekashifiwa na mtandao huo ana haki ya kukanusha ama kuchukua hatua za kisheria kwa kwenda mahakamani. Mikakati hii ya kuzuia uhuru wa habari iliwahi kujitokeza siku za usoni pale upinzani ulipotoa ‘orodha ya mafisadi’ na baadhi ya vyombo vya habari kuchapa majina hayo vilipewa vitisho mbalimbali na watuhumiwa hao wa ufisadi ambao walisema wamechafuliwa.

Serikali na vyombo vya dola ni vyema vikafahamu kwamba uhuru wa maoni kupitia katika mitandao unafaida zake na hasara zake, hivyo kuundoa uhuru wote kwa sababu za malalamiko ya watu wachache, masuala binafsi au migogoro ya familia Fulani ni kuukosesha umma faida ambazo zinatokana na mitandao kama Jambo Forum. Pia serikali ifahamu kwamba sheria nyingi za Tanzania zinasimamia masuala ya habari ziko kimya kuhusu masuala ya habari katika mitandao hivyo, mitandao kama Jambo Forum inalindwa kwa kanuni na mikataba ya kimataifa ambapo imesajiliwa.

Tunarudia tena kukumbusha kuwa mwanahabari ni mjumbe tu wakufikisha ujumbe katika jamii; ambaye anapaswa kulindwa na kuheshimiwa. Tabia inayoanza kuchipua ya kuwanyanyasa wajumbe au chombo kilichofikisha ujumbe tena kwa njia ambazo ni kinyume cha sheria na haki binadamu badala ya kuushughulikia ujumbe wenyewe; ikiachwa ikashamiri inaweza ikatishia ufanisi wa sekta ya habari ambayo inapaswa kudumishwa kama mhimili wa nne wa dola.

Aidha vijana wa CHADEMA tumesikitishwa na kutoweka hewani kwa mtandao wa Jambo Forum ambako kutokana na vyanzo mbalimbali inaelezwa kwamba waratibu wa mtandao huo wameshinikizwa kuufunga kutokana na shinikizo la ‘kigogo’ mmoja wa jeshi la polisi kwa maelekezo toka serikalini.

Jambo Forum Wanahabari imekuwa mstari wa mbele kwa uwazi bila woga katika mapambano dhidi ya ufisadi na kutetea rasilimali za taifa, na kuwa sehemu ya jukwaa la sauti umma kusikika na habari kusambaa ndani na nje ya Tanzania kutia teknolojia ya habari na mawasiliano(TEKNOHAMA). Jambo Forum imekuwa mstari mbele katika kuandika tuhuma za ufisadi na/au matumizi mabaya ya madaraka zinazowakabili viongozi kadhaa wa serikali, makampuni na taasisi mbalimbali.

Mtandao wa Jambo Forums ni moja katika ya vyombo vya habari na majukwaa ya umma yaliyohusika kwa kiasi kikubwa kwa kulifunua na kuliweka wazi sakata la Richmond hasa baada ya kuweka hadharani mkataba wa Richmond na kuchambua mambo mbalimbali yanayohusiana na mkataba huo. Kashfa ya Richmond ndiyo iliyosababisha kujiuzulu kwa Waziri Mkuu Mhe. Edward Lowassa na baadaye kuvunjwa kwa baraza la Mawaziri. Jambo Forum imewezesha ‘siri’ za ufisadi zinazofichwa na baadhi ya vigogo ikiwemo serikalini kuwekwa wazi kwa umma na watumishi mbalimbali wa serikali na taasisi mbalimbali bila majina yao kujulikana.

Mtandao wa Jambo Forum umekuwa ni changamoto kwa mitandao mingine ya serikali ikiwemo kitengo cha mawasiliano cha Ikulu kuboresha ufanisi wao katika kutumia TEKNOHAMA katika kuwasiliana kwa umma. Mtandao huo umekuwa ni ukumbi pia wa vyombo vya ulinzi na usalama ikiwemo polisi kupata mawazo mbalimbali ya umma kuhusu masuala ya uhalifu yanayopaswa kufuatiliwa.

“Inashangaza badala ya serikali kutoa ushirikiano kwa mitandao kama hii inakuwa mstari wa mbele kuona kwamba inafungwa. Huku ni kukinzana na dhamira ya Rais Kikwete ya kuongeza uhuru wa habari na haki ya Taarifa hapa nchini. Sisi tulitegemea vipaji vya vijana wanaotengeneza mitandao mbalimbali vikuzwe kwa maslahi ya Taifa badala ya kukamatwa”.

Vijana wa CHADEMA tunatoa rai kwa umma kutochukulia suala hili kuwa ni tukio dogo linalowahusu vijana wawili waliokamatwa bali litazamwe kama tukio linalohusu maslahi ya taifa, uhuru wa vyombo vya habari na haki za kikatiba za kupata na kutoa taarifa/mawazo.

Hivyo tunaitaka serikali kutoa tamko la kina lenye kueleza ni kwa sababu zipi zilizopelekea kukamatwa na vijana hawa na walalamikaji ni wakina nani. Pia serikali itoe tamko rasmi kama imeufungia mtandao wa Jambo Forum au la na tunawataka watanzania wanaoratibu mtandao huo kwa mapenzi mema ya nchi yao waurudishe mtandao huo hewani mapema iwezakanavyo wakati tamko la serikali linasubiriwa. Kadhalika tunatoa rai kwa yoyote ambae anadhani hajatendewa haki ama amechafuliwa na Jambo Forum ajitokeze kukanusha au kuchukua hatua za kisheria dhidi ya mtandao huo badala ya kulitumia jeshi la polisi ama baadhi ya watu kuhujumu haki ya umma ya kupata na kutoa taarifa.

Katika mataifa mbalimbali duniani, mitandao kama Jambo Forum inachukuliwa kama sehemu ya vyombo vya habari na mahali pa umma kukutana kujadili masuala mbalimbali. Hivyo uamuzi wa kufungia Jambo Forum, ni sawa na uamuzi wa kufungia chombo kingine cha habari kama redio, televisheni na magazeti. Kadhalika, uamuzi wa kufungia Jambo Forum ambapo umma wa watanzania kwa maelfu umekuwa ukikutana kujadili masuala mbalimbali ni sawa na kupiga marufuku kukusanyika huko ambapo ni kinyume cha katiba ya nchi na mikataba ya kimataifa ya haki za binadamu. Mwisho, tunaitaka serikali na vyombo vya dola visidhani Jambo Forum ni Maxence Melo ama Mike Mushi bali mihimili ya Jambo Forums kwani ni umma wa wachangiaji na wasomaji waliosambaa hapa nchini na nchi mbalimbali ambao baadhi yao wanaweza kukamatwa, majukwaa yao kuweza kushambuliwa, lakini mawazo yao ya mabadiliko yataishi milele hata pale ndoto ya maendeleo, uhuru na umoja itakapotimia katika taifa letu.

Imetolewa tarehe 20 Februari 2008 na:

John Mnyika
Mkurugenzi wa Vijana
0754694553

Kilio cha juu! jamani JAMBO FORUMS!!

2008-02-20T21:19:00.001+03:00

Kwa wale wapenzi wa kusaka ukweli, naamini kwa sasa hawana amani! hii yote ni baada ya kukamatwa kwa vijana wawili washoka ndugu Maxence Melo na Mike Mushi kwa sababu ya masuala ya mtandao wa Jambo Forums www.jamboforums.com

Ni habari za huzuni sana kwani hata kile ambacho watanzania wengi walikuwa wakijivunia kupata jamvi la kujadili masuala mbali mbali bila woga hata kama yakiwa yanawagusa wakuu mbali mbali wa nchi lakini ni katika kujenga na si kubomoa.

Lakini hii vilevile ni tishio na hatari kwa sekta iliyochukuliwa kama salama ya habari hasa za mtandaoni, tulitegemea ukweli usambazwe vyema na kwa usalama maeneo haya lakini wapi huu ni mfumo mwingine wa kumwagia tindikali na kukata kata mapanga.

Hii imeleta hofu kwa wale wasiopenda kupatikanaji wa ukweli na kufunguliwa macho wananchi.

Hakika ukweli utashinda daima!
Aluta Continua.

SIASA SI UADUI!

2008-02-20T20:40:00.000+03:00

Na Michael Dalali.

Siasa ni jambo la ajabu sana ambalo ndilo limekuwa na tafsiri mbalimbali duniani toka kwa wanazuoni wengi toka enzi za Aristotle hadi wanazuoni wa sasa kama kina Prof. Baregu waliojaribu na wanaoendela kila kukicha kutafakari undani wake.

Wasomi wa sayansi ya siasa "political scientist" wanadiriki kujitofautisha wao na wanasiasa "wafanya siasa" kwa minajili ya kujiweka mbali na tamaduni hasa zilizopo katika siasa.

Haya Mwalimu Julius K. Nyerere aliwahi kutuasa kwamba katika moja ya nguzo kuu ya maendeleo ambayo tunayatafuta yanaweza kufikia endapo tutapanda na kudumisha siasa safi katika nchi yetu.

Hii ni kutokana na uwepo wa dhana kali sana ya "siasa ni mchezo mchafu" ambayo huleta maafa na hasara kuwa sana katika uendeshwaji mzima kwani huweza kumuingiza madarakani mgombea si kwa sifa bali uwezo wake madhubuti wa kuucheza mchezo mchafu.

Lakini wapo waliofikia kutoka kauli ambazo zimekuwa kama nguzo za tafakari kutokana na namna ya uchafu na uendeshwaji wa siasa hasa katika vipindi kama vya kampeni na uchaguzi tayari kushindania kunyakuwa madaraka.

Mgombea Ubunge katika uchaguzi wa mwaka 2005 jimbo la ubungo aliye mwagwa na mkongwe aliyekuwa waziri wa awamu ya tatu wa Chakula na Kilimo Mhe. Charles Keenja[CCM], ndugu John Mnyika[CHADEMA] aliwahi kutoa kauli ambayo ndiyo kiini cha tafakari dhidi ya yanayoendelea katika heka heka za uchaguzi mdogo wa Kiteto.

Ndugu Mnyika alisema "Siasa si Uadui" naamini alikuwa akimaanisha kuna haja ya kufanya siasa bila kujengeana chuki, hasira, hujuma na hata kudhuliana kwani siasa si uadui ni juu ya kutafuta ridhaa ya wananchi uwatumikie.

Wapo waliodhidi kusema madaraka yapatikanayo yanapaswa yatoke kwa watu kwani sauti ya watu ni sauti ya MUNGU hivyo hakuna haja kuwepo na siasa chafu.

Naamini si asilimia kubwa sana ya wananchi wa Tanzania kwa sasa wapo makini sana kufatilia kinyang'anyiro cha siasa kinachoendelea huko katika jimbo la uchaguzi la Kiteto lililoachwa wazi kutokana na kuaga dunia kwa Mbunge Benedict Lusulutya[CCM].

Hii inatokana na kugubikwa kwa matukio mazito sana ya kitaifa ndani ya kipindi hiki cha muda wa kampeni ya uchaguzi wa Kiteto.

Kusomwa kwa ripoti ya tume ya Mwakyembe juu ya Richmond kitu ambacho kilizaa kujiuzulu kwa Kiongozi wa juu wa serikali bungeni, aliyekuwa waziri mkuu Mhe. Edward Lowasa[CCM] na mawaziri wawili Nazir Karamagi na Msabaha wote wakituhumiwa kuhusika katika sakata hilo.

Kuvunjwa kwa baraza la mawaziri kitu ambacho watanzania walikuwa wakikisubiri kwa hamu sana na kilifuata kutokana na muongozo wa Katiba kisheria.

Kuteuliwa Waziri Mkuu mpya Mhe. Mizengo Pinda na baada ya muda baraza zima jipya la mawaziri lenye sura mpya mbalimbali za watendaji na pia kupunguzwa idadi ambayo haikuwa ya lazima kwani ilizaa mzigo mzito wa serikali.

Uwepo wa ziara ya kipekee pale Tanzania ilipompokea Raisi wa Marekani na kukaa nae takribani siku nne akijionea uzuri wa Tanzania na mali asili zake mbichi zinazowatoa udenda wawekezaji [wa ndani na wa nje] na kupata fursa ya kukagua miradi kadha wa kadha inayofadhiliwa na serikali yake.

Hivyo juu ya baadhi ya matukio vinara kama hayo yaliweza kuteka medani ya habari nchini na fikra za wananchi wengi sana hata kutoweza kufatilia kwa umakini na undani habari kama za uchaguzi wa Kiteto.

Ipo habari iliyopamba vyombo vya habari juu ya kupewa kitu cha kudhuru kinachosadikiwa kuwa na sumu mgombea ubunge wa tiketi ya upinzani ndugu Kimesera Victor kitu ambacho kilipelekea kukimbizwa jijini Dar-Es-Salaam kwa matibabu ya zaidi hatimaye akarejea na afya tayari kuendeleza kampeni.

Wapo waliochukulia kama hujuma toka Chama Cha Mapinduzi dhidi ya mgombea wa upinzani huyo ambaye anasemekana kukubalika na wananchi wake ili kujaribu kumuondoa duniani.Allahmdulilah haikufikia huko!

Lakini wiki hii tena kuwepo kwa tukio la shambulio tena ndani ya ofisi za chama cha CHADEMA na kuwajeruhi baadhi ya viongozi wa juu wa chama wanaoshiriki kampeni na kumjeruhi vibaya kwa kisu dereva wa gari la chama hicho ndugu Daudi Baraka ni habari ambazo si za kuziacha bila uchambuzi wa kina.

Haya yananikumbusha shambulio la wanahabari ndani ya ofisi zao wakiwa wanaandaa habari za gazeti lao la mwanahalisi ndugu Said Kubenea na Mshauri wake Ndimara Tebagambwe kama njia ya kuhujumu nyanja ya usambazaji wa habari za uchambuzi wa kina dhidi ya yanayojiri kila kukicha hasa katika utawala na tabaka la viongozi dhidi ya maslahi ya taifa zima.

Kujeruhiwa kwa Hamadi Mussa Yusuph-Naibu Katibu Mkuu wa Chadema Zanzibar, Juju Danda-Afisa mwandamizi kurugenzi ya bunge na halmashauri kuu Taifa, Joseph Freme-Mwenyekiti wa Chadema Ruvuma na mjumbe wa kamati kuu, Msafiri Mtemelwa-Kaimu Mkurugenzi wa Kampeni na Uchaguzi na Selemani Mohamed-Mjumbe wa uchaguzi Kiteto ni swali zito la aina ya siasa inayoendeshwa hapa nchini.

Siasa za kutumiana vikundi vya vijana kufanyiana vurugu kama walivyotumiwa viongozi hao kundi la Green Guard toka Dar-es-Salaam kuwavamia wakiwa ofisini kata ya Kijungu, kweli hiyo ndiyo demokrasia ya kweli?

Chombo cha Umma nacho kukiuka maadili kwa kuwapiga wanasiasa hao waliofikishwa kituo cha polisi, hata kuwacheleweshea muda wa kupata matibabu na kuwaongezea maumivu.

Lakini vilevile wanasiasa wa Chadema nao wanaolalamikiwa kupiga kelele kwa kusimamia kwaya kitu ambacho kinabugudhi shughuli za wengine, je ni ukomavu wa kisiasa?

Wakati wananchi wa Kiteto wakielekea kupiga kura mnamo tarehe 24.02.2008 tayari kufidia pengo lililoachwa wazi. Ni bora kutoweka mbele woga wala kuribuniwa na ahadi za uwongo, wanapaswa watafakari ni sera zipi ndizo zinawafaa kuwaongoza na kuamua pasi shindikizo la aina yoyote.Na tukumbuke Siasa si Uadui!

Mungu Ibariki Tanzania, Mungu Ibariki Kiteto.

0755-45 97 83
michaeldalali@yahoo.com

"Sauti za Busara"-Busara ndani ya Zanzibar.

2008-02-12T16:28:00.000+03:00

Nipo ndani ya boti tayari katika msafara kuelekea Tanzania Visiwani, visiwa maarufu kwa marashi ya karafuu.Zanzibar kwenye historia inayojidhihirisha kila kona upitayo kitu ambacho kinajenga kivutio kikubwa katika utalii.

Kisiwa hiki chenye kupokea wageni wengi sana hasa katika misimu ya kitalii huweza kutangaza utamaduni na historia ya kiafrika iliyopo katika sehemu hasa kama maeneo ya mji mkongwe wa mawe “Stone Town”.

Kila binadamu anajengeka vyema akichangiwa na utamaduni mahalia ambao huchanganya vitu kama lugha, mavazi, taratibu, sheria, vyakula, nyimbo, michezo, imani[wakati mwingine kupitia dini] n.k.

Kuna matamasha mengi huwa yanatayarishwa mara kwa mara kila kona ya nchi kuwa vuta makundi ya rika mbali mbali lakini si yote huweza kufanikiwa kuwakutanisha watu wa rika tofauti na nchi mbalimbali na kuweka usawa hasa katika kulinda na kukuza tamaduni kupitia matamasha hayo.

Kivutio kimoja wapo kikubwa katika matamasha nchini hasa yanayofanyika Zanzibar kwa sasa huwezi kukosa kilitaja tamasha la “Sauti za Busara” ingawa yapo mengine mengi pia kama “Film Festival”.

Kama jina la tamasha linatoa mchango mkubwa sana katika kukuza busara kwa wahudhuriaji hasa wenye umakini wa kufatilia mistari inayoimbwa na wasanii mbalimbali toka kona na pembe za dunia.

Huu ni upekee kwa tamasha kukutanisha wasanii toka mataifa mbalimbali katika kazi moja ya sanaa ya jukwaani ya muziki, kiwasilisha ujumbe.

Lakini vilevile tofauti na usemi wa kiswahili wa “mafahari wawili hawakai katika zizi moja” katika tamasha la sauti za busara huweza kuwaweka mafahari wa muziki toka pembe mbalimbali za dunia tena wenye kuimba ladha tofauti za muziki kwenye jukwaa moja.

Hapa unaweza kushangaa sana lakini ndivyo ilivyo unapata ladha ya taarab na baada ya muda unapokea ladha ya HipHop na kufuatuatia na ladha nyingine kadha wa kadha.

Ndani ya Ngome Kongwe huweza kuzizima sauti za vijana na wazee wanaopata burudani ya tamaduni mbalimbali huku wakijikumbushia historia yao kama juu ya utumwa, utawala wa kisultani, ubaguzi wa rangi[ingawa bado unaendelea].

Kwani ni katika jumba la Ngome Kongwe ndipo likikuwa kama kiini cha ulinzi dhidi ya maadui miaka ya nyuma wakati wa milki ya kisultani ndani ya Zanzibar.

Lakini ni busara kuweza kutoa nafasi kwa wananchi wa visiwa kuweza kuzalisha mali kwa kupitia utalii na sanaa kwa tamasha hili kuwaleta watalii wengi na kuwakusanya.

Ndani ya jumba la Ngome Kongwe wananchi toka sehemu mbalimbali za Tanzania wanapata fursa ya kutumia neema inayoletwa na tamasha kutangaza, kutambulisha na kuuza kazi mbalimbali za kisanii zaidi ya nyimbo kama picha na michoro mbalimbali ya kiusanii inayovutia, vinyago vyenye ujumbe wa kipekee, kazi za aina nyingi za sanaa ya mikono hupatikana.

Vilevile kwa wasanii makini wanatumia mwanya wa tamasha kama la sauti za busara kuweza kuuza moja kwa moja kazi zao za kisanii kama kaseti "tape" na "cd" zao hivyo kudsaidia kujikinga angalau na lindi la unyonyaji wa kimauzo kwa kazi zao dhidi ya wasambazaji.

Kuna fursa ya matamasha kama haya kuweza kutumika vyema kupenyeza ujumbe mbalimbali makini na wa kibusara kwa kundi rika la ujana.Mathalani juu ya mapambano dhidi ya ugonjwa wa UKIMWI ama umuhimu wa uwajibikaji katika kujenga taifa kwa kila mmoja kutimiza wajibu vyema kama ipasavyo.

Vilevile mapato yatokanayo na tamasha pia yanaweza kwa asilimia fulani kutolewa kwa kutatua moja ya shida za kijamii hasa katika eneo husika.Mfano: sehemu ya mapato yakitolewa katika uboreshaji na utunzaji wa jumba la Ngome Kongwe kama mchango kwa jamii.

Hiki ni moja wapo cha nyenzo bora ya utangazaji wa utalii ndani ya nchi yetu.Waandaaji wameweza kutumia busara hata kwenda sambamba na mabadiliko ya haraka ya kiteknolojia kwa kuweza kufungua tovuti [www.busaramusic.org] na kuwafikia watu wengi kila kona ya dunia na kuwahabarisha juu ya tamasha la mandhari adimu ya visiwa vya Zanzibar.

Katika utalii hapa ikumbukwe hata utalii wa ndani ya nchi yaani wananchi kutembelea sehemu mbalimbali za kitalii ili iwawezeshe kujifunza na hata kupumzika baada ya mihangaiko na mikiki mikiki ya maisha ya kila siku.

Utamaduni ambao kundi kubwa la wazalendo wa Tanzania hawana.Kwa hapa ifahamike utalii si ishara ya utajiri bali ni utamaduni ambao tunapaswa kujijengea hata kwa wenye kipato kidogo.

Lakini vilevile hata unafuu katika gharama za viingilio vinavutia sana kuona kuna uhitaji wa ujumbe ufike kwa watu wengi hivyo kwa kuwepo na viingilio vinavyowezwa na vijana wengi wanaweza kuwafikia kundi kubwa la vijana.

Shime uwepo wa matamasha mahiri na yenye ubora katika tanzu mbalimbali za sanaa, tayari kwa kukuza mila na tamaduni halisi za kitanzania na si kuwa chachu ya mmomonyoko wa maadili ya kitanzania.

Pigo kubwa kwa Muziki wa Kizazi Kipya!

2008-02-11T20:47:00.000+03:00

Mwanamuziki wa kizazi kipya JOHN MJEMA amefariki dunia.Kifo hicho kinatokana na kujiua kwa sababu ambazo bado hazijafahamika.

Haya ni maneno yaliyomtoa JOKA pangoni!

2008-02-11T20:33:00.000+03:00

MUHTASARI (EXECUTIVE SUMMARY) WA TAARIFA YA KAMATI TEULE ILIYOUNDWA NA BUNGE LA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA TAREHE 13 NOVEMBA, 2007 KUCHUNGUZA MCHAKATO WA ZABUNI YA UZALISHAJI UMEME WA DHARURA ULIOIPA USHINDI RICHMOND DEVELOPMENT COMPANY LLC YA HOUSTON, TEXAS, MAREKANI MWAKA 2006

1.0 UTANGULIZI

Mheshimiwa Spika, kwa mujibu wa Kanuni ya 119 ya Kanuni za Kudumu za Bunge, Toleo la 2007, naomba kutoa taarifa ya Kamati Teule ya Bunge iliyoundwa tarehe 13 Novemba, 2007 na Bunge hili Tukufu kuchunguza mchakato wa zabuni ya uzalishaji umeme wa dharura uliofanyika mapema mwaka 2006 na kuipa ushindi Richmond Development Company LLC ya Houston, Texas, Marekani.

Mheshimiwa Spika, awali ya yote naomba kuchukua fursa hii kwa niaba ya wajumbe wenzangu wa Kamati Teule kukupongeza wewe binafsi na Bunge lako Tukufu kwa uamuzi wa kuunda kamati hii maalum kwa lengo la kufanikisha utekelezaji wa majukumu ya kikatiba ya Bunge katika kuisimamia na kuishauri Serikali na vyombo vyake kwa niaba ya wananchi.

Mheshimiwa Spika, baada ya hoja ya kuundwa kwa Kamati Teule kuwasilishwa na kuafikiwa na Bunge, uliwateua Wabunge watano wafuatao kuunda Kamati Teule ya Bunge kwa mujibu wa Kanuni ya 104(3) ya Kanuni za Bunge, Toleo la 2004:

(a) Mhe. Dk. Harrison George Mwakyembe, Mb
(b) Mhe. Eng. Stella Martin Manyanya, Mb
(c) Mhe. Mohamed Habib Juma Mnyaa, Mb
(d) Mhe. Lucas Lumambo Selelii, Mb
(e) Mhe. Herbert James Mntangi, Mb

1.2 Hadidu za Rejea

Mheshimiwa Spika, tarehe 15 Novemba, 2007 uliipa Kamati Teule siku thelathini kukamilisha kazi yake na Hadidu za Rejea zifuatazo kwa ajili ya kutekeleza kazi hiyo ya uchunguzi:

1. Kubainisha Richmond Development Company LLC ni kina nani, na ni kampuni ya shughuli zipi na hivyo kupima uwezo wake kupatiwa zabuni ya kuleta nchini na kujenga mtambo wa umeme wa gesi wa MW 100;

2. Kutathmini mchakato mzima wa jinsi zabuni waliyoshinda Richmond ilivyoshughulikiwa kuanzia Kamati ya Zabuni hadi mwisho ili kujiridhisha kuwa sheria, taratibu, miiko na maadili ya zabuni yanayotawala zabuni za aina hiyo vilifuatwa au vipi;

3. Kutathmini mkataba baina ya Richmond Development Company LLC na TANESCO ili kujiridhisha kuhusu uhalali wa masharti ya mkataba huo ukizingatia gharama na masharti mengine ukilinganisha na masharti yaliyomo katika mikataba ya aina hiyo iliyoafikiwa na TANESCO/Serikali;

4. Kubainisha huduma na misaada mbalimbali waliyopewa Richmond kama vile kufunguliwa Letter of Credit na kupima uhalali wake;

5. Kuziangalia na kuzitolea maoni taarifa za TAKUKURU, PPRA na taarifa zozote nyingine zilizoangalia utaratibu wa zabuni ya Richmond; na

6. Kuangalia mambo mengine yoyote yenye uhusiano na mchakato mzima wa Richmond ili kutoa mapendekezo ya kuboresha taratibu za zabuni kwa siku zijazo, kwa maslahi ya Taifa letu.

1.3 Utekelezaji wa Majukumu

Mheshimiwa Spika, kwa mujibu wa Kanuni ya 104(3) ya Kanuni za Bunge, Toleo la mwaka 2004, wajumbe walinichagua kuwa Mwenyekiti wa Kamati Teule. Aidha Mhe. Eng. Stella Manyanya (Mb) alichaguliwa kuwa Makamu mwenyekiti wa Kamati. Nakuomba, Mheshimiwa Spika, nitumie fursa hii ya awali kuwashukuru wajumbe wa Kamati kwa imani kubwa waliyotuonyesha mimi na Mhe. Eng. Manyanya ya kutuchagua kwa kauli moja kuiongoza Kamati Teule ya Bunge.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule ilianza kazi yake mara moja kwa kukusanya na kuzisoma nyaraka mbalimbali za msingi kama vile Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC, Sheria ya Ununuzi wa Umma (Public Procurement Act) ya Mwaka 2004 na Kanuni zake za mwaka 2005, taarifa ya uchunguzi ya Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU), wakati huo ikiitwa TAKURU, na taarifa ya Mamlaka ya Udhibiti na Ununuzi wa Umma (Public Procurement Regulatory Authority-PPRA) kuhusu suala hilo.

Vilevile, Kamati Teule ilianza kuandaa hati (summons) kwa mujibu wa vifungu 13(1) na 14(1) na (2) vya Sheria ya Haki, Kinga na Madaraka ya Bunge ya Mwaka 1988 (Sura ya 296) za kuita mashahidi mbalimbali waliohusika kwa njia moja au nyingine katika mchakato wa zabuni hiyo ya uzalishaji wa umeme wa dharura.

Mheshimiwa Spika, hadi kufikia tarehe 15 Disemba, 2007 jumla ya mashahidi 46 walihojiwa na maswali 2061 kuulizwa. Pamoja na Kamati Teule kutumia vyombo vya habari kuwatia moyo watu wenye ushahidi kuhusu suala hili ili wajitokeze na kuieleza Kamati Teule, hakuna shahidi hata mmoja aliyekuja kwa hiari yake mwenyewe bila kupelekewa hati ya kuitwa. Aidha, mashahidi wote waliotuletea maelezo kimaandishi kwa njia ya simu au barua, hawakuweka majina yao wala anuani zao, hivyo kuipa Kamati Teule wakati mgumu kufuatilia kauli zao.

Mheshimiwa Spika, matokeo haya yanaonesha hali halisi iliyopo Tanzania, hali ya uoga na ya kutojiamini inayowakumba Watanzania walio wengi wanapotakiwa kuelezea kwa uwazi maneno yale yale wanayoyanong’ona pembeni kwa hamasa kubwa. Kwa mtindo huu Taifa letu linaweza kuishia kuwa la walalamishi wasio na ujasiri wala dhamira ya dhati ya kukemea maovu pale inapobidi.

Mheshimiwa Spika, mashahidi wengi walioitwa kwa hati hususan kutoka TANESCO, Wizara ya Nishati na Madini, Wizara ya Fedha na Wizara ya Katiba na Sheria walionyesha hofu, mashaka na hali ya kutojiamini kwa kutoa majibu yaliyofanana ya kiitifaki-itifaki na yaliyokosa mvuto na ushawishi wa kawaida mithili ya watu walioketishwa pamoja na kukaririshwa hoja za kujibu. Wataalam wa TANESCO, mathalan, waliikataa Richmond Development Company LLC mara tatu wakati wa kutathmini zabuni ya umeme wa dharura, kwa hoja za kitaalam kuwa haifai kwa vigezo vyote muhimu. Walipofika mbele ya Kamati Teule, wakawa wapambe nambari moja wa kampuni hiyo, wote wakiimba sifa za kulazimisha za kampuni hiyo!

Aidha, nyaraka nyingi ambazo Kamati Teule ilizipata toka Serikalini na taasisi mbali mbali, zilikuwa nakala zilizokosa mtiririko wa kimasijala. Kamati Teule ilipodai nyaraka halisi kulinganisha na nakala ilizokuwa nazo, ilipewa majalada yaliyoonyesha dalili zote za kukarabatiwa.

Mheshimiwa Spika, hali hii ilijitokeza zaidi kwa TANESCO na Wizara ya Nishati na Madini. Jalada halisi kutoka TANESCO lilichukua siku tatu kuifikia Ofisi Ndogo ya Bunge likiwa na nyaraka zenye namba zilizokosa mtiririko stahili. Wizara ya Nishati na Madini ndiyo iliyotia fora kwa kumtuma Msaidizi wa Katibu Mkuu, Ndugu Julius Sarota tarehe 18 Disemba 2007 akiwa na maagizo ya kuwafungulia Wajumbe wa Kamati Teule kurasa maalum tu na si nyinginezo hivyo kuinyima Kamati Teule mtiririko halisi wa mawasiliano. Kamati Teule haikuridhishwa na utaratibu huo, hivyo ilimtaka Msaidizi huyo wa Katibu Mkuu aondoke na majalada yake na kumpelekea hati ya kuitwa Katibu Mkuu, Ndugu Arthur Mwakapugi afike yeye mwenyewe na majalada hayo.

Tarehe 19 Disemba 2007 Katibu Mkuu huyo kwa maneno mengi na ya kuzunguka alithibitisha kuwa alichokifanya Msaidizi wake yalikuwa maelekezo ya Wizara. Kwa kuzingatia uhaba wa muda wa kukamilisha kazi ya Kamati Teule na kwamba suala hilo tayari lilikuwa limechukua siku tatu nzima za Kamati Teule, ugeni wa Katibu Mkuu huyo katika Wizara hiyo na katika masuala ya Bunge na uwezekano uliokuwepo kwa Kamati Teule kupata taarifa za ziada kupitia njia nyingine, Kamati Teule iliamua kusonga mbele na kumuacha Katibu Mkuu huyo na siri kubwa za Wizara yake.

Mheshimiwa Spika, ni kutokana na changamoto hizo Kamati Teule ikaona kuwa ni vyema baadhi ya Wajumbe wake waende Houston, Texas, Marekani ili kupata taarifa za kina na za ziada kuhusu suala hilo. Kamati Teule inakushukuru sana Mhe. Spika kwa kuzielewa changamoto zilizokuwa zinaikabili Kamati Teule na kuwawezesha Wajumbe watatu kwenda Washington DC kukutana na maafisa wa Ubalozi wetu, na Houston Texas kukutana na wamiliki wa Richmond Development Company LLC.

Mheshimiwa Spika, wajumbe hao walioondoka Dar-es Salaam kwenda Marekani tarehe 10 Disemba 2007 ni:

(a) Mhe. Eng. Stella Martin Manyanya, Mb
(b) Mhe. Lucas Lumambo Selelii, Mb
(c) Mhe. Mohamed Habib Juma Mnyaa, Mb, na
(d) Ndugu Anselm L. Mrema (Katibu wa Kamati)

Mheshimiwa Spika, tarehe 12 Disemba 2007 Kamati Teule ilikuandikia barua kukuomba uiongezee muda kwa sababu kuu mbili: Kwanza, Wajumbe watatu kati ya watano na Katibu wa Kamati Teule walikuwa nchini Marekani kuanzia tarehe 10 Disemba 2007 kujiridhisha na taarifa mbalimbali ambazo Kamati Teule ilizipata kuhusu Richmond Development Company LLC. Kwa kuwa Wajumbe hao walikuwa wanategemea kurejea nchini tarehe 15 Disemba 2007 siku ambayo Kamati Teule ilitakiwa kuwasilisha taarifa yake na kwa kuwa taarifa ambazo wangezipata Marekani zingetakiwa kuingizwa kwenye taarifa ya Kamati Teule na hata kubadilisha baadhi ya masuala katika taarifa hiyo, muda wa ziada ulihitajika.

Pili, baada ya uchambuzi wa kina wa ushahidi wa maandishi na wa mdomo uliotolewa mbele ya Kamati Teule chini ya kiapo, Kamati Teule iligundua kuwepo kwa mgongano wa ushahidi, hivyo kutia mashaka juu ya dhamira ya baadhi ya mashahidi. Kamati Teule iliona umuhimu wa kuwaita tena baadhi ya mashahidi kuthibitisha kauli zao, na hata kuwachukulia hatua za kisheria baadhi yao ambao wangeendelea kusema uongo chini ya kiapo ili kulinda heshima ya Bunge.

Mheshimiwa Spika, uliuona umuhimu wa kuiongezea muda Kamati Teule, hivyo tarehe 13 Disemba 2007 ukaridhia ombi la Kamati Teule na kuweka tarehe 31 Disemba 2007 kuwa tarehe ya kuwasilisha taarifa ya uchunguzi. Tunakushukuru sana kwa hatua hiyo.

Mheshimiwa Spika, hadi kufikia tarehe 31 Disemba 2007 siku ilipowasilisha taarifa yake kwako, Kamati Teule ilikuwa imewahoji jumla ya mashahidi 75 na kuuliza maswali 2717 na kuzipitia nyaraka na kumbukumbu 104. Mashahidi 4 kati ya hao walikuja kwa hiari yao bila kupelekewa hati za kuitwa. Mashahidi 7 waliitwa mara mbili. Mashahidi wawili, Ndugu Daniel Yona na Mhe. Rostam Aziz, (Mb) walipelekewa hati za kuitwa mbele ya Kamati Teule lakini hawakufika kwa maelezo kwamba walikuwa nje ya nchi.

Mheshimiwa Spika, Ndugu Daniel Yona alitakiwa na Kamati Teule atoe maelezo kuhusu msingi wa uamuzi wake wa kuipa Richmond Development Company LLC, haki maalum ya kipekee (exclusive right) ya miezi 18 kuhusu mradi wa Bomba la Mafuta kutoka Dar es Salaam hadi Mwanza mwaka 2004 wakati huo akiwa Waziri wa Nishati na Madini. Maelezo ya ziada ya mradi huu nitayatoa baadaye.

Mheshimiwa Spika, vilevile Mhe. Rostam Aziz alitakiwa atoe maelezo kuhusu uhusiano wake na Kampuni za Richmond Development Company LLC na Dowans Holdings S.A baada ya mashahidi kadhaa kudai kuwa ana uhusiano nazo. Aidha, alitakiwa na Kamati Teule aeleze kwa nini anwani ya barua pepe ya kampuni yake ya Caspian Construction Ltd ilitumiwa na Dowans. Kamati Teule ilitaka vilevile kupata ufafanuzi kutoka kwake kuhusu baadhi ya wafanyakazi wa kampuni yake wanaosemekana kuwa ni watumishi vilevile wa Dowans Holdings S.A.

Mheshimiwa Spika, leo tunapowasilisha taarifa hii mbele ya Bunge lako tukufu, tunajisikia kuutua mzigo mzito sana ulioanza kutuelemea kutokana na kuzongwa kila kukicha na kila aina ya uzushi, uchochezi, uchonganishi na hata vitisho. Tumezushiwa kuhongwa magari ya kifahari na fedha taslimu; tumetuhumiwa kuendesha vita dhidi ya Waislamu na mara nyingine tuhuma hiyo ikageuka kuwa vita dhidi ya Wakristo ndani ya Serikali; tumesingiziwa kuibadilisha taarifa yetu mara mbili, baadhi wakisema kwa ushawishi wa fedha, wengine wakidai kwa shinikizo la Mhe. Spika na wengine kwa shinikizo la Waziri Mkuu; tumeshuhudia pilikapilika za usiku na mchana za kujipanga na kuwashawishi baadhi ya Mawaziri na Wabunge kuikana taarifa hii na mapendekezo yake kiasi cha wengine wetu kujiuliza: kulikoni mtu asiye na hatia kuweweseka?

Mheshimiwa Spika, naomba kwa niaba ya wajumbe wenzangu wa Kamati Teule, kukuhakikishia wewe binafsi na Bunge lako tukufu kuwa tumekamilisha kazi tuliyopewa kwa uaminifu na ujasiri mkubwa, dhamira safi, moyo wa uzalendo na kwa kumtanguliza mbele Mwenyezi Mungu katika kila tulilolifanya. Tulichukua kila tahadhari tusibanwe na mgongano wowote wa kimaslahi kiasi kwamba mjumbe mwenzetu, Mhe. Eng. Stella Manyanya, mwajiriwa wa muda mrefu wa TANESCO ambaye alikuwa kwenye likizo isiyo na malipo, akaamua kukatisha ajira yake kwa kujiuzuru. Aidha, tunakuhakikishia Mheshimiwa Spika kuwa hatukupokea senti tano ya mtu wala baiskeli yake. Mwenye ushahidi tofauti, basi alithibitishie Bunge hili tukufu. Mimi na wajumbe wenzangu wa Kamati Teule tuko tayari kuwajibika kisiasa.

2.0 UKAME NA TATIZO LA UZALISHAJI UMEME NCHINI

Mheshimiwa Spika, kwa takribani miaka mitatu mfululizo kuanzia mwaka 2002 nchi yetu ilikumbwa na tatizo la ukosefu wa mvua za kutosha. Athari za tatizo hilo hasa katika uzalishaji umeme, zilianza kuonekana mwaka 2004, na kufikia mwishoni mwa mwaka 2005 ikawa dhahiri kwamba nchi ilikuwa inaelekea kwenye janga kubwa la upungufu wa umeme. Mahitaji ya mitambo ya gesi ya kuzalishia umeme wa dharura yakajitokeza.

Kutokana na hali hiyo, mwezi Disemba 2005 TANESCO iliiomba Serikali kufikiria na kuidhinisha mpango wa kukodisha mitambo ya kuzalisha umeme wa dharura kwa kutumia gesi kutoka kwenye makampuni yanayofahamika kwa biashara hiyo chini ya Mikataba ya kuuziana umeme kwa muda usiopungua miezi kumi na mbili.

Mheshimiwa Spika, tarehe 28 Disemba 2005 Serikali ilikubali ombi hilo na kuiruhusu TANESCO kuwasiliana moja kwa moja na kampuni ya SONGAS iliyopo nchini kuhusu mahitaji hayo ya dharura. Bila kuchelewa TANESCO wakawasiliana na SONGAS ambayo ikaanza mara moja kuandaa makisio ya mradi huo. Tarehe 11 Januari 2006, CDC Globeleq, kampuni mama ya SONGAS, iliwasilisha TANESCO makisio ya kukodisha mitambo ya gesi ya kuzalisha umeme wa MW 74 ambayo ingefungwa Ubungo na kuanza kuzalisha umeme katikati ya mwezi Aprili 2006.

Tarehe 13 Januari 2006 Bodi ya Zabuni ya TANESCO ilianza kujadili zabuni hiyo ya CDC Globeleq na siku sita baadaye, yaani tarehe 19 Januari 2006, Bodi hiyo ikathibitisha mapendekezo ya zabuni hiyo na kuingia katika majadiliano na CDC Globeleq. Tarehe 30 Januari, 2006 Bodi ya Zabuni ya TANESCO iliyakubali mapendekezo ya Kamati ya Tathmini ya kuingia mkataba wa uzalishaji umeme kwa miaka mitano au mitatu kama ifuatavyo: (i) miaka mitano kwa bei ya senti za Kimarekani 3.2/kWh; au (ii) miaka mitatu kwa bei ya senti za Kimarekani 5.3/kWh. Chini ya mpango huo, mitambo hiyo ya kuzalisha umeme ingekuwa mali ya TANESCO baada ya kipindi cha kukodi kumalizika.

Mheshimiwa Spika, taarifa hizi pamoja na mapendekezo ya Wizara ya Nishati na Madini yaliwasilishwa na kujadiliwa katika Kikao cha Baraza la Mawaziri cha tarehe 10 Februari 2006, yaani siku nne baada ya kuanza mgao wa umeme kwa mikoa yote ya Tanzania Bara inayounganishwa na Gridi ya Taifa. Pamoja na mambo mengine, Baraza la Mawaziri liliweka msimamo wa Serikali wazi kuwa CDC Globeleq ikubali kuiuzia Serikali mitambo yake au iikodishe Serikali kwa bei ambayo Serikali ingeridhika nayo na siyo kwa kipindi cha miaka mitano bali kipindi kile tu cha matatizo ya umeme kutokana na ukame.

Hata hivyo, Mheshimiwa Spika, utekelezaji wa maamuzi ya Baraza la Mawaziri haukuwa makini. Kwani siku hiyo hiyo ya tarehe 10 Februari 2006, Wizara ya Nishati na Madini, badala ya kuwatumia ujumbe sahihi CDC Globeleq kuwa Serikali inataka wabadilishe masharti yao kama nilivyokwishaeleza, ikapeleka ujumbe tofauti kabisa kuwa Serikali inafuta mpango wa kukodisha mitambo kutoka kwao.

Mheshimiwa Spika, pamoja na kumhoji aliyekuwa Waziri wa Nishati na Madini kipindi hicho Mhe. Dk. Ibrahim Msabaha, (Mb) na Katibu Mkuu wa Wizara hiyo Ndugu Arthur Mwakapugi kwa muda mrefu na katika siku nne tofauti, Kamati Teule ilishindwa kupata majibu ya uhakika kwa maswali yake manne:

(i) Je, kulikuwa na kikao kingine cha Baraza la Mawaziri siku hiyo hiyo ya tarehe 10 Februari, 2006 kilichotengua maamuzi yake ya awali ya siku hiyo hiyo?

(ii) Ikiwa jibu ni hapana, kwa nini Wizara ilipeleka CDC Globeleq ujumbe tofauti na ule ulioagizwa na Baraza la Mawaziri?

(iii) Kwa nini Wizara isitume barua hiyo baada ya kushindwa kuwashawishi CDC Globeleq kubadilisha masharti yao?

(iv) Maamuzi kama hayo, siku nne ndani ya mgao wa umeme wa nchi nzima na katika kipindi ambacho Serikali haikuwa na mkakati mbadala uliokuwa umeiva kama wa CDC Globeleq, hayo kweli yalikuwa maamuzi makini ya kunufaisha Taifa?

Mheshimiwa Spika, kutokana na msimamo huo mpya wa Wizara, TANESCO ikaachana na mpango wa kukodisha mitambo na kuelekeza nguvu zake kwenye kununua mitambo mipya ya kuzalishia umeme. Hivyo, tarehe 20 Februari 2006, TANESCO iliwasilisha kwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini mpango wa ununuzi wa moja kwa moja kutoka kwa watengenezaji wa mitambo ya kuzalishia umeme wanaofahamika duniani chini ya utaratibu unaotambuliwa kama international shopping chini ya Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2004 na Kanuni zake.

Hatua hiyo ikafuatiwa na kikao cha Waziri wa Nishati na Madini na watendaji wa Wizara na TANESCO tarehe 21 Februari 2006 ambacho Waziri alikitumia kusisitiza kuwa mpango wa Serikali si kukodisha mitambo bali kununua na kuiagiza TANESCO kutangaza zabuni mara moja. Waziri alitaka tangazo la zabuni lichapishwe magazetini siku ya Alhamisi tarehe 23 Februari 2006 na kuwapa TANESCO masharti yafuatayo:

(i) zabuni ifunguliwe baada ya siku 10 (yaani tarehe 6 Machi 2006);
(ii) tathmini ya zabuni ifanyike kwa siku mbili (tarehe 7 - 8 Machi 2006).

2.1 Maandalizi ya Zabuni

Mheshimiwa Spika, tarehe 22 Februari 2006 TANESCO iliomba idhini ya Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA) kutangaza zabuni hiyo kwa muda wa siku 10 badala ya siku 45 zinazoainishwa katika Kanuni za Ununuzi. Tarehe hiyo hiyo ya 22 Februari 2006, PPRA ikaijibu TANESCO kwa kuitahadharisha kuwa utaratibu huo utakuwa kinyume cha taratibu na Kanuni za ununuzi. Muda wa siku 10 hautoshi kuitisha zabuni ya kimataifa na kuweza kupata wazabuni wenye sifa zinazohitajika.

Mamlaka ikaishauri TANESCO kuwa badala ya kutumia njia ya kutangaza zabuni ya kimataifa (international competitive tendering) itumie njia mbadala ya ununuzi wa kimataifa (international shopping) ambapo makampuni mengi yanayotengeneza mitambo ya kuzalisha umeme yanaalikwa na “kuyashindanisha kwa kuyaomba yawasilishe zabuni zao badala ya kutangaza kwani utaratibu huo ungesaidia kuondoa makampuni ya kati yasiyohusika na uzalishaji umeme”.

Mheshimiwa Spika, tarehe hiyo hiyo 22 Februari, 2006 TANESCO ikaiarifu Wizara kuhusu ushauri wa PPRA. Wizara ikaukataa na kuiagiza TANESCO kutekeleza agizo la Waziri bila kukosa kwa kuitangaza zabuni hiyo. Zabuni hiyo ikatangazwa kwa utaratibu wa ndani tarehe 23 Februari 2006. Hatua hiyo iliishitua PPRA ambayo iliiandikia barua TANESCO kuelezea kushangazwa kwake na hatua ya shirika hilo kukaidi ushauri wa kitaalamu na wa kisheria. PPRA ikasisitiza kuwa, njia pekee kwa TANESCO kupata wazabuni wazuri na wenye sifa stahili katika kipindi kifupi ni kutumia utaratibu ilioupendekeza wa international shopping.

Mheshimiwa Spika, hali ya uzalishaji umeme nchini iliendelea kuwa tete na kulazimu kikao cha Baraza la Mawaziri kufanyika tarehe 23 Februari 2006, na kuagiza utaratibu wa haraka (fast track) wa kukodi mitambo ya kuzalishia umeme wa dharura ufanyike. Katika kutekeleza maamuzi hayo, Baraza liliagiza kuwa Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2004 na Kanuni zake za mwaka 2005 zizingatiwe. Pamoja na msisitizo huo wa Baraza la Mawaziri, Wizara ya Nishati na Madini ikaendelea kuishinikiza TANESCO kufuata maagizo ya Wizara na si vinginevyo.

Mheshimiwa Spika, TANESCO ikionyesha dhahiri kusukumwa tu na Wizara, ikaiandikia tena PPRA Jumapili tarehe 26 Februari 2006 kuelezea kuwa sasa imeagizwa na Serikali kuitangaza zabuni hiyo magazetini, hivyo mamlaka hiyo ya udhibiti wa ununuzi wa umma itoe idhini ya kutangaza zabuni ya kimataifa kwa siku chache kuliko zilizowekwa na sheria. TANESCO huku ikijua kabisa kuwa PPRA isingeweza kuipata na kuijibu barua hiyo Jumapili, ikatangaza zabuni hiyo magazetini tarehe 27 Februari 2006 na kuwataka wazabuni wawasilishe zabuni zao tarehe 6 Machi 2006 yaani siku 10 baada ya kuchukua nyaraka za zabuni tarehe 24 Februari 2006.

Tarehe 1 Machi 2006 PPRA ikaijibu TANESCO kuwa pamoja na kuendelea na zabuni hiyo, isingekuwa rahisi kwa Shirika hilo la umeme la Taifa kupata mzabuni anayefaa katika kipindi hicho kifupi cha siku 10. Hata hivyo PPRA ikaitaka TANESCO kuufuatilia utaratibu mzima wa zabuni hiyo kwa karibu ili kuhakikisha kuwa taratibu zinafuatwa, ili kuepusha malamiko yasiyo ya msingi kutoka kwa wazabuni.

Mheshimiwa Spika, pamoja na kuipongeza PPRA kwa kuonyesha subira ya hali ya juu, uwazi na ukweli wa kitaaluma, Kamati Teule ilishindwa kubaini moja kwa moja chanzo cha ujasiri wa kiburi ndani ya Wizara ya Nishati na Madini kiasi cha kupindisha maamuzi ya Baraza la Mawaziri kama tulivyoona na kukaidi ushauri wa Mamlaka iliyowekwa kisheria. Aidha Kamati Teule ilishangazwa na Ofisi ya Waziri Mkuu iliyokuwa ikifuatilia kwa karibu sana mchakato huo, kushindwa kukemea ukaidi huo wa Wizara ya Nishati na Madini.

2.2 Mchakato wa Zabuni ndani ya TANESCO

Mheshimiwa Spika, hadi muda wa zabuni ulipoongezwa, yaani tarehe 20 Machi 2006, jumla ya wazabuni ishirini na sita (26) walinunua nyaraka za zabuni zilizouzwa kwa fedha isiyorejesheka (non refundable) ya Dola za Kimarekani 100. Ni wazabuni wanane (8) tu ndio waliorudisha nyaraka za zabuni hiyo kama ifuatavyo:
(i) M/S Aggreko International Projects Ltd ya Uarabuni,
(ii) M/S Quantus ya Ujerumani,
(iii) M/S APGUM Co. Ltd ya Ujerumani,
(iv) M/S Globeleq Ltd ya Kanada,
(v) M/S Real Energy Projects ya Uingereza,
(vi) M/S Renco SPA ya Italia,
(vii) M/S Richmond Development Company LLC ya Marekani, na
(viii) M/S GAPCO(T) Ltd ya Tanzania.

Mheshimiwa Spika, zabuni zikafunguliwa na wazabuni wote wanane waliorudisha nyaraka zao za zabuni waliwakilishwa kwenye ufunguzi. TANESCO ikaunda Kamati ya Kutathmini Zabuni iliyokuwa na wajumbe 12, kati yao wanane walitoka TANESCO, wawili kutoka kampuni ya ushauri ya Lahmeyer International, mmoja kutoka Wizara ya Fedha na mwingine Wizara ya Nishati na Madini. Kamati hiyo ilipewa wiki moja tu kumaliza kazi yake na kuiwasilisha taarifa ya tathmini kwenye Bodi ya Zabuni ya TANESCO tarehe 28 Machi, 2006.

2.3 Vigezo vya Tathmini (Preliminary Evaluation)

Mheshimiwa Spika, Kamati ya Tathmini ikitumia vigezo mahsusi karibu ya 30 vya kupima uwezo wa mzabuni, ikathibitisha kuwa hakuna mzabuni hata mmoja kati ya wanane aliyetimiza au kukidhi vigezo vya zabuni vilivyowekwa. Kutokana na hali ya kutisha ya ukosefu wa umeme nchini, Kamati ya Tathmini ikalazimika kuondoa zaidi ya nusu ya vigezo na kubakiza tisa tu ilivyoviona muhimu sana kwa ngazi ile ya uchambuzi ili kumpata mshindi katika kundi
hilo la wazabuni wanane. Vigezo vilivyobakizwa ni:
(i) Muda wa kuleta mtambo na kuanza kazi,
(ii) Dhamana ya zabuni (Tender Security),
(iii) Uwepo wa mtambo tayari kuletwa Tanzania,
(iv) Uzoefu wa mzabuni kutekeleza miradi/ kuendesha mitambo ya aina hiyo,
(v) Uzoefu na sifa za kitaaluma/ kiufundi za mzabuni,
(vi) Viambatisho vya idhini ya kisheria kuweza kufanya maamuzi ya mwisho (Power of Attorney),
(vii) Uwepo wa maelezo ya lazima ya kiufundi,
(viii) Ujazaji fomu ya zabuni kikamilifu, na
(ix) Mchanganuo wa bei/ gharama ya umeme.

Mheshimiwa Spika, wazabuni wote wanane wakafanyiwa tathmini ya pili kwa kuzingatia vigezo hivyo tisa tu. Hata hivyo matokeo yakawa yale yale. Wazabuni wote wanane wakashindwa kukidhi vigezo hivyo vichache.

Mheshimiwa Spika, nyaraka tulizozipata kutoka TANESCO zinaonyesha maeneo mbalimbali ya udhaifu miongoni mwa wazabuni hao kama ifuatavyo:-
i) M/S Aggreko International Projects Ltd ya Uarabuni ilikutwa na maeneo 7 yenye mapungufu,
(ii) M/S Renco SPA ya Italia maeneo 9,
(iii) M/S APGUM Co. Ltd ya Ujerumani maeneo 12,
(iv) M/S GAPCO(T) Ltd ya Tanzania maeneo 13,
(v) M/S Globeleq Ltd ya Kanada maeneo 14,
(vi) M/S Real Energy Projects ya Uingereza maeneo 15,
(vii) M/S Quantus ya Ujerumani maeneo 16, na
(viii) M/S Richmond Development Company LLC ya Marekani ilikutwa na maeneo 17 yenye mapungufu.

Mheshimiwa Spika, Kamati ya Tathmini haikuona busara kutangaza kuwa imeshindikana kabisa kumpata mshindi. Hivyo, ikapunguza vigezo zaidi na kubakiza vitano tu kama ifuatavyo:
(i) muda ambao mtambo utaanza kazi,
(ii) uwepo wa mtambo tayari kuletwa Tanzania,
(iii) uzoefu wa mzabuni kutekeleza miradi/kuendesha mitambo ya aina hiyo,
(iv) uzoefu na sifa za kitaaluma/ kiufundi za mzabuni, na
(v) uwepo wa maelezo ya lazima ya kiufundi.

Katika hatua hii wazabuni wanne (4) wakashindwa kukidhi vigezo vichache vilivyobakizwa, hivyo kushindwa kufuzu kuingia hatua ya pili ya kufanyiwa tathmini ya kina (detailed evaluation). Wazabuni wengine wanne wakaonekana kuwa na afadhali kidogo na kuruhusiwa kuingia hatua ya pili ya kufanyiwa tathmini ya kina. Nao ni:
(i) M/S Real Energy Projects ya Uingereza,
(ii) M/S Renco SPA ya Italia,
(iii) M/S GAPCO(T) Ltd ya Tanzania, na
(iv) M/S Richmond Development Company LLC ya Marekani.

Mheshimiwa Spika, tathmini ya kina ya wazabuni hao wanne walioonekana afadhali kidogo, ilionyesha kuwa Richmond Development Company LLC ya Marekani bado ilikuwa na mapungufu mengi yaani 13 kupita wazabuni wengine watatu. M/s Renco SPA ya Italia ilifuatia kwa kuwa na mapungufu 10; M/s GAPCO (T) Ltd ya Tanzania mapungufu 9 na M/s Real Energy Project ya Uingereza mapungufu 8. Kamati ya Tathmini iliwasilisha matokeo ya tathmini kwa Bodi ya Zabuni ya TANESCO ikielezea kwamba hakuna mzabuni hata mmoja aliyetimiza masharti, hivyo wote walikosa sifa za kupata zabuni. Hivyo Kamati ikashauri zabuni itangazwe upya.

Mheshimiwa Spika, Bodi ya Zabuni ya TANESCO baada ya kuridhia mapendekezo hayo, iliyawasilisha kwenye Bodi ya Wakurugenzi wa TANESCO tarehe 30 Machi 2006. Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO ilipitia tathmini nzima na kuamua kwa kauli moja kuishauri Serikali kurejea kwenye ushauri wa PPRA wa kutumia njia ya international shopping ili kupata quotations moja kwa moja kutoka kwa watengenezaji wa mitambo ya kuzalishia umeme kwa gesi.

Kesho yake, yaani tarehe 1 Aprili 2006 Waziri wa Nishati na Madini, wakati huo Mhe. Dk. Ibrahim Msabaha, (Mb.) akionesha dhahiri kutotaka njia ya international shopping kutumika, akawaita wajumbe wote wa Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO na kuwaagiza wahakikishe kuwa Bodi ya Zabuni ya shirika inawaita tena wazabuni wote waliojitokeza awali na makampuni mengine yoyote yenye uwezo wa kuingiza nchini mitambo hiyo. Aidha, Mhe. Dk. Ibrahim Msabaha, (Mb.) alisisitiza kwa barua kwamba:
“Mshindi wa tenda ya ununuzi wa mitambo mipya atajulikana baada ya idhini ya Serikali kutolewa. Composition ya wajumbe wa TANESCO Tender Board ibadilishwe na kuimarishwa kwa kuwa na wajumbe wenye uwezo na ni pro-active”.

Mheshimiwa Spika, ni dhahiri kuwa agizo hili la Waziri lilikuwa batili kwani Sheria ya Ununuzi wa Umma haimpi Waziri mamlaka ya kuingilia uteuzi wa Wajumbe wa Bodi za Zabuni za mashirika yaliyo chini ya Wizara yake. Agizo hilo la Waziri likafuatiwa na uamuzi wa Waziri Mkuu wa kuliondoa suala hilo mikononi mwa TANESCO na kulikabidhi kwa Kamati Maalum iliyokuwa inaundwa na Katibu Mkuu (Hazina), Katibu Mkuu (Nishati) na Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Tarehe 13 Aprili 2006, Mkurugenzi Mwendeshaji wa TANESCO wakati huo, Bw. Adriaan Van De Merwe, akaiondoa TANESCO rasmi kutoka kwenye mchakato huo kwa kumtumia Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini nyaraka zote kuhusu zabuni yenyewe na uchambuzi wote uliofanywa na TANESCO.

2.4 Mchakato wa Zabuni Ndani ya Wizara

Mheshimiwa Spika, tarehe 20 Aprili 2006, Wizara ya Nishati na Madini iliamua kuunda timu ya wataalamu ili ichague mzabuni mmoja kati ya wanane walioshiriki kwenye zabuni na kufanya naye majadiliano ya mkataba. Katika kutekeleza azma hiyo, Serikali ilikuwa tayari imejiandaa na kamati zake zifuatazo: Kamati ya Makatibu Wakuu, Kamati ya Watalaam na Kamati ya Serikali ya Majadiliano.
Kamati ya Makatibu Wakuu iliundwa katika kikao cha Baraza la Mawaziri cha tarehe 10 Februari 2006, ikiwajumuisha Makatibu Wakuu wa Wizara ya Nishati na Madini, Wizara ya Fedha na Mwanasheria Mkuu wa Serikali. Kamati hii ilipewa jukumu la kusimamia mchakato mzima wa zabuni. Ili kuharakisha zoezi hilo, Serikali iliunda Kamati ya Wataalam (Team of Experts) ili kuisaidia kwa karibu Kamati ya Makatibu Wakuu.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule iligundua kuwa Kamati ya Wataalam ndiyo iliyokuwa inafanya maamuzi ya msingi katika mchakato huu na iliyokuwa na mawasiliano ya karibu na Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini, kwani kufuatana na ushahidi wa Katibu Mkuu wa Wizara ya Fedha, Ndugu Gray Mgonja, Kamati ya Makatibu Wakuu ilikutana mara moja tu toka iundwe.

Kazi ya kwanza ya Kamati hiyo ya Wataalam ilikuwa ni kupitia upya na kuichambua tathmini iliyofanywa na TANESCO. Kazi ya pili ya Kamati hiyo ilikuwa ni kumpata mzabuni ambaye angeweza kutekeleza mradi huo wa umeme wa dharura kwa haraka. Katika kutekeleza majukumu yake, Kamati hiyo ikatupilia mbali vigezo vya msingi vilivyotumika na Kamati ya Tathmini ya TANESCO na kuweka vipya ambavyo, kwa maoni ya Kamati Teule, vilifanana na vigezo vya mchezo wa zamani wa watoto wa sadakarawe: “mwenye kupata apate, mwenye kukosa akose”.

Mheshimiwa Spika, vigezo hivyo vilikuwa:
(i) Uwepo wa mitambo yenyewe pamoja na mitambo ya akiba,
(ii) Uunganishwaji wake kwenye gridi ya Taifa,
(iii) Hali ya usalama wa mitambo yenyewe kwa kulinganisha na usalama wa gridi ya Taifa,
(iv) Muda wa kuleta mitambo, na
(v) Bei ya umeme.

Mheshimiwa Spika, kwa maoni ya Kamati Teule vigezo hivyo vilikuwa haviendani na uzito na utaalam wa kazi iliyokusudiwa. Pia vilikuwa vinatoa mwanya bayana kwa wazabuni hata walio dhaifu kupenyezwa.

Mheshimiwa Spika, Kamati ya Wataalamu ikawaalika wazabuni wote 8 kwa usaili wa kuwapima kufuatana na vigezo hivyo vipya. Mzabuni mmoja kati ya wazabuni wanane, M/S GAPCO (T) Ltd hakushiriki. Baada ya usaili huo, Kamati hiyo ikapata wazabuni wanne ambao walionesha kukidhi vigezo hivyo vipya. Wazabuni hao ni: Richmond Development Company LLC, Renco SPA, Aggreko International Projects Ltd na APGUM Co. Ltd.

Aggreko International Projects Ltd walidai kuwa na uwezo wa kuzalisha umeme wa MW 40 kwa senti za Kimarekani 6.0/kWh; Renco SPA walidai kuwa na uwezo wa kuzalisha umeme wa MW 60 kwa senti 10.0/kWh; Richmond Development Company LLC alidai kuwa na uwezo wa kuzalisha umeme wa MW 100 kwa senti 4.99/kWh; na APGUM Co. Ltd ilidai kuwa na uwezo kuzalisha umeme wa MW 100 kwa senti za Kimarekani 5.4/kWh.

Mheshimiwa Spika, kutokana na madai hayo ambayo hayakuwa na uthibitisho, Kamati ya Wataalamu ikaipendekeza Richmond Development Company LLC kuingia kwenye majadiliano ya mkataba na Serikali. Katika kuhalalisha ushindi huo wa Richmond Development Company LLC wajumbe wote wa Kamati hiyo ya wataalamu, Waziri wa Nishati na Madini aliyetangulia Mhe. Dk. Ibrahim Msabaha (Mb), Waziri wa sasa wa Wizara hiyo, Mhe. Nazir Karamagi (Mb), Katibu Mkuu wake, Ndugu Arthur Mwakapugi, Mwanasheria Mkuu wa Serikali Mhe. Johnson Mwanyika, (Mb), Katibu Mkuu wa Wizara ya Fedha, Ndugu Gray Mgonja na maafisa wote waandamizi wa Serikali na TANESCO waliotoa ushahidi mbele ya Kamati Teule, walitoa kauli zilizofanana mithili ya wimbo maarufu kuhusu sifa za Richmond Development Company LLC zilizoifanya ishinde, kuwa:

(i) kwanza, bei yake ya umeme ilikuwa chini kupita makampuni mengine;
(ii) pili, kampuni hiyo ilikuwa na ubia na kampuni kubwa na maarufu duniani ya Pratt & Whitney ya Marekani inayotengeneza mitambo mbalimbali ya umeme; na
(iii) tatu, iliwasilisha pendekezo lake kama mwendelezaji miradi.

Mheshimiwa Spika, pamoja na wimbo huo wa Richmond kunoga, Kamati Teule ilishangazwa na udhaifu mkubwa wa hoja hizo uliokuwa haulingani kabisa na ujuzi na uzoefu walionao watendaji wa TANESCO na Serikali, hivyo kujenga hisia kuwa Richmond Development Company LLC ilibebwa. Kwa mfano, hoja ya kwanza inayohusu bei iliyopendekezwa na Richmond Development Company LLC kuwa ilikuwa ndogo, haijitoshelezi. Je, Kamati hiyo ililinganisha bei hiyo na kigezo kipi? Kwani katika kuangalia kumbukumbu za mchakato wa majadiliano, Kamati hiyo haikuwa na kiwango chochote cha makadirio ya bei ya umeme wa kukodi ambacho kingetumika kama kigezo cha kupima unafuu huo kama ulikuwepo badala ya kulinganisha na bei kubwa za makampuni ambayo yalikwisha tubebesha mzigo mkubwa wa malipo hapo awali.

Aidha, Kamati Teule ilipata tetesi na baadaye ushahidi kuwa Richmond Development Company LLC ilikuwa na wapambe ndani ya Wizara ya Nishati na Madini na TANESCO waliokuwa wanaipa taarifa (insider dealing). Mfano mdogo tu ni wa Ndugu Mohamed Saleh, aliyekuwa Mkurugenzi wa Usambazaji wa TANESCO na rafiki wa karibu wa wamiliki wa Richmond Development Company LLC. Alishiriki kwenye Kamati ya Wataalam na Kamati ya Serikali ya Majadiliano. Alipostaafu tu TANESCO, akawa mmoja wa wahandisi waandamizi wa DOWANS HOLDINGS S.A iliyochukua majukumu ya Richmond Development Company LLC.

Pili, Mheshimiwa Spika, hoja ya kwamba kampuni hiyo ilikuwa na ubia na kampuni kubwa ya Pratt & Whitney, haikuwa ya kweli. Katika mchakato wote wa zabuni ndani ya TANESCO, moja ya masuala kadhaa yaliyoifanya Richmond Development Company LLC isitiwe maanani, ni ukosefu wa ushahidi wa kisheria wa ubia (consortium agreement) kati yake na Pratt & Whitney. Baada ya kubanwa na Kamati Teule kuhusu ushahidi wa mahusiano wa kampuni hizo mbili, Wajumbe wa Kamati ya Wataalamu waliwasilisha mbele ya Kamati Teule ushahidi wa aina mbili: kwanza business card ya mzungu mmoja aliyejulikana kwa jina la John Perun aliyejiita mwakilishi wa Pratt & Whitney, na pili, kivuli cha mkataba wa kurasa nne kati ya Richmond Development Company LLC na Pratt & Whitney wa kubadilishana taarifa na siyo kuzalisha umeme. Aidha mkataba huo ulikuwa haujathibitishwa na wakili au shahidi yeyote wa kuaminika kuwa mkataba halali. Kamati Teule imesikitishwa na kushangazwa kwa kiwango cha chini cha umakini kilichoonyeshwa na wataalam wetu hususan kutoka Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali katika kushughulikia suala hili.

Mheshimiwa Spika, viongozi wote wa Serikali waliohojiwa na Kamati Teule walisisitiza kuwa uamuzi wa kuipa Richmond Development Company LLC kazi hiyo ya kuzalisha umeme wa dharura, ulichangiwa kwa kiasi kikubwa na madai ya kampuni hiyo kuwa na ubia na kampuni maarufu ya Pratt & Whitney. Hivyo basi, ushahidi wa uhusiano wa kisheria wa Kampuni hizo mbili, ulikuwa suala la msingi ambalo wataalamu wetu waliwajibika kulipa uzito ili kulinda maslahi ya nchi.

Katika tovuti yake (www.rdevco.com) Richmond Development Company LLC ilikuwa inajitangaza kimataifa kuwa kampuni yenye miradi mikubwa Tanzania ya ujenzi wa kiwanja cha kisasa cha michezo, ujenzi wa bomba la mafuta la kilometa 1,150 na ukarabati wa viwanja kadhaa vya ndege. Kamati Teule ilishindwa kuelewa kwa nini Kamati ya Wataalam haikuihoji Richmond Development Company LLC kuhusu uongo huo bayana ambao ulikuwa ushahidi wa kutosha kuipotezea sifa za kuwa mzabuni.

Hoja ya tatu, Mheshimiwa Spika, ya kwamba Richmond Development Company LLC ni mwendelezaji miradi, ilitakiwa vile vile ifanyiwe kazi badala ya kuiamini tu. Wizara ya Nishati na Madini haiwezi kukwepa lawama kwa kufumbia macho ukweli kuwa Richmond Development Company LLC ilishakuwa na Mkataba na Wizara hiyo uliosainiwa tarehe 30 Juni 2004, Mkataba uliovunjika mwezi Januari 2006 kwa kampuni hiyo ya Kimarekani iliyojitambulisha kama mwendelezaji miradi kushindwa kutekeleza sehemu yake ya mkataba. Wizara inaelewa fika kuwa kampuni hiyo ilishindwa utekelezaji kutokana na kuyumba kifedha. Mwendelezaji miradi gani ambaye anashindwa kumudu hata fedha ya kununulia maafisa wake tiketi ya ndege kutoka Dar-es-Salaam hadi Afrika Kusini na kurejea, kama ilivyoelezwa na Mkurugenzi wa Tanzania Green Company Ltd?

Mheshimiwa Spika kama tulivyodokeza hapo awali, baada ya Kamati ya Wataalam kumaliza kazi yake na kuwasilisha taarifa Serikalini, Kamati ya Serikali ya Majadiliano (Government Negotiation Team) ikiwa na wajumbe kutoka TANESCO, Wizara ya Nishati na Madini, Wizara ya Fedha, Benki Kuu na Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali, ikaanza mchakato wa majadiliano ya mkataba na Richmond Development Company LLC.

Mheshimiwa Spika, kama ilivyotokea kwa Kamati ya Wataalam, Government Negotiation Team vile vile haikufanya kazi ya kuridhisha japokuwa ilikuwa na uwakilishi mpana. Kwa mfano, suala la kukosekana kwa consortium agreement kati ya Richmond Development Company LLC na Pratt & Whitney halikuwasumbua kabisa wajumbe wa Kamati ya Serikali ya Majadiliano. Wajumbe hao, akiwemo mwakilishi wa Mwanasheria Mkuu wa Serikali, waliichukulia business card ya Bwana John Perun na mkataba wa kubadilishana taarifa kati ya kampuni hizo mbili kuwa ushahidi wa kutosha wa ubia au ushirikiano. GNT ilishindwa hata kusisitiza kuwa ubia wa kampuni hizo uwekwe wazi katika mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Cpompant LLC.

Aidha, kwa kuelewa kuwa Richmond Development Company LLC haikufanyiwa uchunguzi wa awali (due diligence) GNT ilishindwa kupendekeza kwa Serikali umuhimu wa kuifanyia Kampuni hiyo uchunguzi baada ya kuiteua (post-qualification) kujua uwezo wake kifedha, kiutendaji, kiutalaam na kiuzoefu. Katika mahojiano na Wajumbe wa GNT, Kamati Teule iligundua kuwa masuala mengi waliyapitisha kwa mazoea tu, baadhi ya wajumbe wake wakiamini kuwa mikataba ya aina hiyo inatoka Benki ya Dunia na vipengele vyake havibadiliki. GNT ilifika mahali ikakubali bila vigezo vya kueleweka kwamba Richmond Development Company LLC ikichelewesha utekelezaji wa mradi itailipa TANESCO faini ya Dola za Kimarekani 10,000 au sh. milioni 12.5 tu kwa siku, lakini Richmond itaidai TANESCO ilipe Dola za Kimarekani 121,811 au sh. milioni 152 kila siku hadi mwisho wa mkataba kama gharama za kudumu za uwezo wa mitambo yao (capacity charges), wazalishe umeme, wasizalishe! Haiingii akilini!

Mheshimiwa Spika, tarehe 19 Juni, 2006, Bodi ya Zabuni ya TANESCO ilikutana na kupitisha uamuzi rasmi wa kufuta zabuni waliyokuwa wanashughulikia awali na kutangaza kuwa “TANESCO isihusishwe na mkataba wowote utakaotokana na nyaraka za zabuni waliyoifuta”.

Lakini siku hiyo hiyo ya tarehe 19 Juni 2006, Waziri wa Nishati na Madini alimwandikia Waziri Mkuu dokezo kuwa majadiliano ya awali na Richmond Development Company LLC yamekamilika hivyo Serikali iiteue kampuni hiyo kwa lengo la kuingia mkataba na TANESCO wa kuzalisha umeme wa dharura kwa miaka miwili. Sehemu ya barua hiyo inasomeka:
“Kamati ya Serikali ya Majadiliano (GNT) inayojumuisha wataalam kutoka Wizara Fedha, Wizara ya Nishati na Madini, Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Benki Kuu na TANESCO ilifanya majadiliano na Richmond Development Company LLC ya Houston, Marekani kutoka tarehe 8 hadi 16 Juni 2006, kwa kuzingatia maelekezo yako.”

Mheshimiwa Spika, tarehe 21 Juni 2006, Katibu wa Waziri Mkuu Ndugu B. Olekuyan aliiandikia Wizara ya Nishati na Madini kuitaarifu kuwa Mhe. Waziri Mkuu amekubali mapendekezo na ushauri wa Waziri wa Nishati na Madini kama ulivyokuwa umeletwa.

Siku hiyo hiyo tarehe 21 Juni 2006, Waziri wa Nishati na Madini akamwandikia dokezo Katibu Mkuu wake aiagize TANESCO iingie mkataba mara moja na Richmond Development Company LLC baada ya Waziri Mkuu kuidhinisha mapendekezo ya Wizara. Muda mfupi baadaye, kwa kutekeleza agizo la Waziri, Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini akamwandikia barua Mwenyekiti wa Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO Balozi Fulgence Kazaura kumwagiza ahakikishe kuwa TANESCO inasaini mkataba na Richmond Development Company LLC.

Mheshimiwa Spika, Ijumaa ya tarehe 23 Juni 2006, Kaimu Mkurugenzi Mwendeshaji wa TANESCO, Bwana Johannes .G. Lottering, aliitwa Wizara ya Nishati na Madini na kuagizwa kusaini Mkataba huo kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC. Pamoja na kusita kwake, hatimaye alisaini mkataba huo.

Kamati Teule inaelewa hisia walizokuwa nazo viongozi wa ngazi mbalimbali wa TANESCO kutokana na uongozi wa kiimla wa Wizara ukipata nguvu kutoka Ofisi ya Waziri Mkuu. Tulichokiona awali kwa maana ya mchakato wa Zabuni kuchukuliwa na Wizara, ulikuwa ukiukwaji wa sheria na utaratibu mzima wa uwajibikaji. Pamoja na dharura iliyokuwa inaikabili Taifa, Serikali haiwezi kuwa kinara wa kuvunja sheria za nchi. Ni maoni ya Kamati Teule kuwa Wizara ilikiuka siyo tu masharti ya sheria na kanuni za ununuzi wa umma, bali vilevile maagizo mbalimbali ya Baraza la Mawaziri.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule isingelikerwa sana na matukio haya kama Wizara ambayo ni taasisi ya ununuzi (procurement entity) kama ilivyo TANESCO, ingemalizia mchakato wake kwa kusaini mkataba huo yenyewe. Kuishinikiza TANESCO kusaini mkataba ambao vyombo vyake halali vilikuwa havijaupitia, ni udanganyifu, upotoshaji wa hali ya juu wa taratibu za kazi na sheria na udhalilishaji wa vyombo vya maamuzi ndani ya TANESCO. Inashangaza kuwa baada ya kudhalishwa na Wizara kwa kiwango hicho, chombo kikuu cha maamuzi cha TANESCO, yaani Bodi ya Wakurugenzi, hakikuchukua hatua ya heshima ya kujiuzulu.

Mheshimiwa Spika, kama nilivyodokeza awali, Kamati Teule ilishindwa kubaini moja kwa moja chanzo cha ujasiri wa kiburi ndani ya Wizara ya Nishati na Madini kiasi cha kupindisha maamuzi ya Baraza la Mawaziri bila wasiwasi wowote, kukaidi ushauri wa kitaalamu wa Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma mara tatu mfululizo na kinyume na maagizo ya Baraza la Mawaziri yaliyotaka Sheria ya Ununuzi wa Umma izingatiwe, kukiuka sheria kwa makusudi kwa kuingilia mchakato wa zabuni wa taasisi nyingine ya ununuzi, kuvipuuza vyombo vya ndani vya maamuzi vya TANESCO (Bodi ya Wakurugenzi, Bodi ya Zabuni n.k), kuilazimisha Bodi ya Menejimenti ya TANESCO kuridhia maamuzi yaliyofanywa na Wizara ya kuibeba Richmond Development Company LLC kinyume cha sheria na taratibu, n.k. Aidha Kamati Teule ilishangazwa na Ofisi ya Waziri Mkuu iliyokuwa ikifuatilia kwa karibu mchakato huo, kushindwa kukemea ukaidi huo wa Wizara ya Nishati na Madini.

Baadhi ya mashahidi, wakiwemo waandishi wa habari mashuhuri nchini, waliinyooshea kidole Ofisi ya Waziri Mkuu kuwa msingi wa ubabe uliokithiri wa Wizara ya Nishati na Madini katika kuibeba Richmond. Aidha baadhi ya nyaraka ambazo Kamati Teule ilipata katika uchunguzi wake zilionesha kuwa maelekezo na maamuzi mengi ya msingi yalikuwa yanafanywa na Waziri Mkuu badala ya Wizara. Mfano ni barua kutoka Wizara ya Nishati na Madini kwenda kwa Waziri Mkuu tuliyoinukuu ukurasa wa 31 wa taarifa hii, ikitamka wazi kuwa GNT ilifanya majadiliano na Richmond Development Company LLC tarehe 8 hadi 16 Juni 2006 “kwa kuzingatia maelekezo” ya Waziri Mkuu.

Vilevile, Mheshimiwa Spika, tarehe 13 Julai 2006 Waziri wa Nishati na Madini akamwandikia Katibu Mkuu wake kuwa, “Nimezungumza tena na Mheshimiwa Waziri Mkuu leo juu ya bei ya mitambo ya Aggreko. Msimamo ni ule ule niliokueleza awali na ameagiza tuulizie Richmond kama anaweza kutoa 40 MW kwa bei isiyozidi ile ile ya 4.99 cents per kWh na kama tunaweza kuipata basi achukuliwe Richmond”.

Mheshimiwa Spika, ushiriki huu wa karibu wa Waziri Mkuu katika kila hatua ya zabuni ya umeme wa dharura, si lazima uwe ushahidi wa kwamba kiongozi huyo wa kitaifa alihusika katika kuibeba Richmond. Unaweza pia ukawa ushahidi wa staili yake ya kawaida kabisa ya uongozi katika kufuatilia masuala yote ya kitaifa kwa karibu sana tukizingatia kwamba nchi wakati huo ilikuwa katika kipindi kigumu sana cha ukosefu wa umeme. Watu pekee waliokuwa wanaujua ukweli wenyewe, ukweli ambao ungeipa Kamati Teule msingi wa kumhoji Waziri Mkuu kwa kiapo, walikuwa watatu: Waziri Dk. Msabaha (Mb), Katibu Mkuu Mwakapugi na Mwenyekiti wa Bodi Balozi Kazaura.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule ikawaita kwa mara ya pili Dk. Msabaha (Mb) na Ndugu Mwakapugi kwa mahojiano zaidi. Wote wawili, wakiwa ndani ya kiapo, walikataa katakata kupokea maagizo kutoka kwa Waziri Mkuu ya kuipa Richmond upendeleo. Lakini Mhe. Dk. Msabaha (Mb), baada ya mahojiano chini ya kiapo, akaiuma sikio Kamati Teule kuwa katika suala hilo yeye atakuwa kondoo wa kafara tu au, kwa maneno yake mwenyewe, “Bangusilo” kwa lugha ya Kizaramo. Maelezo hayo ya ziada nje ya kiapo ya Mheshimiwa Waziri yaliyotoa ujumbe kuwa “si yeye ila mkuu wake wa kazi”, yalioana na maelezo aliyoyatoa Balozi Kazaura nje ya kiapo tarehe 30 Novemba, 2007. Mara baada ya kumaliza mahojiano kwa kiapo na Kamati Teule, Balozi akatoa maelezo ya ziada kuwa Richmond ilikuwa mradi wa “Bwana Mkubwa” na “mshiriki wake mkubwa kibiashara”, akimaanisha Mhe. Waziri Mkuu na Mhe. Rostam Aziz (Mb).

Mheshimiwa Spika, tumelazimika kueleza hata mambo tuliyoelezwa kwa siri kiungwana (in confidence) kutokana na uzito wa suala lenyewe na dhamana kubwa tuliyopewa na Bunge ya kuelezea kilichotokea kwa uwazi na ukweli. Lakini ushahidi huu wa ziada na nje ya kiapo wa viongozi hawa wawili, haukutoa msaada stahili kwa Kamati Teule kwa kuwa msingi wa maamuzi yote ya Bunge si minong’ono au tetesi, bali taarifa zenye uthibitisho halisi. Ni dhahiri kuwa, kwa watumishi hao “waaminifu” wa Serikali, isingelikuwa rahisi kumtaja Waziri Mkuu chini ya kiapo. Hatua hiyo inahitaji ujasiri mkubwa na uzalendo wa hali ya juu.

Pamoja na woga uliokuwa dhahiri wa watumishi hao, ushahidi wa maandishi, wa mdomo na kimazingira ambao Kamati Teule iliupata kutoka kwa mashahidi mbalimbali, unamhusisha Waziri Mkuu na mchakato wa maamuzi katika suala hili la Richmond.

Mheshimiwa Spika, uvumi wa kuhusika kwa Waziri Mkuu na baadhi ya washiriki wake wa karibu katika suala hili la Richmond umeenea sehemu nyingi nchini kwa kiwango cha kushangaza. Kamati Teule inaelewa kuwa uvumi huo unaweza kuwa umechangiwa na mahasimu wake kisiasa, lakini uharaka, urahisi na wepesi wa wananchi kuziamini tetesi hizo, unazua maswali mengi kuhusu imani, taswira, na heshima aliyojijengea yeye mwenyewe katika jamii.

3.0 MKATABA KATI YA TANESCO NA RICHMOND DEVELOPMENT
COMPANY LLC

3.1 Maudhui na Utekelezaji wa Mkataba

Mheshimiwa Spika, kama tulivyoona awali, Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC hatimaye ulisainiwa na pande zinazohusika Jijini Dar-es-Salaam tarehe 23 Juni 2006. Madhumuni ya Mkataba yameainishwa wazi katika Utangulizi wa Mkataba kuwa ni kusambaza umeme wa dharura kwa kutumia mitambo ya kukodi ya kuzalisha umeme wa MW 105.6 kutokana na gesi.

Madhumuni ya msingi ya Mkataba huu yalikuwa kuzalisha na kusambaza umeme wa dharura (emergency power supply) katika kipindi cha ukame kilicholikumba Taifa. Ndiyo maana tangazo la awali la zabuni la TANESCO liliweka kipindi kifupi cha miezi 12 tu cha kutumia umeme huo wa dharura na muda huo ungeweza kuongezwa kutegemea hali ya uzalishaji umeme nchini. Lakini Mkataba huo umeongeza muda kutoka miezi 12 hadi 24 na kuifanya dhana ya “umeme wa dharura” ipotee kabisa katika mradi huo.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule haikuona mantiki ya kuongeza muda mapema hadi miaka miwili wakati fursa ya kuongeza muda baada ya mwaka mmoja ilikuwepo kutegemeana na hali ya mvua nchini. Uamuzi wa kuongeza muda kabla ya kutathmini hali ya mvua na upatikanaji maji kwenye mabwawa yetu ya kuzalishia umeme, ulikosa uzalendo na hauwezi kukwepa tuhuma ya ufisadi. Uamuzi huo umeibebesha nchi gharama kubwa zisizo za lazima kwani miezi sita tu baada ya kusaini Mkataba huo, mabwawa ya kuzalishia umeme nchini yalikuwa yameshajaa.

Hivyo, Mheshimiwa Spika, tunalazimika chini ya Mkataba huo kulipia, mbali na gharama ya umeme wenyewe, uwepo wa mitambo hiyo nchini (capacity charges) kwa gharama ya sh. milioni 152 kila siku kwa miaka miwili mfululizo badala ya mwaka mmoja. Aidha kutokana na mabwawa yetu kuzalisha umeme usio na gharama kubwa, mitambo hiyo ya kukodisha ambayo umeme wake ni aghali hutumika chini kabisa ya kiwango kilichokusudiwa (underutilisation).

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule inasisitiza kuwa udharura wa mradi huu ulimalizika pale mabwawa yetu yalipoanza kujaa maji polepole kutokana na mvua kubwa zilizokuwa zinanyesha nchini mwishoni mwa Disemba, 2006 na kufikia kilele stahili mapema mwezi Februari 2007. Hivyo kitendo cha Wizara kuikubalia kampuni iliyoshindwa kutekeleza sehemu yake ya Mkataba kwa wakati muafaka, Richmond Development Company LLC, kuyahamishia majukumu yake kwa kampuni nyingine ya Dowans Holdings S.A. bila kuufanyia Mkataba huo marekebisho stahili ya kuipunguzia nchi mzigo wa malipo, hakikuwa cha kizalendo bali cha kukidhi maslahi binafsi ya kibiashara.

Mheshimiwa Spika, mbali na hoja hiyo, tulikuwa na fursa ya wazi ya kuuvunja mkataba huo bila madhara yoyote ya kisheria chini ya kifungu cha 12.3 cha Mkataba. Tarehe 27 Oktoba, 2006 TANESCO ilichukua hatua ya kwanza kuelekea huko kwa kuitumia Richmond Development Company LLC taarifa ya tahadhari (Default Notice) iliyoelezea mapungufu ya Richmond yalitohitaji majibu ya uhakika: kushindwa kwa kampuni hiyo kusafirisha angalau mtambo wa kwanza wa wastani wa unit 22 kW kuja Tanzania; kushindwa kwa kampuni hiyo kutoa taarifa za mara kwa mara za maendeleo ya utekelezaji wa mradi; uwepo wa kampuni hiyo Marekani kihalali; uwezo wa kampuni hiyo kitaalamu na kifedha kuweza kutekeleza Mkataba huo wa umeme wa dharura katika muda muafaka.

Mheshimiwa Spika, kimya cha Richmond kikailazimu TANESCO kuiandikia tena kampuni hiyo tarehe 17 na 23 Novemba 2006 kuikumbusha kuhusu hoja zake za awali ambazo hazikujibiwa na kudai maelezo kuhusu taarifa za kwamba kampuni hiyo haikuwa na mahusiano na Pratt & Whitney iliyotegemewa sana kubeba sehemu kubwa ya majukumu ya mradi.

Mheshimiwa Spika, Wizara ya Nishati na Madini haikufurahishwa na mwelekeo huo wa TANESCO wa kuvunja Mkataba huo licha ya kwamba hali ya maji nchini ilizidi kuwa nzuri na kampuni hiyo ya Marekani ilikuwa haionyeshi dalili ya kuweza kutekeleza mradi huo kinyume na makubaliano. Aidha, TANESCO ilikuwa imepata uthibitisho usio na shaka kutoka kampuni mashuhuri ya mawakili ya Virginia, Marekani iitwayo Hunton & Williams LLP kwamba Richmond Development Company LLC ilikuwa kampuni ya mkobani (brief-case company).

Waziri wa Nishati na Madini, Mhe. Nazir Karamagi (Mb), kupitia kwa Kamishna wa Nishati, Ndugu Bashir Mrindoko, akamtaka Mkurugenzi Mkuu wa TANESCO ajieleze kulikoni anaitumia Richmond taarifa za tahadhari zenye mwelekeo wa kuvunja mkataba. Mkurugenzi Mkuu wa TANESCO akajieleza kwa barua aliyomwandikia Waziri moja kwa moja yenye Kumb. Na. MD/003 ya tarehe 23 Novemba, 2006.

Mheshimiwa Spika, siku tano tu baada ya Mkurugenzi Mkuu wa TANESCO kujieleza, yaani tarehe 28 Novemba 2006, Mwenyekiti wa Bodi ya TANESCO, Balozi Kazaura, alimtaarifu Mkurugenzi Mkuu wa TANESCO kwa barua kwamba asubuhi ya siku hiyo alikuwa kapigiwa simu na Waziri Karamagi akiwa Jijini Calgary, Canada akimuarifu kwamba Richmond Development Company LLC walikuwa wanataka kuhamisha majukumu yao yaliyobaki katika Mkataba wa uletaji mitambo na uzalishaji umeme wa dharura kwa kampuni nyingine. Kufuatana na barua ya Balozi Kazaura yenye Kumb. Na. SEC.216/C/RDC ya tarehe 28 Novemba, 2006, Mheshimiwa Waziri aliagiza, pamoja na mambo mengine, kuwa TANESCO iangalie kama Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC unaruhusu kukabidhi majukumu kwa kampuni nyingine.

Mheshimiwa Spika, siku hiyo hiyo ya tarehe 28 Novemba 2006, uongozi wa TANESCO ulimshauri Mwenyekiti wa Bodi amtaarifu Mhe. Waziri kwamba Kifungu cha 15.12 cha Mkataba huo hakiruhusu kukabidhi majukumu ya Mkataba kwa Kampuni nyingine isipokuwa kwa maafikiano ya pande mbili za Mkataba. Hatimaye, siku sita baadaye, yaani tarehe 4 Disemba 2006, TANESCO ikapokea barua kutoka kwa Richmond Development Company LLC ikielezea makusudio ya Richmond kuhamisha majukumu yake yote ndani ya Mkataba huo kwenda kwa Dowans Holdings, S.A.

Siku hiyo hiyo TANESCO ikaijibu Richmond kwamba haikuwa tayari kuridhia pendekezo hilo kwa sababu kuu tatu:

(i) Kifungu 15.12 cha Mkataba kinataka kuwepo kwa makubaliano ya pamoja ya kimaandishi (written mutual agreement) kutoka kwa wahusika wote wa Mkataba (Parties) kabla ya kufikiwa uamuzi wa kuhamisha Mkataba.

(ii) Richmond Development Company LLC haijatoa sababu zozote za msingi kwa pendekezo hilo la kuhamisha Mkataba.

(iii) TANESCO haifahamu historia, uzoefu wala uwezo wa kifedha wa hao wanaopendekezwa kuhamishiwa Mkataba.

Aidha, TANESCO ilikumbushia barua zake za awali ilizoiandikia Richmond Development Company LLC kuhusu ukiukwaji wa masharti ya Mkataba, lakini Richmond haikuzijibu. Hivyo, TANESCO ikataka ipate kwanza majibu ya masuala yote iliyoyaainisha kabla ya kufikiria kuridhia pendekezo la kuhamisha Mkataba huo.

Mheshimiwa Spika, kama kawaida ya Wizara ya Nishati na Madini, TANESCO ikashinikizwa kukubaliana na ombi la Richmond hata kabla kampuni hiyo ya Kimarekani haijajibu hoja za msingi za TANESCO. Tarehe 21 Disemba 2006 TANESCO ikaiandikia barua Richmond Development Company LLC kukubali pendekezo la kuhamisha majukumu yake kwa Dowans Holdings, S.A.
Uamuzi huo wa kuruhusu uhaulishwaji wa Mkataba kipindi ambacho nchi ilikuwa imeondokana na hali ya dharura, tena kwa masharti yaleyale ya kulaliwa yanayoweza kukubalika pale tu ambapo nchi imebanwa kweli kweli na tatizo, ulimfedhehesha hata Mkurugenzi Mwendeshaji wa Dowans Holdings S.A., Bw. Guy Piccard, raia wa Kanada, alipohojiwa na Kamati Teule tarehe 27 Disemba, 2007. Bw. Piccard haoni kwa nini mkataba huo usiangaliwe upya kutokana na mazingira ya udharura kutokuwepo.

3.2 Mzigo wa Malipo wa TANESCO

Mheshimiwa Spika, nimeeleza awali kuwa mbali na kulipia gharama ya umeme wenyewe, TANESCO inawajibika chini ya Mkataba huo kulipa gharama za uwezo wa mitambo (capacity charges) ambazo ni sh. milioni 152 kila siku hadi mwisho wa Mkataba. Aidha, chini ya Mkataba huo, TANESCO inabebeshwa mzingo wote wa kodi, malipo na gharama mbalimbali zinazoweza kumkabili mwekezaji! Kifungu cha 3.4 cha Mkataba wa TANESCO na Richmond kinasema:

“All taxes and charges arising in relation to the importation and exportation of the plant, equipment, tools, spare parts, consumables, testing and monitoring equipment or in connection with the supplier’s performance of its obligations under this Agreement generally that become due in accordance with the laws of Tanzania shall be paid for by TANESCO at its sole cost and expense”.

Mheshimiwa Spika, Tafsiri ya jumla ya kifungu hiki cha Mkataba ni kwamba: kodi na ada zote zinazohusiana na uingizaji ndani ya nchi na usafirishaji nje ya nchi wa mitambo yote, vifaa, vipuli n.k. na gharama zote zinazohusiana na utekelezaji wa wajibu wa Richmond (sasa Dowans) chini ya Mkataba, yaani gharama za uendeshaji (operations), za matengenezo (maintenance) ya mitambo na gharama ya gesi inayotumika kuzalishia umeme, ni wajibu wa TANESCO kuzibeba!

Mheshimiwa Spika, mzigo mkubwa ambao TANESCO inabeba chini ya mkataba na Richmond (sasa Dowans) unajirudia katika mikataba mingine kati ya TANESCO na makampuni mengine ya umeme kama vile IPTL, AGGREKO, ALSTOM na SONGAS ambayo kwa ujumla yanachukua sehemu kubwa ya mapato ya shirika hilo, hivyo kuvuruga kabisa mizania yake. Kwa wigo wa tafsiri wa mikataba hii inayotuumiza kwa kujitakia, TANESCO inawajibika kuwalipia hawa wanaojiita wawekezaji hata gharama za bima na ada za mawakili wao!

Mheshimiwa Spika, tumefikishwa hapa tulipofika na mikataba mibovu, maamuzi ya kiimla na papara ya baadhi ya watendaji waandamizi wa Serikali wasiozingatia maslahi ya muda mrefu ya Taifa. Net Group Solution (PTY) ambayo kwa kiwango kikubwa imechangia sana katika kuidumaza TANESCO kiutaalamu na kifedha, iliingizwa TANESCO kwa ubabe bila kujali hoja za msingi za wataalamu na wafanyakazi wa TANESCO. Matokeo yake wote tunayaelewa. Vivyo hivyo, Richmond Development Company LLC, kampuni isiyo na rekodi yoyote ya kiufundi hata ya kuchomeka “bulb” kwenye kishikio chake, ikapewa mradi mkubwa na Serikali wa kuzalisha umeme wa dharura bila kujali kuhusu ufanisi wake tena katika kipindi ambacho nchi ilikuwa gizani! Huu ni ujasiri wa kifisadi.

4.0 UTEKELEZAJI WA MRADI

4.1 Barua ya Dhamana ya Benki (Letter of Credit)

Mheshimiwa Spika, ili kufanikisha utekelezaji wa haraka wa mradi wa umeme wa dharura, Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC, ulitoa fursa ya kufunguliwa kwa Barua ya Dhamana ya Benki (Letter of Credit), kwa kifupi nitaiita LC, kwa madhumuni ya kulipia gharama za maandalizi na za usafirishaji wa mitambo ya uzalishaji wa umeme huo wa dharura. Mkataba ulitaka TANESCO, Benki Kuu ya Tanzania, Wizara ya Fedha na Richmond Development Company LLC waketi pamoja kukubaliana masharti ya LC hiyo.

Mheshimiwa Spika, vyombo hivyo vya Serikali vilikaa tarehe 7 Julai, 2006 baada ya kupokea mapendekezo kutoka Richmond Development Company LLC ya namna ambavyo ingetaka ilipwe. Vyombo hivyo vya Serikali vikarekebisha kidogo madai ya Richmond na kuamua kuwa kampuni hiyo ilipwe Dola za Kimarekani 30,000,000 (milioni thelathini), sawa na asilimia 30 ya thamani ya malipo ya Mkataba kwa kipindi cha miaka miwili kwa masharti kwamba: asilimia 12 ya fedha hizo ilipwe kama malipo ya awali (Advance Payment) baada ya kuwasilishwa hati ya madai (Invoice), hati ya Uthibitisho wa Udhamini wa Benki (Bank Guarantee) kwa TANESCO na uthibitisho wa kusafirisha mitambo kuleta Tanzania; asilimia 10 ilipwe baada ya kuwasilishwa hati za kusafirishia mitambo kwa mpangilio wa awamu; asilimia 8 ilipwe mara baada ya uzinduzi wa mitambo.

Mheshimiwa Spika, siku tatu baadaye Richmond Development Company LLC ikataka masharti hayo yarekebishwe ili kuipa kampuni hiyo unafuu zaidi, wazo ambalo TANESCO ililikataa kwa kuhofia kuwa kampuni hiyo ingeweza kupotea baada ya kupata malipo ya awali yasiyo na masharti magumu. Tarehe 27 Julai, 2007 Wizara ya Nishati na Madini ikaingilia kati mvutano huo na kuitisha kikao kilichosimamiwa na Waziri Mhe. Dr. Ibrahim Msabaha, Mb kama Mwenyekiti. Kikao hiki kilihusisha wajumbe kutoka Wizara ya Fedha, TANESCO, Benki Kuu ya Tanzania, Mwakilishi kutoka CTI na Richmond Development Company LLC. Kama ilivyokuwa kwa kikao cha tarehe 7 Julai, 2006, Mwanasheria Mkuu wa Serikali wala mwakilishi wake hakuhudhuria.

Mheshimiwa Spika, kikao hiki kikaamua kurekebishwa kwa masharti ya LC kama ilivyopendekezwa na Richmond Development Company LLC. Baadhi ya marekebisho yalikuwa:

(i) Kampuni hiyo ilipwe asilimia 17.5 ya jumla ya thamani ya Mkataba baada ya Benki ya kampuni hiyo kupokea hati za usafirishaji wa mitambo (shipping documents), hati ya bima, orodha ya vifungashio (packing list), hati za uasili wa bidhaa (Certificate of origin), hati za upangaji wa mizigo (packing lists), pamoja na hati ya madai (Invoice) kwa mtambo wa MW 22.

(ii) Kampuni hiyo ilipwe vilevile asilimia 17.5 ya jumla ya thamani ya Mkataba baada ya TANESCO kutoa hati ya uthibitisho ya mitambo kuwasili eneo la kazi (Ubungo, Dar-es-Salaam).

4.2 Mchakato wa Kufungua Barua ya Dhamana ya Benki

Mheshimiwa Spika, baada ya makubaliano hayo, tarehe 23 Agosti, 2006 TANESCO iliiomba Citibank (Tanzania) kufungua LC kwa ajili ya Richmond Development Company LLC yenye thamani ya Dola za Kimarekani 30,696,598.00. Siku hiyo hiyo ya terehe 23 Agosti 2006, Citibank (Tanzania) iliwajulisha TANESCO kwamba isingeweza kufungua LC kwa ajili ya Richmond Development Company LLC, kutokana na kile walichoeleza kuwa ni kutopata muda wa kutosha kuchunguza kwa kina uwezo wa mteja anayehusishwa na dhamana ya malipo hayo (due diligence) kabla ya kuingia Mkataba huo.

Mheshimiwa Spika, baada ya kukataliwa na Citibank, TANESCO waliiomba Benki ya CRDB kufungua Barua ya Dhamana ya Benki hiyo kwa masharti sawa na yale yaliyopelekwa Citibank (Tanzania). Tarehe 25 Agosti, 2006 CRDB ikafanya mawasiliano Citibank (New York). Lakini tarehe 2 Septemba 2006, Citibank (New York) ikaifahamisha CRDB kuwa wao pia wasingeweza kushiriki katika kufungua LC kwa Richmond Development Company LLC kutokana na mahitaji ya lazima ya kuzingatiwa chini ya Kifungu Namba 7 cha Kanuni za UCP 500. Kifungu hicho ndicho kilichowafanya Citibank (Tanzania) kukataa kufungua Barua kama hiyo.

Mheshimiwa Spika, kitendo cha benki hizo mbili za Kimarekani kukataa kufungua LC kwa jili ya kampuni ya Kimarekani, kilitosha kuzua wasiwasi wa msingi kuhusu kampuni hiyo. Kwa kuwa Watanzania tuliishaamua kufa na Richmond, tukasonga mbele! Hivyo, tarehe 2 Septemba 2006, CRDB ikafungua upya LC kwa ajili ya Richmond Development Company LLC kupitia Benki nyingine ya nje iitwayo HSBC kwa masharti yale yale ambayo CRDB ilipokea kutoka TANESCO. Hatimaye HSBC ikafungua LC kwa ajili ya kampuni hiyo lakini kwa kutumia jina lingine la RDEVCO na siyo Richmond Development Company LLC!

4.3 Maombi ya Mapya ya Richmond kubadilisha tena Masharti ya LLC.

Mheshimiwa Spika, baada ya LC kufunguliwa na kuthibitishwa uwajibikaji kwa utekelezaji wa masharti ya Mkataba ulianza rasmi. Hata hivyo, tarehe 4 Oktoba 2006, Richmond Development Company LLC kwa mara nyingine tena, iliipelekea TANESCO maombi ya kutaka kuifanyia marekebisho ya LC kwamba:-

(i) LC iruhusu malipo ya awali (upfront payment) ya Dola za Kimarekani milioni 10;
(ii) Richmond Development Company LLC iruhusiwe kusafirisha mtambo wa kwanza kwa njia ya ndege kwa gharama ya Dola za Kimarekani 5,696,568.00;
(iii) Asilimia 50 ya Barua ya Dhamana ya Benki ilipwe baada ya uthibitisho kutoka TANESCO juu ya kupokelewa kwa mitambo nchini.

Mheshimiwa Spika, tarehe hiyo hiyo ya 4 Oktoba, 2006 Wizara ya Nishati na Madini ikaitisha kikao kujadili maombi hayo. Kikao hiki kilichohudhuriwa na wawakilishi kutoka Wizara ya Nishati na Madini, TANESCO, Benki ya CRDB na Richmond Development Company LLC, kikakubali maombi yote ya Richmond Development Company LLC na kuagiza kuwa hatua za utekelezaji zifuatie mara moja.
Mheshimiwa Spika, pamoja na ukweli kwamba mchakato mzima ulitawaliwa na udharura, Kamati Teule haielewi ni vipi Wizara ya Nishati na Madini ilikuwa ikitekeleza kila pendekezo jipya lililotolewa na Richmond Development Company LLC bila kujali madhara ambayo yangewea kutokea pindi kampuni hiyo ingelipwa na kuingia mitini.

Mheshimiwa Spika, baada ya kubaini kwamba mapendekezo hayo mapya ya kuibeba Richmond yalikuwa nje ya masharti ya LC yaliyoainishwa katika Mkataba wa malipo kati ya TANESCO, Benki Kuu ya Tanzania, Wizara ya Fedha na CRDB Bank, Wizara ya Nishati na Madini ikaijulisha Wizara ya Fedha kuhusu maamuzi mapya ya LC kutokana na maombi ya Richmond Development Company LLC.

Mheshimiwa Spika, Wizara ya Fedha haikuridhishwa na mapendekezo yaliyotolewa kwani malipo yoyote ya awali kutoka fungu maalum la Multilateral Debt Relief Initiative ni lazima yafanyike kwa uthibitisho wa kuridhisha. Sehemu ya barua hiyo iliyoandikwa na Katibu Mkuu wa Wizara ya Fedha, Ndugu Gray Mgonja, inasema:

: “... tunaona kuwa tofauti na taarifa zilizotolewa wakati wa majadiliano ya Mkataba kuwa mkandarasi aliyechaguliwa alikuwa na vifaa tayari kuvileta nchini, sasa ni wazi kuwa si hivyo.

Kama unavyojua, msingi wa malipo kuhusu mitambo ya kununua au kukodisha chini ya Mradi wa Nishati ya Dharura unaofadhiliwa kupitia IMF MDRI, ni mkataba unaotokana na majadiliano.

Napenda kupendekeza kuwa malipo yoyote ya awali kutoka akaunti ya MDRI lazima yaandamane na dhamana ya kuridhisha kutoka kwa mkandarasi. Sharti hili linaonyesha kutokuzingatiwa chini ya mapendekezo yenu”.

Mheshimiwa Spika, pamoja na maelekezo na ushauri huu wa Wizara ya Fedha, Wizara ya Nishati na Madini siku hiyo hiyo ikaiandikia barua TANESCO kuitaka itekeleze maombi ya Richmond Development Company LLC mara moja kubadilisha masharti ya malipo:-

“ . . . I wish to inform you that the proposed amendments to the existing Letter of Credit are acceptable and you are advised to liaise with CRDB Bank to effect the changes as soon as is practical. . . .” Barua ya Katibu Mkuu wa Nishati na Madini (Kumb. Na. CBD.214/324/01 ya tarehe 6/10/2006) inasomeka.
Mheshimiwa Spika, Kamati Teule imejiuliza bila kupata majibu: Ni nini kilifanyika hadi Wizara ya Nishati na Madini ikatoa kauli hii ambayo ni tofauti kabisa na ushauri ilioupata kutoka Wizara ya Fedha? Nini msingi wa ukereketwa au ufukukutwa bayana wa Wizara ya Nishati na Madini kuhusu Richmond?

Mheshimiwa Spika, katika kutekeleza maagizo ya Wizara, TANESCO iliiandikia barua Benki ya CRDB tarehe 6 Oktoba, 2006 kuitaka kufanya mabadiliko hayo mapya kwenye LC ya Richmond. Tarehe 9 Oktoba, 2006 Benki ya CRDB iliijibu TANESCO na kuikumbusha kwamba LC inasimamiwa na makubaliano ya pamoja chini ya uangalizi wa Benki Kuu ya Tanzania. Kwa msingi huo TANESCO ikatakiwa kufuata taratibu kwa kuiomba Benki Kuu ya Tanzania kibali cha kufanya marekebisho katika Kifungu 1(a) cha Mkataba wa makubaliano ya taratibu za malipo ili kuwezesha maombi yaliyopendekezwa kufanyiwa kazi. Jibu hilo likailazimu TANESCO kufuta maombi hayo.
Mheshimiwa Spika, hadi LC hiyo ya Richmond inaisha muda wake (tarehe 30 Novemba, 2006), kampuni hiyo ya Kimarekani haikuweza kutekeleza sharti hata moja na hivyo kushindwa kuchukua fedha kama ilivyokuwa imepangwa. Swali linalojitokeza ni: Iwapo CRDB ingekubali kubadilisha masharti ya LC na kuipa Richmond Development Company LLC fedha ilizoomba bila kibali cha Benki Kuu ya Tanzania; Je, Richmond ingeleta nchini mitambo kama ilivyokusudiwa au ingekuwa ni hasara kwa Taifa?
Kwa upande mwingine, mchakato mzima wa Richmond Development Company LLC wa kutaka kufanya mabadiliko katika Barua ya Dhamana ya Benki mara kwa mara unadhihirisha nia yao ya kutaka kupata mtaji. Pia inadhihirisha kwamba Richmond Development Company, LLC haikuwa na uwezo wa kifedha wa kutekeleza Mkataba huu kinyume na tamko kwenye Mkataba kuwa:-

“The Supplier (i.e. Richmond) has the equipment and the financial and technical capability to construct, install, commission, operate and maintain such a plant as required by TANESCO”. (Msambazaji (yaani Richmond) ana vifaa na uwezo wa kifedha na wa kitaalam kujenga, kusimika, kuiwasha, kuendesha na kuendeleza mtambo huo kama TANESCO inavyohitaji.)

Mheshimiwa Spika, kwa msingi huo Kamati Teule ilijiuliza maswali yafuatayo:-

(i) Je, utafiti ulifanywa kufahamu gharama halisi za mitambo mipya kutoka kwa watengenezaji wenyewe bila ya kupitia kwa mawakala? Kamati Teule ilibaini kuwa zoezi hilo liliwahi kufanyika mwaka 1998 tu ambapo Wizara ya Nishati na Madini ilitoa kazi hiyo kwa wataalam wa sekta (consultants) na kufanikisha kugundua kuwa bei ya mitambo ya umeme ya IPTL (400 MW) ambayo ilitakiwa kuuzwa kwa Dola za Kimarekani milioni 150 (Tsh. 187.5 bilioni) bei yake halisi ilikuwa ni Dola za Kimarekani milioni 85 (Tsh.106.2 bilioni) tu na hivyo kupata kigezo cha kukataa bei yao. Hivyo basi, kutokana uzoefu huo, Wizara ya Nishati na Madini kwa kushirikiana na TANESCO walitakiwa kufuatilia bei hizo za mitambo na pia makadirio ya kazi za ujenzi ili kupata picha ya gharama halisi ya mradi jambo, ambalo halikufanyika.

Mheshimiwa Spika, kwa viongozi wa Wizara na TANESCO kushindwa kujua bei halisi ya mitambo kutoka kwa watengenezaji wenyewe kwa takribani miaka 10 huku wakisafiri kwenda nje ya nchi kila kukicha kwa mikutano, warsha, makongamano, n.k, na kwa Wizara kung’ang’ania kutumia mawakala badala ya watengenezaji wa mitambo, nchi yetu imegeuzwa gulio la wajanja kuikamua na kuwabebesha wananchi mzigo wa kodi.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule ilipotembelea Marekani, iliamua kuwatembelea baadhi ya watengenezaji wa mitambo ya uzalishaji wa umeme huko huko Houston Marekani kujua bei za mitambo yao. Mmoja wa watengenezaji wenye jina kubwa duniani, Kawasaki Gas Turbines – Americas, anatengeneza na kuuza Mtambo mpya aina ya GPB180 wenye uwezo wa kuzalisha MW 17.5 kwa Dola za Kimarekani 7.5 milioni (Tsh. 9.4 bilioni). Mawakala huwa wanatuletea mitambo ya aina hiyo hiyo kwa bei mara mbili ya bei halisi.

(ii) Iwapo TANESCO au Serikali iliweza kufungua LC ya Dola za Kimarekani 30,696,598; je, fedha hizo zisingeweza kutosheleza kununua mitambo mipya ya uzalishaji umeme, na mitambo hiyo kubakia mali ya TANESCO, badala ya kuingia katika Mikataba ya ghali ya kukodisha mitambo?

Aidha, taarifa za watendaji wa Wizara ya Nishati na Madini kwamba wakati wa kipindi cha mchakato wa zabuni ya umeme wa dharura kulikuwa na ugumu wa kupatikana mitambo ya umeme wa dharura zimethibitishwa na Kamati Teule kuwa sio za kweli.

Mheshimiwa Spika, ni ukweli kwamba kulikuwa na ukame, lakini ukame huo haukuwa wa mitambo ya kuzalisha umeme kwani mitambo hiyo hutengenezwa muda wote na sio kwa kutegemea mvua. Aidha, utafiti wetu umebaini kuwa katika kipindi hicho cha matatizo ya umeme nchini, kampuni zote za kutengeneza mitambo hiyo ya umeme zilikuwa zina mitambo kadhaa ikisubiri wateja. Kawasaki ilikuwa na mitambo 8 ya kisasa tena yenye kutumia gesi na dizeli (dual fuel plant). Serikali nyingi, ikiwemo ya Nigeria, ni wateja wazuri wa kampuni hiyo ambao huteremshiwa bei kwa mtambo moja hadi Dola za Kimarekani milioni 6.7 milioni badala ya Dola za Kimarekani milioni 7.5 bei ya kawaida.

Mheshimiwa Spika, kwa thamani ya LC iliyofunguliwa kwa Richmond Development Company LLC ya Dola za Kimarekani milioni 30.7 au Tsh 38.4 bilioni, TANESCO ingeweza kununua mitambo mipya yote minne pamoja na kumudu kulipia gharama za kusafirisha kwa meli hadi Dar-es-Salaam. Hivyo ili zipatikane MW 105.6 zilizohitajiwa na TANESCO ingehitajika mitambo sita (6) ambayo ni sawa sawa Dola za Kimarekani milioni 45 au Tsh. 56.25 bilioni badala ya Dola za Kimarekani milioni 87 au Tsh. 108.7 bilioni tulizobebeshwa na Richmond Development Company LLC.

Mheshimiwa Spika, Je, si dhahiri kuwa hii ndiyo ilikuwa nia ya Richmond Development Company LLC, yaani kupata fedha za malipo ya awali (advance payment) ili ikatununulie mtambo mmoja na kuja kutukodisha sisi wenyewe, hivyo kufaidika na capacity charge ya kila mwezi kwa Mkataba wa miaka miwili? Kwa mtambo mmoja wa MW 22, capacity charge ni Dola za Kimarekani takriban 730,871 au Tsh. Milioni 913.6 kwa mwezi, hivyo kwa miezi 24 ni wastani wa Dola za Kimarekani 17,540,912 au Tsh. Bilioni 21.9.

(iii) Kwa kuwa thamani ya LC inalipwa kama malipo ya awali (advance payment), Je, hii si sawa na kutoa mkopo kwa Richmond Development Company LLC? Kamati Teule inaona kwamba hiyo ni sawa na kutoa mkopo usio na riba kwa mfanyabiashara wa nje ili awe mwekezaji.

(iv) Kwa nini katika Mkataba wa Richmond Development Company LLC kifungu cha kufidia malipo ya awali (advance payment) ya LC hakikuwekwa bayana ndani ya Mkataba tofauti na Mikataba mingine, badala yake ikawekwa fursa ya kujadiliana na mkandarasi? Kamati Teule haioni sababu yeyote ya msingi mbali na wahusika kujiwekea fursa ya kukidhi maslahi yao binafsi.

3.0 5.0 TAARIFA ZA PPRA na TAKURU

3.1 5.1 Taarifa ya PPRA
3.2
3.3 Mheshimiwa Spika, uamuzi wa Serikali wa kuipa Richmond Development Company LLC zabuni ya kuzalisha umeme wa dharura wa MW 105.6 na baadaye kuingia mkataba na TANESCO, ulizua mjadala wa manung’uniko ya wananchi wa kada mbalimbali walioshuhudia kushindwa kwa kampuni hiyo kutekeleza mradi huo katika muda muafaka. Umma wa Watanzania wa kawaida, wanasiasa, wasomi, wanataaluma, wanahabari, na wadau mbalimbali hawakusita kuilalamikia Serikali kwa uteuzi huo wa Richmond ambao walihisi kuwa uligubikwa na maslahi binafsi ya baadhi ya viongozi.
3.4 Mheshimiwa Spika, Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA) na Taasisi ya Kuzuia Rushwa (TAKURU) ambayo sasa ni Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU), kwa mamlaka ya kisheria ambayo taasisi hizi inayo, zikaamua kulichunguza suala hili.
3.5
3.6 Mheshimiwa Spika, kwa ujumla PPRA ilifanya uchunguzi makini na wa kina kujua kama Sheria na Kanuni za Ununuzi wa Umma zilifuatwa. Taarifa hiyo imebainisha wazi kuwa pamoja na nia nzuri ya Serikali ya kutaka kuiokoa nchi kutokana na hali mbaya ya umeme, mchakato mzima wa zabuni ulikiuka Sheria ya Ununuzi wa Umma ya Mwaka 2004 na Kanuni za Ununuzi wa Umma za Mwaka 2005 kama tulivyoelezea kwa kina sehemu ya pili ya taarifa hii fupi. Kwa ujumla Kamati Teule imeridhishwa na taarifa ya PPRA ambayo imeandikwa kitaalamu ikiwa na vielelezo vya wazi ambavyo Mamlaka imevitumia.

5.2 Taarrifa ya TAKURU

Mheshimiwa Spika, kwa ujumla uchunguzi uliofanywa na TAKURU, ambao taarifa yake unadai kuwa ulikuwa wa “kina na wenye umakini wa hali ya juu’’ ulibaini kwamba:-
• Mchakato wa kumpata mzabuni ulikuwa wa wazi na shindanishi;
• Hakuna ushahidi uliopatikana kuthibitisha vitendo vya rushwa, uzembe na hata kupokea kamisheni. Pia hakuna ushahidi uliopatikana wa Afisa yeyote Serikalini kumiliki hisa au kuwa na madaraka katika Richmond Development Company LLC;
• Kamati maalum iliyoundwa haikupata muda wa kutosha kuifanyia uchambuzi wa kina Richmond Development Company LLC ili kufahamu uwezo wake kiufundi na kifedha na badala yake ilitegemea uwezo wa Kampuni ya Pratt & Whitney kama kigezo cha kuipatia Richmond zabuni;
• Utafiti wa kina haukufanywa kutambua uwezo wa Kampuni ambayo ingepaswa kusimamia shughuli za Richmond Development Company LLC yaani Richmond Development Company (T) Ltd; na
• Mapungufu machache yalikuwepo lakini ya “kawaida kiutendaji” na hayakuhusisha rushwa au manufaa ya aina yeyote ile kwa watendaji wa Serikali na wala hakuna hasara iliyosababishwa na mapungufu hayo.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule ilishindwa kuona mantiki ya matokeo ya uchunguzi wa TAKURU kama ifuatavyo:-

(i) Mchakato ambao TAKURU imedai kuwa ulikuwa wa wazi na shindanishi uliendeshwa na Wizara ya Nishati na Madini bila kuzingatia taratibu za sheria na kanuni za ununuzi wa umma.
Kamati Teule imeshindwa kuelewa ni mbinu zipi taasisi hii ilitumia katika kueleza kuwa mchakato wa zabuni ulifanywa kwa uwazi na kuwa shindanishi. Je, uwazi gani na ushindanishi gani ulikuwepo kwa Wizara ya Nishati na Madini ikishirikiana kwa karibu na Ofisi ya Waziri Mkuu, kusitisha mchakato wa zabuni ndani ya TANESCO na kuunda chombo kipya nje ya taratibu ili kumteua mzabuni kwa niaba ya TANESCO?

(ii) Hoja ya TAKURU kuwa kulikuwa na mapungufu, lakini mapungufu hayo yalikuwa ya kawaida ambayo hayajengi makosa ya jinai haina msingi. Kwa Wizara kuilazimisha taasisi nyingine ya ununuzi, yaani TANESCO, kusaini Mkataba ambao haukupitishwa na vyombo vyake vya maamuzi; kwa kampuni hiyo ya Kimarekani kujitambulisha kwa majina mbalimbali katika mchakato huo: mara Richmond Development Company LLC, mara RDC, RDVECO, na mara nyingine RDEVCO; yote haya kwa TAKURU ni makosa ya “kawaida ya kiutendaji”?

(iii) Taarifa ya TAKURU imeeleza kwamba Richmond Development
Company LLC ilikuwa ifunguliwe Letter of Credit yenye thamani ya Dola za Kimarekani 30,696,598.00. Sawa, lakini TAKURU haikuona jitihada za kampuni hiyo kujaribu kubadilisha masharti ya LC hiyo mara ratu? TAKURU haikushangazwa na benki za Kimarekani kukataa kuihudumia kampuni ya Kimarekani? TAKURU haikushangazwa na kiherehere cha Wizara ya Nishati na Madini kutekeleza matakwa na kampuni hiyo hata pale ambapo yalikwenda kinyume na makubaliano ya msingi?

(iii) TAKURU haikuona hasara ambayo nchi ilipata kutokana na zabuni hiyo wakati kila mwananchi aliona hasara bayana kwa nchi kukosa umeme kwa kipindi kirefu na kuathiri uzalishaji mali na huduma za lazima nchini.

(iv) TAKURU iliamini kuwa hakukuwa na uzembe. Je, kwa Wizara na watendaji mbalimbali wa Serikali kuamini kuwa Richmond Development Company LLC na Pratt & Whitney zilikuwa na ubia bila kudai nyaraka za ubia; kwa viongozi wa Serikali kumwona tu mzungu na business card yake, na kuamini moja kwa moja kuwa ni mwakilishi wa Pratt & Whitney wakati siyo; kwa Serikali kuamua kusaini Mkataba na kampuni ambayo haijafanyiwa uchunguzi wa kina kujiridhisha kuwa si kampuni hewa au ya mkobani; hivyo vyote kweli si uzembe?

(v) Pamoja na kuwajibika kisheria kujisajili kwenye Bodi ya Usajili ya Makandarasi, na wahandisi wake kusajiliwa na Bodi ya Usajili wa Wahandisi (ERB), Richmond Development Company LLC haikufanya hivyo na ililindwa na Wizara ya Nishati na Madini kubaki kama ilivyokuwa! Hilo nalo TAKURU haikuliona?

(vi) Richmond Development Company LLC, haikuwa na nyaraka zozote za kikampuni kuonyesha kuwa imesajiliwa Marekani, haikuwa na uthibitisho wa kibenki kuwa ina fedha kuendesha mradi wa umeme ili kupata sifa ya uwekezaji nchini, haikuwa na Business Plan iliyoandaliwa vizuri na kwa uangalifu, klakini ikapata huduma ya haraka Kituo chetu cha Uwekezaji na kupewa Certificate of Incentives.

Mheshimiwa Spika, ikizingatiwa kuwa TAKURU ni taasisi nyeti Kitaifa ambayo ina uwezo wa kutosha kitaaluma, kifedha na kirasilimali watu katika kufuatilia masuala mbalimbali ya uchunguzi, haikuwatendea haki Watanzania kwa kazi ya ubabaishaji iliyofanya.

Mkurugenzi wa Upelelezi na Makosa ya Jinai wa TAKURU ndugu Alex Mfungo aliitetea Taasisi yake mbele ya Kamati Teule kuwa ilifanya uchunguzi kwa mujibu wa sheria ya mwaka 1971 iliyokuwa na mapungufu mengi na kwamba ilikuwa vigumu sana kuthibitisha madai ya rushwa yaliyokuwa yanalalamikiwa na wananchi

Mheshimiwa Spika, pamoja na utetezi huo, bado TAKURU haikufanya kazi iliyotegemewa na wananchi kufanya ya kufichua uovu. Ilichofanya ni kuuficha ukweli kwa hoja za ubabaishaji.

5.3
5.4
5.5
5.6 5.3 Vyombo vya Habari – Magazeti
5.7
Mheshimiwa Spika, vyombo vya habari hususan magazeti vilifanya kazi kubwa na ya ziada katika kutafuta ukweli kuhusu suala hili. Ni vyombo hivi vya habari kupitia makala mbalimbali, tahariri na taarifa maalum, vilivyoamsha shauku ya wananchi kuhusu suala hili.
Naomba kuchukua fursa hii, Mheshimiwa Spika, kuvipongeza vyombo vyote vya habari, wamiliki wake, wahariri, waandishi wa habari, watangazaji na wapiga picha kwa ujasiri na moyo wa kizalendo katika kupambana na kila aina ya ufisadi kwa kutumia kalamu.

Mheshimiwa Spika, ufuatiliaji wa karibu wa vyombo vya habari kuhusu suala hili ulikuwa moja ya sababu kubwa kwa Richmond Development Company LLC kujitoa mapema kwenye Mkataba huo. Mmiliki wa Kampuni hiyo Bw. Mohammed A. Gire alikiri mbele ya Ujumbe wa Kamati Teule uliotembelea Houston, Texas, Marekani kuwa moja ya sababu zilizoifanya kampuni yake kusitisha shughuli zake ni kutokana na kuandamwa kwa kuandikwa kila siku na vyombo vya habari vya Tanzania. Ikamlazimu kuajiri kampuni ya G&S Media Consultancy ili kupunguza makali ya maumivu aliyokuwa anayapata, haikusaidia.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule inakumbushia ahadi ya Serikali ya kuanzisha mafunzo maalum ndani na nje ya nchi kwa ajili ya kuwawezesha wanahabari kuongeza ujuzi na kujenga uzoefu wa kuhoji na kuandika habari za uchunguzi wenye kina stahili, shughuli ambayo ni sehemu muhimu ya kuimarisha demokrasia na utawala bora nchini.

6.0 RICHMOND DEVELOPMENT COMPANY LLC NI KINA NANI?

6.1 Utambulisho wake Kisheria
Mheshimiwa Spika, Mkataba wa uzalishaji umeme wa dharura unaielezea kwenye utangulizi Richmond Development Company LLC kuwa ni kampuni iliyosajiliwa chini ya sheria za Jimbo la Texas, Marekani na yenye anuani ifuatayo: 5825 Schumacher, Houston Texas 77057, Marekani. Aidha, kifungu cha 5.1 (a) cha Mkataba huo kinatoa maelezo ya ziada kuhusu Richmond Development Company LLC kuwa ni kampuni yenye ukomo wa hisa (limited by shares) ambayo uwepo wake Tanzania haukinzani na sheria za nchi. Kifungu hicho kidogo kinamalizia kwa kutamka bayana kuwa kampuni hiyo ina nguvu na mamlaka yote stahili ya kikampuni (all requisite corporate power and authority) ya kumiliki au kukodisha na kutumia mali zake na kuendesha biashara zake kama ilivyokusudiwa nchini Tanzania.

Mheshimiwa Spika, hiyo ndiyo sura ya Richmond Development Company LLC kama ilivyoainishwa katika Mkataba huo wa kisheria uliotiwa saini kwa upande wa TANESCO na aliyekuwa Kaimu Mkurugenzi Mwendeshaji wa TANESCO, Johannes G. Lottering na kushuhudiwa na aliyekuwa Kaimu Katibu (Ag. Company Secretary) wa TANESCO, Godson Makia na kwa upande wa Richmond na Meneja wake, Mohamed Gire na kushuhudiwa na wakili maarufu nchini, Dr. Ringo Tenga ambaye alijitambulisha katika mkataba huo kama Katibu wa Richmond Development Company LLC.

6.2 Hadhi ya Richmond kisheria/kikampuni Marekani

Mheshimiwa Spika, uchunguzi wa kina uliofanywa na Kamati Teule ndani na nje ya nchi na kwa msaada mkubwa wa Ubalozi wa Tanzania Washington D.C na Wizara yetu ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa, umetoa picha tofauti kabisa na ile iliyomo kwenye mkataba huo. Kamati Teule imejiridhisha kuwa hakuna kampuni yenye jina la Richmond Development Company LLC iliyokuwa imesajiliwa Jimbo la Texas wakati wa kusaini mkataba huo au iliyosajiliwa baada ya mkataba huo hadi tunapowasilisha ripoti hii kwa Mhe. Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania tarehe 31 Disemba, 2007.

Hitimisho tulilofikia linashabihiana kwa vigezo vyote na ushauri wa kitaalamu uliotolewa na kampuni mashuhuri ya mawakili ya Virginia, Marekani inayoitwa Hunton & Williams LLP kwa Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO mwezi Oktoba 2006. Katika ripoti yake yenye jumla ya kurasa 19, kampuni hiyo ya mawakili imetamka bayana kuwa hakuna kampuni yenye jina la Richmond Development Company LLC kwenye masijala ya Katibu wa Jimbo la Texas ambaye moja ya majukumu yake ni sawa na ya Msajili wa Makampuni wa Tanzania.

Hunton & Williams LLP wameituhumu Richmond Development Company LLC kwa upotoshaji wa hadhi yake kikampuni (misrepresentation of its corporate status) na kutoa tamko lisilo sahihi (incorrect statement) kuhusu hadhi yake chini ya sheria za Texas. Ukaguzi wa kumbukumbu za Katibu wa Jimbo la Texas uliofanywa na kampuni hiyo ya mawakili Oktoba 2006, ulionesha kuwa hakuna kampuni yenye jina la “Richmond Development Company LLC” iliyokuwa imeanzishwa na kuendesha shughuli zake jimboni Texas wakati huo.

Mheshimiwa Spika, aidha, tarehe 10 Oktoba, 2006 gazeti la kila siku la Kiingereza linalochapishwa hapa nchini, The Citizen, lilimkariri afisa mmoja katika Jimbo la Texas, Bw. William Pate, akisema makampuni yote yanayofanya biashara halali jimboni humo yana kumbukumbu zake katika ofisi ya Katibu wa Jimbo la Texas. Alisema ofisi hiyo haina taarifa au kumbukumbu zozote kuhusu kampuni hiyo inayojiita Richmond Development Company LLC.

Wajumbe wa Kamati Teule waliotembelea Marekani kati ya tarehe 10 na 16 Disemba, 2007 waliambiwa na Bwana Mohamed Gire, kuwa Richmond Development Company LLC ni jina mbadala la biashara la kampuni yake iitwayo RDEVCO LLC. Bwana Gire ambaye aliamua mkutano wake na Wajumbe wa Kamati Teule ufanyike ofisini kwa wanasheria wake, Duane Morris LLP waliopo 3200 Southwest Freeway, suite 3150, jijini Houston, alisisitiza kuwa sheria za Texas zinawaruhusu wafanyabiashara na makampuni kutumia majina mbadala au tofauti na yale yaliyopo kisheria kwa sababu za kibiashara. Kamati Teule iliyazingatia maelezo ya Bwana Gire kwa lengo la kuyafanyia kazi.

Ni kweli kabisa kuwa majimbo mengi Marekani, likiwemo la Texas, yanaruhusu matumizi ya majina mbadala katika biashara au huduma. Kwa Kiingereza majina hayo yanaitwa “assumed names” au “dba”, kwa kirefu: “doing business as”. Katika nchi nyingine nyingi kama vile Tanzania, Uingereza, Ireland, Australia na baadhi ya majimbo ya Marekani na sehemu za Kanada, neno linalotumika zaidi ni “t/a”, yaani “trading as”.

Mheshimiwa Spika, katika nchi zote hizo, sheria zinaweka taratibu za kuzingatia ili kuepusha vitendo vya kitapeli katika matumizi ya majina mbadala ya kibiashara. Nchini Tanzania na nchi zingine za Jumuiya ya Madola, zipo sheria maalum za usajili wa majina ya biashara tu ambapo kampuni au mfanyabiashara au mtu yeyote yule ambaye kwa sababu za kibiashara au vinginevyo, asingependa kutumia jina lake halali katika biashara fulani, anaweza kusajili jina mbadala kwa biashara hiyo bila kulazimika kuunda kampuni tofauti. Majina mbadala ya kibiashara hapa kwetu Tanzania yanasajiliwa chini ya Sheria ya Usajili wa Majina ya Biashara (Business Names (Registration) Ordinance) Sura ya 213.

Nchini Marekani vilevile, huwezi ukakurupuka tu na kuanza kutumia jina mbadala la biashara bila kupitia usajili maalum ambao unawawezesha watu wengine kukagua jalada la majina hayo mbadala kwa lengo la kupata utambulisho kamili wa wanayoyatumia. Vilevile, sheria zinalazimu majina hayo kuchapishwa magazetini kwa lengo la kuutaarifu umma. Lengo, kama tulivyodokeza awali, ni kulinda raia wema dhidi ya vitendo vya udanganyifu.

Katika Jimbo la Texas ambako Bwana Gire anaishi, ni kosa la jinai kutumia jina mbadala bila kulisajili. Usajili wa jina mbadala unadumu kwa miaka mitano ambapo mtumiaji lazima asajili jina hilo upya kati ya tarehe 1 Januari na 31 Disemba ya mwaka wa tano.

Sasa je, ni kweli kwamba jina la Richmond Development Company LLC ni jina mbadala la kampuni ya Bwana Gire iitwayo RDEVCO LLC? Je, jina hilo lilisajiliwa ipasavyo? Katika kujibu maswali hayo mbele ya mawakili wake wawili, Bwana Gire aliwakabidhi Wajumbe wa Kamati Teule hati ya uthibitisho ya Harris County, Texas ambayo kwa maoni yake, ilikuwa inathibitisha kuwa Richmond Development Company LLC ni jina mbadala la biashara!

Kamati Teule imeikagua hati hiyo kwa kina na kuona kuwa badala ya kumsaidia Bwana Gire, inazidi kuthibitisha kuwa si mfanyabiashara mwadilifu ila tapeli kwa sababu kuu mbili:

(a) Mbali na kwamba hati hiyo ya Bwana Gire ni kivuli tu au nakala ya “hati” halisi (kama ipo), nakala ambayo haina uthibitisho wowote wa uhalali na uhalisia wake, ilikuwa ina saini ya afisa mmoja tu badala ya wawili walioainishwa katika hati hiyo;
(b) Badala ya hati hiyo kutamka kuwa RDEVCO LLC imesajili jina la Richmond Development Company LLC kama Bwana Gire alivyotaka Kamati Teule ielewe, hadithi mpya kabisa inaanzishwa kuwa Richmond Development Company ni jina mbadala lililosajiliwa na Richmond Development Company LLC! La kushangaza ni kuwa katika baadhi ya barua zake alizoiandikia TANESCO na Wizara ya Nishati na Madini, Bw. Gire anatamka kuwa Richmond Development Company ni jina mbadala la biashara la RDEVCO LLC,

Mheshimiwa Spika, mtu anaweza akadanganyika akafikiri kuwa kiwango hiki cha ubabaishaji hakithibitishi utapeli pekee, bali vilevile elimu duni ya mmiliki wa kampuni hizo, Bwana Gire, inayomfanya asione hatari kubwa anayojitwalia ya hata kumfikisha jela kwa udanganyifu. Lakini kwa mfanyabiashara mzoefu aliyejizungushia mawakili wa kumtetea mambo yakimwendea mrama, anajua analolifanya. Hivyo basi, Richmond Development Company LLC ni kampuni ya kimakusudi, ya kimkakati ambayo haikamatiki, haishitakiki, haipigiki faini na haiadhibiki kwa lolote lile itakalolifanya kwani haina uhai wa kikampuni (corporate personality).

Mheshimiwa Spika, pamoja na Bwana Gire kuamua kufanyia mkutano wake na Wajumbe wa Kamati Teule ofisini kwa wanasheria wake na si kazini kwake mwenyewe, Wajumbe walihakikisha kuwa wanatembelea mtaa unaotajwa kwenye mkataba kuwa ofisi za Richmond Development Company LLC, yaani 5825 Schumacher, Houston Texas, 77057, USA. Anuani hiyo ikawafikisha kwenye jengo lenye jina la Richmond Printing LLC, jina walilothibitisha kuwa la kampuni iliyosajiliwa chini ya Sheria ya Kampuni yenye Ukomo wa Hisa ya Texas (Texas Limited Liability Company Act) tarehe 1 Agosti, 1994 kwa madhumuni ya kuendesha biashara ya uchapishaji na biashara zingine zinazoruhusiwa na sheria kwa kampuni ya aina hiyo. Kampuni hiyo ilianzishwa ikiwa na mwanahisa na meneja mmoja tu kwa jina Mohamed Gire.

Aidha, Wajumbe wa Kamati Teule wakatambua kuwa jengo hilo la Richmond Printing LLC linatumiwa vilevile kama ofisi za RDEVCO LLC, kampuni ambayo ilisajiliwa chini ya sheria hiyo hiyo ya Texas tarehe 11 Septemba, 2003 ikiwa na madhumuni mapana ya kujishughulisha na “biashara yoyote halali”. Kampuni hiyo vilevile ilianzishwa ikiwa na mwanahisa na meneja mmoja tu kwa jina Mohamed Gire. Tunalazimika kusema kuwa jengo hilo vilevile ni “makao makuu” ya kampuni hewa ya Richmond Development Company LLC.

Licha ya kutumia jengo moja, kampuni zote hizo zinamhusu mtu mmoja, Mohamed Gire, na zinatumia anuani moja. Kutokana na uchambuzi huu, ni wazi kuwa maelezo yaliyomo kwenye utangulizi wa Mkataba kati ya Richmond Development Company LLC na TANESCO kuwa chombo hicho cha biashara cha Bw. Gire ni “kampuni iliyosajiliwa chini ya sheria za Jimbo la Texas”, si sahihi hata kidogo.

6.3 Hadhi ya Richmond kisheria/ kikampuni Tanzania

Mheshimiwa Spika, Richmond Development Company LLC si jina geni Tanzania. Jina hilo lilianza kusikika nchini kwa mara ya kwanza mwaka 2003 na kwa kishindo likihusishwa na mradi mkubwa wa takriban shilingi bilioni 400 wa ujenzi wa bomba la mafuta la urefu wa kilometa 1,150 kutoka Dar es Salaam hadi Mwanza.

Mheshimiwa Spika, katika barua yake ya kujitambulisha iliyotumwa kwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini na Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Maendeleo ya Petroli Tanzania (TPDC) tarehe 28 Mei, 2003, Richmond Development Company wakati huo ikijiita kwa kifupi RDC, ikajitambulisha kuwa kampuni yenye uzoefu wa zaidi ya miaka 25 katika miradi ya nishati na kwamba imekamilisha miradi mbalimbali ya aina hiyo kwa zaidi ya Dola za Kimarekani milioni 500 katika nchi zinazoendelea. Kutokana na wasifu huo, TPDC ikawapa RDC nakala ya ripoti ya upembuzi yakinifu iliyofanywa na kampuni ya COWIconsult (Tanzania) Consulting Engineers and Planners Ltd mwaka 1997 ili kupata taarifa za awali kuhusu mradi huo. Aidha Wizara ya Nishati na Madini ikairuhusu RDC kuleta mapendekezo ya awali kuhusu mradi huo.

Mapema mwezi Oktoba, 2003 Wizara ikapokea mapendekezo ya awali ya mradi kutoka RDC ambayo yalipitiwa na wataalamu wa Wizara na TPDC na kukutwa na mapungufu mengi yakiwemo: kukosekana kwa tathmini za kifedha na za kiuchumi za mradi, kukosekana kwa tathmini za mazingira, na kukosekana kwa mpango wa kuwapa makazi waathirika katika njia ya bomba. Kutokana na mapungufu hayo, Wizara ikasita kuipa RDC mradi huo muhimu na kuitaka kampuni hiyo kwanza irekebishe mapungufu yote yaliyojitokeza. RDC nayo ikaweka sharti la kupewa upendeleo wa kutoruhusu kampuni nyingine kwenye mradi huo kwa kipindi maalum (exclusivity period) ili kukamilisha kazi hiyo bila wasiwasi wa kunyang’anywa mradi.

Mheshimiwa Spika, tarehe 30 Juni, 2004 Mhe. Daniel Yona, wakati huo Waziri wa Nishati na Madini na Bwana Mohamed Gire, wakati huo akijiita Mwenyekiti wa RDC, wakasaini mkataba wa awali (Memorandum of Understanding) ulioipa RDC exclusivity period ya miezi 18 kufanya upembuzi yakinifu wa kina. Mkataba huo, pamoja na mambo mengine, uliitaka RDC kuipa Wizara ripoti za maendeleo ya utekelezaji wa mradi kila baada ya miezi sita na uliipa Wizara jukumu la kuhakikisha kuwa mradi huo unatekelezwa na RDC mara baada ya zoezi la upembuzi yakinifu wa kina kufanikishwa.

Mheshimiwa Spika, tangu mkataba huo usainiwe, RDC haikuonekana tena ikijishughulisha na utekelezaji wa sehemu yake ya mkataba. Kumbukumbu za mawasiliano kati ya Wizara na kampuni hiyo, zimetawaliwa na malalamiko ya watendaji wa Wizara kuhusu ubabaishaji wa RDC. Hatimaye tarehe 9 Januari, 2006, Ndugu. Bashir J. Mrindoko, kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Wizara ya Nishati na Madini, akaiandikia barua RDC kuitaarifu kuwa mkataba kati yake na Wizara kuhusu bomba la mafuta ulikoma tarehe 30 Disemba, 2005 na wawekezaji wengine sasa wanapewa fursa kuendelea na mradi huo.

Sehemu ya barua ya Katibu Mkuu inasomeka hivi: “The Ministry of Energy and Minineral (sic) notes with regret that throughout the 18 month exclusivity period, in spite of several reminders, the Richmond Development Company failed to honor its obligations as provided for in Art.2.1 and 2.2 of the Memorandum”. (Wizara inasikitika kuwa kwa kipindi chote cha miezi 18 ya upendeleo, Richmond Development Company, pamoja na kukumbushwa mara kwa mara, ilishindwa kuheshimu wajibu wake kama ulivyoainishwa katika Ibara ya 2.1 na 2.2 ya Mkataba).

Mheshimiwa Spika, naomba turejee kwenye hoja ya awali ya kupima ukweli uliomo kwenye kifungu cha 5.1 (a) cha Mkataba kati ya TANESCO na kampuni hiyo ya Richmond tulichokinukuu awali kinachosema Richmond Development Company LLC ni kampuni yenye ukomo wa hisa ambayo uwepo wake Tanzania haukinzani na sheria za nchi na kwamba kampuni hiyo ina nguvu na mamlaka yote stahili ya kikampuni ya kumiliki au kukodisha na kutumia mali zake na kuendesha biashara zake nchini.

Katika kupima ukweli wa kauli hizo ndani ya mkataba, kikwazo kikubwa cha mwanzo ambacho Kamati Teule ilikipata kilikuwa ni msingi wa kuichunguza Richmond Development Company LLC kama kampuni wakati uhalali wake kama kampuni huko ilikotoka unabishaniwa au kwa lugha iliyonyooka, haupo. Richmond Development Company LLC, kwa maneno mengine, si kampuni ya mchana bali ya usiku, kampuni ya mfukoni au ya sanduku la barua (mail box company)! Hiyo ndiyo kampuni ambayo shirika la umma, TANESCO, iliingia nayo mkataba wa mabilioni ya fedha za walipa kodi wa Tanzania.

Mheshimiwa Spika, kampuni ya wanasheria ya Kimarekani ya Hunton & Wiliams LLP iliyopewa kazi na Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO kuichunguza Richmond Development Company LLC, kama tulivyoeleza hapo awali, inathibitisha kuwa tarehe 23 Juni, 2006 siku ambayo mkataba huo ulisainiwa, Richmond Development Company LLC haikuwa na nguvu za kisheria wala mamlaka yoyote ya kikampuni kuiwezesha kuendesha shughuli zake Tanzania.

Kamati inaamini kuwa wamiliki au waendeshaji wa kampuni hiyo wanaotambulishwa kwenye tovuti ya kampuni hiyo (www.rdevco.com), Bwana Mohamed A. Gire na Dk. Mohammed S. Huque, waliliona tatizo hilo na kuamua siku 19 tu baada ya kusainiwa kwa Mkataba huo kusajili kampuni mpya kwa jina la Richmond Development Company (T) Limited yenye makao yake makuu jijini Dar es Salaam. Kampuni hiyo mpya ilisajiliwa tarehe 12 Julai, 2006 na kupewa Hati ya Usajili nambari 57014 ikiwa na wanahisa wawili, kwa majina:

1. Richmond Development Company LLC yenye anuani ya 5825 Schumecher (tunadhani ni Schumacher), Houston – Texas 778057, USA (hisa 750,000) na
2. Naeem Gire wa S.L.P. 1998, Dar es Salaam (hisa 250,000).

Mheshimiwa Spika, kwa kusajili kampuni hiyo mpya, ni dhahiri kuwa wamiliki wa kampuni hiyo walitaka wasibanwe na Kifungu cha 434 cha Sheria ya Makampuni ya Tanzania (Na. 12 ya 2002) kinachotamka wazi kuwa kampuni zote za nje ambazo zinaanzisha ndani ya nchi mahali pa biashara (a place of business), zinawajibika kuwasilisha kwa Msajili wa Makampuni taarifa mbalimbali za kampuni ndani ya siku 30 toka zianzishe mahali pa biashara, kama vile: sheria au mkataba unaoelezea muundo wa kampuni (charter, statutes or memorandum and articles of association); orodha ya wakurugenzi na katibu wa kampuni; anuani kamili ya ofisi kuu ya kampuni; na nakala ya taarifa ya mahesabu ya kampuni na shughuli za kampuni.

Mheshimiwa Spika, kwa kutekeleza masharti yote chini ya kifungu cha 434 cha Sheria ya Makampuni ya 2002, kampuni ya nje itathibitishwa na Msajili wa Makampuni kuwa imetimiza masharti. Uthibitisho huo utakuwa ushahidi kamili wa usajili wa kampuni hiyo ya kigeni nchini ambao utaipa kampuni hiyo haki sawa na kampuni iliyosajiliwa Tanzania katika kumiliki ardhi. Ni dhahiri kuwa taarifa zinazodaiwa chini ya kifungu hicho cha sheria zisingeweza kutolewa na Richmond Development Company LLC, kwa sababu kampuni hiyo isiyo na usajili stahili Marekani haiwezi kuwa nazo.

Pamoja na juhudi hizo za wamiliki wa kampuni ya Richmond, Kamati Teule ilibaini kutokana na ushauri mbalimbali iliopata wa kisheria, kuwa tatizo la uhalali wa Richmond ya Tanzania lilikuwa palepale kwani kifungu cha 3(1) cha Sheria ya Makampuni kinataka watu wawili au zaidi kuwa na uwezo wa kufungua kampuni. Kwa kuwa mmoja wa wanahisa waliofungua kampuni hiyo ya Richmond ya Tanzania ni Richmond Development Company LLC ya Marekani (yenye asilimia 75 ya hisa zote za kampuni hiyo iliyosajiliwa Tanzania) na kwa kuwa kampuni hiyo ya kimarekani haijasajiliwa Marekani wala hapa Tanzania kwa mujibu wa kifungu cha 434 cha Sheria ya Makampuni na kwa kuwa, kutokana na hiyo sababu, kampuni hiyo ya kimarekani haina nguvu wala mamlaka stahili ya kikampuni, Richmond Development Company (T) Limited ina mwanahisa mmoja tu kwa jina Naeem Gire, hali ambayo haikubaliki kisheria.

Mheshimiwa Spika, ni wazi kuwa picha iliyojengwa kwenye mkataba tunaouongelea hapa kuhusu hadhi na uhalali wa Richmond Development Company LLC nchini Tanzania ilikuwa ya kisanii, ya uongo na isiyo na msingi wowote kisheria. Kinachosikitisha hapa ni kuwa mwezi Februari, 2006, yaani mwezi moja tu baada ya Wizara ya Nishati na Madini kuiandikia barua Richmond Development Company LLC kuwa haina imani nayo, “kampuni” hiyo ya Bwana Gire, ikajitosa kwenye zabuni nyingine ya Wizara hiyohiyo ya Nishati na Madini, zabuni ya kuingiza nchini jenereta za kuzalishia umeme wa dharura wa Megawati 100.

6.4 Uwezo wa Richmond Kifedha, Kitaalamu, Kiutendaji

Mheshimiwa Spika, tumeeleza kuwa Richmond Development Company LLC iliweza kuaminiwa na Serikali kufanya upembuzi yakinifu wa kina wa mradi wa bomba la mafuta la Dar es Salaam hadi Mwanza kwa kujitambulisha kuwa:

(a) Kampuni hiyo ina uzoefu mkubwa wa zaidi ya miaka 25 katika kuendeleza miradi ya nishati;
(b) Kampuni hiyo inaaminiwa na taasisi mbalimbali za biashara na fedha za Marekani na ina mahusiano ya karibu na Serikali ya Marekani;
(c) Kampuni hiyo imekamilisha miradi mikubwa ifuatayo duniani: kituo cha umeme cha MW 130 cha Gaziantep, Uturuki (gharama za mradi $117 milioni) na utafutaji wa mafuta na gesi kusini mashariki mwa Ulaya ($150 million).
Mheshimiwa Spika, Serikali ingejaribu kuzichunguza sifa hizo za rejareja za Richmond Development Company LLC hata kwa kuuandikia Ubalozi wa Marekani Dar es Salaam au kukagua tovuti yake (www.rdevco.com), ukweli ungelidhihirika kuwa “kampuni” hiyo si chochote wala lolote. Tovuti yake yenyewe imesheheni makosa madogo madogo ya Kiingereza na kupambwa na taarifa za juu juu za miradi ambayo “kampuni” hiyo inadai kuitekeleza, hivyo kuzua maswali mengi na hali inayoashiria upeo mdogo kielimu wa wamiliki wa kampuni hiyo.

Kwa mfano ukurasa wa kwanza wa tovuti hiyo iliyoandaliwa mwaka 2004 unabeba dhamira mbili za “kampuni”, lakini dhamira ya kwanza haieleweki, inahitaji mpangilio mpya wa sentensi kwa Kiingereza sanifu. Mbali na makosa madogo madogo ya kisarufi na mpangilio, ambayo yamepamba kurasa zote 11 za tovuti hiyo, ukurasa wa 7 unaorodhesha miradi mbalimbali ambayo “kampuni” hiyo ilikuwa inatekeleza: ujenzi wa uwanja wa kisasa wa michezo unaoweza kuchukua watazamani 65,000; ujenzi wa bomba la mafuta la kilometa 1,150 na ukarabati wa viwanja mbalimbali vya ndege nchini Tanzania. Miradi yote hiyo ilikuwa porojo tupu ambazo watendaji wetu Serikalini hawakustahili kuzifumbia macho.

Mheshimiwa Spika, kama ilivyotarajiwa, “kampuni” hiyo ikashindwa kutekeleza sehemu yake ya mkataba. Mashahidi kadhaa walioongea na Kamati Teule wakati wa uchunguzi, walisema ingelikuwa maajabu kwa “kampuni” ya aina hiyo iliyokuwa haina uwezo kifedha hata wa kuwasafirisha wawakilishi wao kwenda Afrika ya Kusini kwa mazungumzo ya kutafuta fedha za mradi, kampuni iliyokuwa haina uelewa stahili wa masuala ya nishati na iliyokosa rekodi nzuri ya utendaji, kufanikisha mradi huo.

Kwa hali ya kawaida, kampuni yoyote inayoshindwa kutekeleza masharti ya mkataba na Serikali, inalazimika kukaa pembeni kwa muda kusubiri angalau mapungufu yake yasahaulike kidogo. Aidha muda ambao kampuni hiyo itakuwa imekaa pembeni utachukuliwa na waungwana kuwa wa kujisahihisha, wa kurekebisha mapungufu na kuweza kuaminiwa tena. Lakini si kawaida kwa kampuni iliyoshindwa kutekeleza kazi moja ya mteja kurejea muda mfupi baadaye kutafuta kazi nyingine tena yenye unyeti mkubwa kwa mteja huyohuyo bila kigugumizi wala soni.

Hivyo basi, Mheshimiwa Spika, kwa Richmond Development Company LLC kuingia kwenye mchakato wa zabuni nyingine ya Wizara ya Nishati na Madini hata kabla wino kwenye barua iliyoandikiwa na Wizara ikilalamikia utendaji kazi wake haujakauka sawasawa, na kwa Wizara kufumbia macho ubabaishaji bayana wa “kampuni” hiyo na kuiruhusu kushiriki kwenye zabuni ya umeme wa dharura inayohitaji uzoefu maalum bila wasiwasi wa madhara ambayo yangeweza kutokea kwa Taifa, hisia za maslahi binafsi ya baadhi ya viongozi wa Serikali hazikwepeki.

7.0 HITIMISHO NA MAPENDEKEZO

7.1 Hitimisho

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule imeuchambua kwa kina mchakato mzima wa zabuni ya uzalishaji umeme wa dharura ulioipa ushindi Richmond Development Company LLC ya Houston, Texas, Marekani mapema mwaka 2006 ili kuzitolea majibu yaliyokamilika hadidu rejea zote sita ambazo Spika wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Samuel J. Sitta(Mb), aliipa Kamati Teule tarehe 15 Novemba, 2007 mjini Dodoma.

Mheshimiwa Spika, kurasa zote 165 za Taarifa kubwa ya Uchunguzi ya Kamati Teule ambayo inatokana na kazi kubwa ya kuwahoji jumla ya mashahidi 75, kuwauliza maswali 2,717 na kupitia nyaraka 104, zimebeba ushahidi usio na mashaka yoyote kwamba Wizara ya Nishati na Madini, iliibeba Richmond Development Company LLC kutoka mwanzo wa mchakato wa zabuni hadi mwisho. Kwa kufanya hivyo Wizara, kwa kutokufuata misingi ya utawala bora, ikachangia kwa kiasi kikubwa urefushaji wa mgao wa umeme ulioathiri shughuli mbalimbali za kiuchumi na kijamii nchini.

Kamati Teule imeridhika kuwa ukiukwaji huo unaweza kuwa ulichangiwa na hoja ya kukidhi maslahi binafsi. Pengine ndiyo sababu ya Wizara hii kuonyesha tabia ambayo haikuonyeshwa na Wizara zingine ya kukataa katakata kuiruhusu Kamati Teule kuona majalada ya Wizara hiyo yenye mawasiliano kuhusu zabuni hiyo.
Mheshimiwa Spika, kwa muhtasari tu, tumeonyesha katika Sehemu ya Pili ya Taarifa hii jinsi Wizara ya Nishati na Madini ilivyopindisha maamuzi ya Baraza la Mawaziri kwa kusitisha mpango uliokuwa umekaribia utekelezaji wa kuzalisha umeme kupitia mitambo ya kukodi ya kampuni ya CDC Globeleq bila kuufikisha ujumbe wa Serikali kwa kampuni hiyo wa kurekebisha masharti yao ili mradi huo utekelezwe. Hayo yamefanyika siku ileile Baraza la Mawaziri limetoa maagizo na siku nne baada ya kuanza mgao wa umeme kwa mikoa yote ya Tanzania Bara inayounganishwa na Gridi na Taifa.

Tumeonesha vilevile maamuzi yenye jeuri na kiburi ya kukiuka kwa makusudi Sheria ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2004 na Kanuni zake za mwaka 2005, licha ya Baraza la Mawaziri kusisitiza kwamba Sheria ya Ununuzi wa Umma na kanuni zake izingatiwe. Kama vile Wizara hiyo haihusiki kabisa na utawala wa sheria na utawala bora, ikailazimisha TANESCO isiheshimu ushauri wa kitaalamu wa Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA) na kuingilia mchakato wa zabuni wa procurement entity nyingine kwa kuiweka pembeni Bodi ya Zabuni ya TANESCO, kuiagiza TANESCO ivunje sheria kwa kuwabadilisha wajumbe wa Bodi yake ya Zabuni na Wizara kufanya maamuzi ya ununuzi kwa niaba ya TANESCO na kuulazimisha uongozi wake kusaini mkataba na kampuni ambayo TANESCO waliikataa mara tatu kwa vigezo vya kitaalamu kuwa haifai kwa kazi hiyo. Huo ulikuwa udhalilishaji mkubwa wa viongozi na watendaji ndani ya TANESCO.
Mheshimiwa Spika, tumebainisha kuwa mwezi mmoja tu kabla ya hiyo zabuni ya kuzalisha umeme wa dharura, Wizara ya Nishati na Madini ilikuwa imeiandikia Richmond Development Company LLC kuitaarifu kuwa imeshindwa kutekeleza mkataba baina yake na Wizara kuhusu mradi wa bomba la mafuta. Kimya cha Wizara kuhusu udhaifu wa Richmond Development Company LLC, kuliipa Kamati Teule mashaka kuhusu uadilifu wa viongozi wa Wizara hiyo.

Tumeonyesha vilevile kuwa Richmond Development Company LLC ilikingiwa kifua na kufunguliwa kila mlango na Wizara: majaribio ya Richmond Development Company LLC kubadilisha masharti ya Barua ya Dhamana ya Benki (LC) yaliungwa mkono na Wizara ya Nishati na Madini kwa hamasa kubwa kiasi cha kupuuza maelekezo ya Wizara ya Fedha kwa kulazimisha kufanya mabadiliko katika LC hiyo nje ya mkataba wa makubaliano wa fedha kwenye akaunti ya escrow.(Tumenukuu na kuambatanisha kwenye Taarifa hii barua mbili zilizoandikwa na Wizara hizi mbili tarehe 6 Oktoba, 2006 zikionesha hamasa iliyoigubika Wizara ya Nishati na Madini kuisadia Richmond bila hata kujali maslahi ya Taifa). Tumeonyesha hata jinsi Richmond Development Company LLC ilivyoanza kazi bila kujiandikisha Bodi ya Usajili ya Makandarasi na wahandisi wake kuacha kujiandikisha Bodi ya Usajili ya Wahandisi na jinsi Wizara ya Nishati na Madini ilivyokuwa wima kuitetea kampuni hiyo ya Kimarekani. Aidha, Kamati Teule imejionea jinsi Richmond Development Company (T) Ltd, kampuni tanzu ya Richmond Development Company LLC, ilivyopata Cetificate of Incentives kutoka Tanzania Investment Centre bila kukidhi masharti ya msingi kama vile ushahidi wa mtaji wa kutosha kutekeleza mradi.

Hatimaye, Mheshimiwa Spika, TANESCO walipotaka kuuvunja mkataba kati yao na Richmond Development Company LLC kwa kampuni hiyo ya Kimarekani kushindwa kutekeleza sehemu yake ya mkataba na kwa kutoa taarifa za uongo kuhusu hadhi ya kampuni hiyo, ni Wizara ya Nishati na Madini iliyoingilia kati na, bila aibu, “kuwezesha” mkataba huo urithiwe na kampuni nyingine katika kipindi ambacho nchi ilikuwa haihitaji kabisa umeme wa ziada licha ya kuwepo fursa za wazi kisheria kwa TANESCO kuvunja mkataba huo bila ya athari za hasara zozote.

Mheshimiwa Spika, ubebwaji wa Richmond Development Company LLC na Wizara ya Nishati na Madini ulichangiwa na kurahisishwa zaidi na ukosefu wa umakini wa maafisa ndani ya Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali ambao, badala ya kuwa washauri wa sheria wa Serikali, wanageuka kuwa wasindikazaji! Taarifa hii imesheheni mifano ya matukio mbalimbali ya majadiliano ambayo Mwanasheria wa Serikali au wawakilishi wake hawafiki, hivyo kukosa uelewa mpana wa michakato mbalimbali. Hata wakifika, mchango wao wa kuilinda nchi dhidi ya vifungu vya sheria vya kutumaliza, hauonekani.

Mheshimiwa Spika, katika suala hili la Richmond Development Company LLC, Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali ilichangia sana kulea ubabaishaji kwa kutohudhuria vikao vya majadiliano na kufumbia macho dosari bayana au pengine kutojali. Mahojiano ya Kamati Teule na Mwanasheria Mkuu wa Serikali na Mwakilishi wake kwenye majadiliano ya mikataba, yanajieleza yenyewe katika Taarifa Rasmi za Bunge (Hansard) za tarehe 30 Novemba, 2006 na tarehe 5 Disemba, 2007. Ulikuwa wajibu wa Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali kugundua kuwa Richmond Development Company LLC si kampuni yenye ukomo wa hisa; ulikuwa wajibu wa Ofisi ya Mwansheria Mkuu wa Serikali kuieleza Wizara ya Nishati na Madini kuwa Sheria ya Ununuzi wa Umma inataka kampuni inayoshinda kwa kigezo cha bei ya chini kufanyiwa post qualification, uchunguzi wa kina baada ya kuteuliwa; ulikuwa wajibu wa Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali kuishauri Serikali kuwa business card na karatasi walizoonesha Richmond Development Company LLC haviwezi kuwa mbadala wa consortium agreement kati yake na Pratt & Whitney ya utekelezaji wa mradi huo wa umeme.

Mheshimiwa Spika, utetezi mkuu uliotolewa na viongozi wa Wizara ya Nishati na Madini ni kwamba nchi ilikuwa katika dharura, hivyo ilibidi Wizara ichukue hatua ilizochukua na kwamba kanuni ya 42 ya Public Procurement (Goods, Works, Non-consultant Services and Disposal of Public Assets by Tender) Regulations, 2005 inairuhusu Wizara kuingilia kati mchakato kwenye taasisi yake. Kamati Teule iliyakataa maelezo haya kwani yanapotosha maana halisi ya emergency procurement chini ya Kanuni ya 42. Ni kweli kuwa kanuni hiyo inatoa mwanya na uhuru mpana zaidi wa maamuzi, lakini uhuru huo ni kwa taasisi yenyewe. Ni makosa kwa taasisi moja ya ununuzi (procurement entity) kuingilia maamuzi ya procurement entity nyingine kwa kisingizio cha dharura kama Wizara ya Nishati na Madini ilivyofanya. Ikiwa Wizara ilitaka ifanye kazi hiyo yenyewe, kwa nini basi isisaini mkataba na Richmond Development Company LLC yenyewe as a procurement entity, badala yake kuibambikizia TANESCO mzigo ambao haukuwa wake?

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule sasa inaelewa chimbuko la tabia mbaya iliyoenea nchini ya ajali ikitokea watu kukimbilia kusaidia. Lakini si wote wenye dhamira ya kusaidia, kuokoa. Baadhi yao lengo kuu ni kuiba, kupora! Viongozi tunaobuni miradi kutokana na majanga ya kitaifa, hatuna tofauti na watu wanaokimbilia ajali kama waokoaji kumbe wezi. Ukame nchini ulitabirika, lakini hatukuchukua hatua mapema pengine kwa kusubiri janga kubwa litokee ili kupata fursa ya miradi ya akina Richmond.

Mheshimiwa Spika, Kamati Teule iliyaona mawasiliano ya karibu kati ya Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati na Madini katika hatua mbalimbali za zabuni hiyo. Kwa kuwa Waziri wa Nishati na Madini aliyekuwepo awali, Mhe.Dk. Ibrahim Msabaha(Mb) na Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Ndugu Arthur Mwakapugi, hawakukiri kutumwa au kuagizwa kuibeba kampuni hiyo ya Kimarekani, kwa mfumo wa uongozi na utawala bora wanawajibika wenyewe kama ambavyo Waziri Mkuu atapimwa wadau kivyake.

Mheshimiwa Spika, ifikapo mwaka 2025, Tanzania inatakiwa iwe imeondoka kwenye kundi la nchi za kipato cha chini (low-income countries) na kuingia katika kundi la nchi za kipato cha kati (middle-income countries). Kipato cha Watanzania kinategemewa kupanda kutoka Dola za Kimarekani 210 kwa mwaka kilichopo sasa hadi Dola za Kimarekani 3,420 kwa mwaka. Kwa fedha ya Tanzania ni kutoka sh. 262,500/= hadi sh. 4,275,000/= kwa mwaka. Kama Rais wetu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania anavyosema: maisha bora kwa kila Mtanzania yanawezekana, kila mtu atimize wajibu wake.

Moja ya sifa kuu za nchi za kipato cha kati ni kilimo cha kisasa na maendeleo ya kati ya viwanda, shughuli ambazo haziendi bila nishati ya kutosha na ya bei nafuu. Msingi wa kujenga uwezo wa kutosha wa nishati ili kuendeshea viwanda, unatakiwa uanze kujengwa sasa na si baadaye. Kamati Teule inakubaliana na ushauri uliotolewa na Kamati ya Uwekezaji na Biashara katika Taarifa yake kwa Bunge kwa mwaka 2006 kuwa Serikali sasa iandae mpango madhubuti wa muda wa kati na muda mrefu (power system master plan) ukionesha ni namna gani nchi itatekeleza na kukabiliana na tatizo la mfumo mzima wa uzalishaji na usambazaji wa umeme.
Mheshimiwa Spika, mpango wa aina hii utaipunguzia Serikali gharama ya kuingia mikataba ya dharura mara kwa mara kila kukitokea ukame. Aidha mpango huo ujumuishe pamoja miradi kama ya Stieglers George ya kuzalisha umeme wa MW 2100 na zaidi, makaa ya mawe ya Mchuchuma, umeme wa nishati ya gesi asilia, upepo, jua, taka n.k. Hapo tutakuwa tumejijengea msingi mzuri wa kupokea changamoto za maendeleo ya nchi za kipato cha kati.

7.2 Mapendekezo ya Kamati Teule

Mheshimiwa Spika, Kutokana na uchunguzi wa kina tuliuainisha katika taarifa hii, Kamati Teule imejiridhisha na hivyo inatamka bayana mbele ya Bunge Tukufu kuwa mchakato wa zabuni ya kuzalisha umeme wa dharura wa MW 100, uliopelekea Richmond Development Company LLC kuteuliwa na hivyo kusaini mkataba na Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) tarehe 23 Juni 2006 na baadaye kurithiwa na Dowans Holdings S.A tarehe 23 Desemba 2006, uligubikwa na vitendo vya ukiukwaji taratibu, kanuni na sheria za nchi na hivyo kujenga kiwingu cha mashaka ya upendeleo, ubadhirifu na rushwa ambavyo vimechangia kumuongezea mwananchi mzigo wa gharama za umeme. Aidha, Kamati Teule imethibitisha bila ya shaka lolote kuwa uteuzi wa Kampuni dhaifu kifedha, kiufundi na kiuzoefu na ambayo haina usajili Marekani wala Tanzania kama kampuni yenye ukomo wa hisa, yaani Richmond Development Company LLC, ulitokana na kubebwa bila woga wala aibu na viongozi waandamizi wa Serikali. Kutokana na msingi huo Kamati Teule inapendekeza yafuatayo:

(1) Sheria ya Ununuzi wa Umma ya Mwaka 2004 (Public Procurement Act, 2004) haina nguvu ya kutosha ya kuiwezesha Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA) kutekeleza majukumu yake ya kuhakikisha kwamba Ununuzi wa Umma unaboreshwa kwa kuongeza ushindani wa ukweli na uwazi na hivyo kuipa Serikali thamani halisi ya pesa zake. Kamati Teule inapendekeza kwamba sheria hii ipitiwe upya ili kuiboresha kwa kuipa Mamlaka nguvu zaidi za udhibiti na uwezo wa kuchukua hatua pale Sheria na Kanuni zinapokiukwa, badala ya kutoa ushauri tu kama ilivyo sasa.

(2) Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma isiwajibike Wizara ya Fedha ambayo nayo ni taasisi ya ununuzi (procurement entity) badala yake iwe chombo huru kinachowajibika Ofisi ya Rais na taarifa zake kuwasilishwa Bungeni.

(3) Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC na sasa Dowans Holdings S.A, kama ilivyo mikataba kati ya TANESCO na IPTL, SONGAS, AGGREKO na Alstom Power Rentals inatoa unafuu usiostahili kwa makampuni hayo ya umeme na kuiumiza TANESCO na hatimaye watumiaji na walipa kodi kimapato, k.m mikataba hiyo kuwa na vipengele vya kuibana TANESCO kuyalipia makampuni hayo kodi zinazohusika na uendeshaji (operations), matengenezo/marekebisho ya mara kwa mara ya mitambo (maintenance) gharama za bima, ada za mawakili na washauri elekezi (consultants) gharama za mafuta na gesi ya kuendeshea mitambo, gharama za ukodishaji mitambo (capacity charges) ambazo TANESCO hulipa kila mwezi si chini ya wastani wa shilingi bilioni 2 kwa kila kampuni, izalishe au isizalishe umeme. Kamati Teule inatoa rai kwa Serikali kuwa mikataba yote hii ipitiwe upya mapema iwezekanavyo kama ambavyo mikataba ya madini inavyopitiwa upya sasa na Serikali. Bila kufanya hivyo, mzigo mkubwa wa gharama za umeme utawaelemea wananchi na kushindwa kufikia azma ya Serikali ya maisha bora kwa kila Mtanzania.

(4) Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC ulikuwa wa uzalishaji umeme wa dharura kipindi ambacho nchi ilikuwa katika hali ngumu ya ukame uliokausha mabwawa yote ya kuzalishia umeme. Kamati Teule inaitaka Serikali kutathmini upya uhalali wa kuwepo na kuendelea kuwepo na mkataba huo kutokana na udanganyifu bayana uliofanywa na Richmond Development Company LLC kuhusu uwezo wake kifedha, kiufundi, na uzoefu wake katika masuala ya uzalishaji umeme; usajili na uwepo wake kisheria kama kampuni halali yenye ukomo wa hisa nchini Marekani na Tanzania; uhusiano wake kisheria na Kampuni kubwa ya Kimataifa ya Pratt & Whitney na utambulisho wa Mzungu mmoja kwa jina la John Perun kama mwakilishi wa Pratt & Whitney, mambo ambayo Kampuni hiyo kubwa ya Kimataifa imeyakanusha vikali.

(5) Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC na sasa Dowans Holdings S.A umesheheni makosa mengi ya kisheria yanayoashiria udhaifu mkubwa wa kitaalamu katika Ofisi ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali au ukosefu wa umakini ama ubinafsi katika kuiwakilisha Serikali. Kwa mfano, kushindwa kutambua ukosefu wa sifa za kikampuni za Richmond Development Company LLC; kushindwa kuishauri Serikali kuifanyia kampuni hiyo ukaguzi wa awali (due deligence) au ukaguzi baada ya uteuzi (post qualification); kushindwa kutambua tofauti kati ya consortium agreement na proprietary information agreement; kushindwa kuona dosari kisheria za proprietary information agreement; kushindwa kuona tofauti kisheria kati ya Richmond Development Company LLC, RDEVCO,RDVECO na RDC, majina ambayo wamiliki wa Richmond Development Company LLC walikuwa wanayatumia kwa kubadilisha badilisha (interchangerbly) kwa makusudi; kushindwa kuwashauri Wajumbe wa GNT kwamba business card si mbadala wa hati mahsusi kisheria; kushindwa kuishauri Serikali kuhakikisha kuwa muhtasari wa majadiliano kati ya Kamati ya Serikali ya Majadiliano (GNT) na Richmond Development Company LLC ambao ulizingatia baadhi ya maslahi ya nchi, uwe sehemu ya Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC; kushindwa kuishauri Serikali kutumia fursa iliyokuwepo wazi ya kuvunja Mkataba baada ya Richmond Development Company LLC kushindwa kutekeleza sehemu yake ya Mkataba; kushindwa kuhudhuria idadi kubwa ya vikao muhimu vya majadiliano;n.k. Mwanasheria Mkuu wa Serikali ambaye katika majadiliano yake na Kamati Teule alionyesha kutokuelewa kabisa kilichokuwa kinatendeka na wasaidizi wake, na mwakilishi wa Mwanasheria Mkuu wa Serikali Wakili wa Serikali Donald Chidowu, ambaye ushiriki wake katika GNT haukuwa na tija yeyote, wawajibishwe na Mamlaka ya juu ya nchi kwa kuchangia kuiingiza nchi katika mkataba wa aibu.

(6) Katika mikataba yote na makampuni ya nje Serikali ihakikishe kuwa Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA) inatumika kikamilifu katika kupata taarifa kamili za kampuni hizo, kama vile wanahisa, mitaji na anwani. Aidha, Ofisi zetu za Ubalozi zilizo sehemu mbalimbali duniani zihusishwe katika majadiliano na makampuni yanayotoka nje ya nchi kwa lengo la kupata taarifa zao za msingi na kuboresha nguvu ya hoja ya Serikali.

(7) Madhumuni ya Mkataba kati ya TANESCO na Richmond Development Company LLC yalikuwa kuzalisha umeme wa dharura kwa kipindi cha miezi kumi na mbili (12) tu.
Muda huo ungeweza kuongezwa baada ya kutathmini hali ya ongezeko la maji katika mabwawa ya kuzalishia umeme nchini. Kabla ya muda wa tathmini hiyo haujafikiwa, wakati majadiliano yakiendelea GNT ikaongezea Richmond Development Company LLC muda wa kukodi mitambo hiyo kuwa miaka miwili (2). Kamati Teule haikuona vielelezo vyovyote vilivyojenga uhalali kwa GNT kuongeza muda huo. Uamuzi huo umeliongezea Taifa mzigo mkubwa wa gharama zisizokuwa za lazima. Mathalan, kwa upande wa capacity charges tu, TANESCO itailipa Dowans Holdings S.A jumla ya shilingi bilioni 54.8 kwa kipindi kilichongezwa cha mwaka mmoja. Aidha, GNT ilishindwa kutambua ulaghai wa Richmond Development Company LLC kuhusu mwakilishi wa Pratt & Whitney na hivyo kuamini karatasi ambayo ilikuwa haijathibitishwa na mawakili na diskette zenye picha za mitambo ya Pratt & Whitney, vielelezo ambavyo Kamati Teule imegundua na kuthibitisha kuwa vilikuwa vya kugushi. Vilevile, bila kujali kwamba TANESCO ingelezimika kuilipa Richmond Development Company LLC shilingi milioni 152 kwa siku kama gharama ya kuweka vifaa vyao nchini, GNT ikakubali kilegelege kuitoza Richmond Development Company LLC shilingi milioni 12 tu kwa siku kama fidia kwa ucheleweshaji wa kuanza kuzalisha umeme kulingana na tarehe iliyokubalika kwenye mkataba. Kamati Teule inapendekeza kuwa Wajumbe wote wa GNT ambao ni maafisa waandamizi wa Serikali wawajibishwe mara moja kwa kushindwa kutumia elimu na ujuzi wao kulinda maslahi ya Taifa.

(8) Pamoja na Uongozi wa TANESCO kubainisha mapungufu ya Richmond Development Company LLC na kutoa notisi tarehe 27 Octoba 2006 ya kusitisha Mkataba tena kwa ushauri mahsusi kutoka Kampuni ya Kimataifa ya Mawakili, Wizara ya Nishati na Madini haikuupenda mwelekeo huo hivyo tarehe 28 Novemba 2006 baadaye Waziri wa Nishati na Madini Mhe. Nazir Karamagi, Mb akiwa nje ya nchi Calgary, Canada alimuagiza Mwenyekiti wa Bodi ya TANESCO Balozi Kazaura kuangalia uwezekano wa kuhaulisha Mkataba wa Richmond kwa kampuni nyingine. Siku tano baada ya mawasiliano hayo, yaani tarehe 4 Desemba 2006, TANESCO ikapokea barua kutoka Richmond Development Company LLC ikielezea nia ya kampuni hiyo kutumia haki yake chini ya kifungu 15.12 cha mkataba ili kuhamisha majukumu yake ndani ya mkataba kwenda kwa kampuni mpya ya Dowans Holdings S.A. Kamati Teule ilipata taarifa za ndani ya Wizara na TANESCO kuwa viongozi wa Wizara kama kawaida yao waliishinikiza TANESCO kuridhia ombi hilo la Richmond Development Company LLC kuhaulisha mkataba kwa Dowans Holdings S.A. TANESCO ikalazimika kuridhia uhaulishaji wa mkataba huu badala ya kutumia fursa iliyokuwepo ya kusitisha mkataba baada ya kutoa notisi ya siku thelathini. Kamati Teule inaamini kwamba uamuzi wa Wizara ya Nishati na Madini kuizuia TANESCO isitumie fursa ya kusitisha mkataba huo, unaashiria jinsi viongozi wetu wanavyojali zaidi faida na maslahi ya makampuni ya nje kuliko maslahi mapana ya Taifa. Tarehe 3 Desemba TANESCO kama ilivyoagizwa ikaridhia uhaulishwaji wa mkataba huo lakini kipindi ambacho hali ya maji katika mabwawa yetu ya kuzalishia umeme ilishaanza kurejea kuwa ya kawaida. Uamuzi huo umeingizia Taifa hasara kubwa. Hivyo basi Kamati Teule inapendekeza kwamba Waziri wa Nishati na Madini Mhe. Nazir Karamagi, Mb aliyeshabikia sana uhaulishaji huo, awajibishwe.

(9) Matokeo ya uchunguzi ya Kamati Teule kama yalivyoainishwa hapo juu yanadhihirisha wazi jinsi Taifa lilivyotumbukizwa kwenye hasara kubwa kutokana na mkataba huo wa Richmond Development Company LLC na Dowans Holdings S.A, kinyume na taarifa iliyotolewa na TAKUKURU (wakati huo TAKURU) kwamba Taifa halikupata hasara yoyote. Taarifa ya TAKUKURU ililenga kuficha ukweli (white wash) hivyo ikaishia kujikanganya kwa kukiri kuwepo kwa mapungufu lakini yasiyokuwa na athari. Taarifa hiyo imemong’onyoa kwa kiasi kiasi kikubwa hadhi na heshima ya chombo hiki muhimu cha kitaifa kilichopewa dhamana ya kupambana na rushwa na sio kuipamba ili kurejesha heshima ya umma katika taasisi hiyo. Kamati teule inapendekeza mabadiliko ya haraka ya uongozi wa taasisi hiyo.

(10) Taratibu za malipo ya madai ya mkataba wa umeme wa dharura zinafanywa kupitia Barua ya Dhamana ya Benki iliyofunguliwa kati ya TANESCO na benki ya CRDB ya dola za Kimarekani milioni 30,696,598 iliyofunguliwa tarehe 27 Desemba 2006. Kamati Teule imethibitisha kwamba hadi kufikia tarehe 19 Juni 2007 malipo yaliyolipwa na Benki Kuu yamefikia Dola za Kimarekani 35,561,598 kiasi hicho ni zaidi ya Barua ya Dhamana ya Benki kwa dola za kimarekani milioni 4,565,000 wastani wa shilingi bilioni 5.7. Kamati Teule inashangaa ni vipi Benki Kuu iidhinishe malipo hayo
nje ya Barua ya Dhamana ya Benki iliyofunguliwa kati ya TANESCO, CRDB Bank na Dowans Holdings S.A. Kwa kuwa Benki Kuu ndio msimamizi mkuu wa akaunti maalum (Escrow Account), Gavana wa Benki Kuu pamoja na Bodi ya Wakurugenzi wachunguze kwa makini uhalali wa malipo hayo na kuhakikisha kwamba udhaifu wa namna hii haujitokezi tena hapo baadaye.

(11) Wakati umefika sasa kwa Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma ya mwaka 1995 (Public Leadership Code of Ethics Act) ifanyiwe marekebisho makubwa ili kudhibiti utaratibu unaonekana wa kawaida sasa wa viongozi waandamizi wenye dhamana kisiasa kuendelea na biashara zao wakiwa madarakani, hivyo kuwaweka kwenye mtihani mkubwa wa mgongano wa kimaslahi katika maamuzi yao. Tufike mahali ambapo sheria iwalazimu kuchagua kati ya Utumishi wa Umma au biashara binafsi. Viongozi waandamizi wenye dhamana kisiasa (mawaziri na kuendelea) kuendelea na biashara zao wakiwa madarakani hivyo kuwaweka kwenye mtihani mgumu wa mgongano wa kimaslahi.

(12) Serikali iondokane kabisa na utaratibu wa kutumia mawakala katika ununuzi wa mitambo ya kuzalisha umeme nchini na kuhakikisha kuwa Wizara husika ina taarifa za bei halisi ya mitambo kila wakati ili kujiepusha na mchezo wa kawaida wa mawakala kupandisha bei mara mbili au zaidi ya bei halisi. Kamati Teule ilishuhudia bei za mitambo hiyo jijini Houston, Texas Marekani kwa watengenezaji kiwandani ikiwemo kampuni ya Kawasaki Gas Turbines – Americas ambayo iko chini ikilinganishwa na bei zinazotolewa na mawakala hao, jambo ambalo lingeiwezesha Serikali kununua na kumiliki badala ya kukodi kwa muda mfupi na kwa gharama kubwa. Mathalan, MW 105 zingepatikana kwa kununua mitambo sita ya MW 17,5 kila mmoja kwa gharama ya shilingi bilioni 56.25 badala ya shilingi bilioni 108.7 tulizotandikwa na Richmond Development Company LLC mitambo hiyo ikibaki mali ya wakodishaji. Kwa kumalizia Kamati Teule ilithibitisha kwamba kauli iliyokuwa inatolewa mara kwa mara na baadhi ya viongozi wote tuliowahoji kwamba kipindi hicho cha ukame haikuwa rahisi kupata mitambo hiyo na ilikuwa ikigombaniwa na nchi nyingi kauli hiyo ilikuwa sio ya ukweli na upotoshaji mkubwa.

(13) Utaratibu tuliourithi kutoka kwa wakoloni na kuuzoea wa kuiona mikataba ya kibiashara kuwa ni siri hata kwa walipa kodi wenyewe na kuwa uwanja wa pekee wa watendaji, ambao Waziri wa Mipango Uchumi na Uwezeshaji Mhe. Dk Juma Ngasongwa (Mb) aliusifia bungeni tarehe 19 Aprili 2007 kuwa best practice wakati akijibu swali la Mhe. Masolwa C. Masolwa (Mb) Mbunge wa Bububu, umepitwa na wakati na unakiuka misingi ya demokrasia na uwajibikaji. Matokeo ya utaratibu huu ni kuwepo kwa mikataba mibovu inayoficha vipengele vinavyoibebesha Taifa mizigo mikubwa ya gharama zisizokuwa za lazima kama tulivyoainisha katika pendekezo namba 3 hapo juu. Kamati Teule inatoa wito kwa Serikali kuondokana na utaratibu huu usio na tija kwa kuzihusisha Kamati za Kudumu za Bunge kwenye hatua za awali za maandalizi ya mikataba hiyo. Aidha, Kamati Teule inatoa wito kwa Kamati zote za Bunge zihakikishe kuwa zinapitia mikataba mikubwa nay a muda mrefu ya kibiashara chini ya sekta zao ili kuliondolea Taifa mizigo isiyo ya lazima. Pale ambapo upatikanaji wa mikataba hiyo unakwamishwa kwa urasimu usio wa lazima Kamati zitumie utaratibu uliotumiwa na Kamati ya Bunge ya Uwekezaji na Biashara ya kuunda Kamati Teule yenye ufunguo wa mikataba iliyofichika.

(14) Pamoja na dharura iliyokuwa inalikabili Taifa, Serikali haiwezi kuwa kinara wa uvunjaji wa taratibu, kanuni na sheria za nchi kwa makusudi. Kamati Teule imeanisha katika taarifa hii vitendo vya ubabe, ujeuri na kiburi vilivyofanywa na viongozi wa Wizara ya Nishati na Madini alimradi kampuni waliyoitaka iteuliwe kiasi cha kupindisha hata maamuzi ya Baraza la Mawaziri bila wasiwasi wowote, kukaidi ushauri wa kitaalamu wa Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma mara tatu mfululizo na kinyume na maagizo ya Baraza la Mawaziri lililotaka Sheria ya Ununuzi wa Umma izingatiwe, kukiuka sheria kwa makusudi kwa kuingilia mchakato wa zabuni wa taasisi nyingine ya ununuzi, kuvipuuza vyombo vya ndani vya maamuzi vya TANESCO (Bodi ya Wakurugenzi, Bodi ya Zabuni n.k), kuilazimisha Bodi na Menejimenti ya TANESCO kuridhia maamuzi yaliyofanywa na Wizara ya kuibeba Richmond Development Company LLC kinyume cha sheria na taratibu n.k. Wizara hiyo katika kuibeba Richmond Development Company LLC ilifikia hatua ya kupotosha kwa makusudi ushauri wa Wizara ya Fedha uliozuia malipo ya awali ya Dola za Kimarekani Milioni 10 katika Barua ya Dhamana ya Benki ya Richmond Development company LLC. Siku iliyopotosha ilikuwa tarehe 6 Octoba 2006. Kamati Teule inapendekeza kwamba Waziri wa Nishati na Madini wa wakati huo Mhe. Dk. Ibrahim Msabaha (Mb) na Katibu Mkuu Ndugu Arthur Mwakapugi wachukuliwe hatua kali za kinidhamu kwa kuliingiza Taifa kwa makusudi kwenye mkataba na kampuni ya mfukoni ambao umesababisha hasara kubwa kwa nchi. Aidha Kamishna wa Nishati Ndugu Bashir Mrindoko naye achukuliwe hatua za kinidhamu kwa kushindwa kumshauri Katibu Mkuu mpya wa Wizara kuhusu udhaifu wa Richmond Development Company LLC ambao ulijulikana dhahiri na Wizara toka mwaka 2004 kwenye mkataba wa Bomba la Mafuta. Ndugu Mrindoko ndiye aliyeiandikia barua kampuni hiyo kusitisha mkataba wake na Serikali mwezi mmoja tu kabla ya mchakato wa zabuni ya umeme wa dharura haujaanza.

(15) Utaratibu wa kuteua wakurugenzi na makamishna katika Wizara kuwa wajumbe wa bodi za wakurugenzi za mashirika yaliyo chini ya Wizara, unazua mgongano wa kimaslahi, kudhoofisha usimamizi na uwajibikaji, hivyo Serikali iupige marufuku mara moja. Mfano Kamishna wa Nishati ni Mjumbe wa Bodi ya Wakurugenzi ya TANESCO ambaye alishiriki kwenye kikao kilichowakataa wazabuni wote kuwa hawafai na kuishauri Serikali vilivyo, aliporejea Wizarani alishiriki katika kutengua maamuzi ya Bodi ya TANESCO.

(16) Uhuru mkubwa ambao viongozi wa Wizara ya Nishati na Madini waliutumia bila wasiwasi katika kuhakikisha kwamba kampuni waliyoitaka, Richmond Development Company LLC, inapewa zabuni ya umeme wa dharura; maelekezo ya mara kwa mara ya Waziri Mkuu kwa Wizara katika kila hatua ya mchakato huo; upendeleo wa dhahiri ambao Richmond Development Company LLC iliupata kutoka taasisi mbalimbali za Serikali k.m Kituo cha uwekezaji (TIC) ambacho kilifikia hatua ya kufumbia macho baadhi ya taratibu zake za msingi ili kuipa kampuni tanzu ya Richmond Development Company LLC cheti cha uwekezaji haraka iwezekanavyo; kutotimiza masharti ya Bodi za Makandarasi na Wahandisi na Wizara ya Nishati na Madini kuikingia kifua kampuni hiyo isichukuliwe hatua za kisheria; uteuzi wa mwisho wa Richmond Development Company LLC kuwa mkandarasi kufanywa na Waziri Mkuu mwenyewe tarehe 21 Juni 2006; uamuzi wa kuiteua Richmond Development Company LLC kuwa mkandarasi kusafishwa na TAKURU ( sasa TAKUKURU) kuwa ulikuwa wa wazi na wa haki; uamuzi wa Serikali kuizuia TANESCO isivunje mkataba na kampuni hiyo licha ya sababu zote kisheria kuwepo, ni baadhi tu ya viashiria vya nguvu kubwa iliyo juu ya Wizara ya Nishati na Madini kutumika katika suala hili na Kamati Teule kutokana na ushahidi wa kimaandishi, kimazingira na wa mdomo, inaiona nguvu hiyo kuwa ni Waziri Mkuu.

Ibara ya 52 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya Mwaka 1977 inatamka wazi kuwa Waziri Mkuu ndiye mwenye madaraka ya juu ya udhibiti, usimamiaji, utekelezaji wa siku hadi siku wa kazi na shughuli za Serikali ya Jamhuri ya Muungano na ndiye Kiongozi wa shughuli za Serikali Bungeni. Kamati Teule haikufurahishwa hata kidogo na taarifa hizo zinazomgusa moja kwa moja Mhe. Waziri Mkuu katika kuipendelea Richmond Development Company LLC. Hata hivyo Kamati Teule imetimiza wajibu wake kwa uwazi na ukweli kama ilivyoagizwa na Bunge letu Tukufu. Kwa kuzingatia umuhimu wa nafasi aliyonayo Mhe. Waziri Mkuu katika uendeshaji wa shughuli za Serikali na uongozi wa nchi kwa ujumla, ni wajibu wake yeye mwenyewe kupima uzito wa matokeo ya uchunguzi huu na wajibu wake kikatiba ndani na nje ya Bunge. Vile vile ni wajibu wa Bunge ambalo linathibitisha uteuzi wake kwa mujibu wa Ibara ya 51 inayothibitisha uteuzi wake. Kuangalia ikiwa matokeo ya uchunguzi huu hayajaathiri hadhi na uzito wake ndani ya Bunge.

Mheshimiwa Spika, kwa kumalizia Kamati Teule ya Bunge ilifadhaishwa sana na tabia ya baadhi ya watendaji wa Serikali ya kukaidi amri ya kuwasilisha nyaraka zinazohitajika na Kamati Teule.

Kamati Teule inaliomba Bunge litafakari kitendo cha aina hii na kufikiria hatua za kuchukua dhidi ya watendaji wa namna hiyo.

7.0 SHUKRANI

Mheshimiwa Spika, naomba kurudia kukushukuru wewe binafsi na Bunge lako Tukufu kwa kutupa heshima hii kubwa ya kuunda Kamati Teule ya Bunge.

Pia napenda kuishukuru Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa kwa ushirikiano wake mzuri ambao uliiwezesha Kamati hii kupata taarifa mbalimbali. Vilevile naushukuru Ubalozi wa Tanzania wa Washington D.C, Marekani kwa kuwawezesha baadhi ya Wajumbe wa Kamati hii waliosafiri kwenda Marekani kufanya kazi yao kwa ufanisi. Nakishukuru Chama cha Uwekezaji cha Watanzania waishio Marekani (Tanzanian American Investment Forum- TAIF) chini ya Mwenyekiti wake Dk. Lenard Tenende kwa mapokezi mazuri ya Wajumbe wa Kamati Teule walipozuru Houston, Texas - Marekani.

Mheshimiwa Spika, naomba vilevile nimpongeze Mwenyekiti wa Kamati ya Uwekezaji na Biashara, Mhe. William Shellukindo (Mb) na wajumbe wake wote kwa kusimama kidete kuhakikisha kuwa kamati yao inapata majibu kupitia kamati Teule ya Bunge.
Shukrani za pekee na pongezi ziwaendee waandishi wa habari na vyombo vyao walioweka maslahi binafsi pembeni na kupiga kelele kwa nguvu zao zote kuhusu mwenendo uliokuwa hauridhishi wa mchakato wa zabuni ya umeme wa dharura. Kwa niaba ya Kamati Teule naomba, Mheshimiwa Spika, nichukue fursa hii kumpa pole mwandishi mahiri na jasiri Saed Kubenea na mwenzake Ndimara Tegambwage kwa mkasa wa kushambuliwa na kuumizwa vibaya na watu tunaoamini hawafai kuitwa Watanzania.

Vilevile shukrani zetu ziende kwa Watanzania na watu wote wenye nia njema na nchi hii waliotuunga mkono kwa kutupa taarifa mbalimbali, maoni kwa njia ya barua pepe, simu n.k.

Kwa kumalizia namshukuru Katibu wa Bunge Ndg. Damian S.L Foka kwa kuisadia Kamati hii kufanya kazi vizuri. Aidha, shukrani za pekee zinatolewa kwa Katibu wa Kamati hii Ndg. Anselm Mrema akishirikiana na Ndg. Emmanuel Mpanda, Ndg. Lina Kitosi na Ndg. Nenelwa Mwihambi kwa kuisaidia Kamati kufanikisha kumaliza kazi hii kwa ufanisi.

Mheshimiwa Spika, naomba kutoa hoja.

Mhe. Dk. Harrison G. Mwakyembe
MWENYEKITI
KAMATI TEULE YA BUNGE

06 Februari 2008

"Roho iradhi ila Mwili udhaifu"!

2008-02-11T20:26:00.000+03:00

Kuna usemi kwamba siasa ni mchezo mchafu, hii inapelekea fikra na mitazamo mingi sana hasa kwa wananchi juu ya siasa.

Siasa safi ni moja ya nguzo dhabiti zenye kuchochea maendeleo katika nchi yoyote kwani ni kwa kupitia siasa ndipo wanapo patikana viongozi na sera zinazotumika kuongoza nchi hadi kuiletea maendeleo.

Siasa safi pia inachambulia namna ya kufikia kuyapata madaraka kwa njia ya haki na ya uwazi kupitia nguvu ya umma yaani maamuzi ya watu.

Kuna tofauti kubwa kati ya kiongozi na mwanasiasa. Ingawa mwanasiasa anaweza kuwa kiongozi ama pia kiongozi akawa na sifa za kuwa mwanasiasa.Lakini wapo wasio na sifa zote hivyo kumiliki moja ya sifa tu.Hii ni karama toka kwa Mungu, ingawa pia wapo wanaojijenga kwa kupata mafunzo.

Katika moja ya michakato ya kisiasa ni kampeni kipindi ambacho wagombea wa ngazi mbalimbali wanapata fursa ya kujinadi sera zao, nini hasa wanatacho fanya pindi watakapo pewa ridhaa ya kuongoza umma.

Kipindi cha kampeni hugharimu fedha ambazo hutumika katika shughuli mbalimbali mathalani mafuta ya magari kuzunguka maeneo ya wananchi. Wapo ambao pia hugawa vifaa vyenye ujumbe juu ya mgombea kama khanga, fulana, kofia vitu ambavyo huhitaji sana fedha kuweza kuvitengeneza.

Wapo vilevile katika kipindi hiki hupita pita wakigawa fedha kwa wananchi wenye uwezo na hamasa kubwa katika jamii kuweza kuchochea mabadiliko ya kimaamuzi kwa wananchi ili wawe upande wao.

Lakini zaidi wapo wanasiasa ambao katika kipindi cha kampeni huweza kutumia pia fedha kama nyenzo ya kuwadhibiti wapinzani wao katika kinyang'anyiro kwa kuhujumu kila jitihada za mpinzani kwa uwezo wa kifedha. Hapa wapo wenye njia mbalimbali hatari na njia salama.

Kuna makundi mengi sana ya wanasiasa ndani ya medani ya siasa. Hapa wapo wanasiasa matajiri, maskini na wa kati. Wasomi na wasio wasomi. Wenye changamoto za kimwili na wasio nazo, wapo pia wenye kuwakilisha makundi mbalimbali katika jamii kama watetezi wao.Hapa ndipo nguvu za wanasiasa zinapogawanyika.

Nguvu hizi za wanasiasa zinaweza kushuhudiwa katika namna ya utendaji wa kisiasa katika kampeni hata baada ya kampeni. Mfano; uwazi wa namna ya kukusanya fedha na kiwango cha kutumika katika shughuli nzima za kampeni.

Hapa kuna mgawanyiko mkubwa sana na ndipo hata usemi wa siasa ni mchezo mchafu unaanza kuota mizizi. Kuna wanasiasa ambao nguvu ya kifedha za kampeni hutokana na mifuko ya wananchi wenye moyo wa upendo na hamasa kushawishika wenyewe kushiriki kumchangia mgombea ambaye wanampenda aje kuwaongoza, jambo ambalo ni jema sana.

Wanasiasa kama hawa wakati mwingine huwa hawapendi kushiriki katika safu ya uongozi yaani kuwa viongozi lakini kipaji cha uongozi kinawafichua na kuwatambulisha kwenye jamii na wananchi kumshawishi ashiriki katika shughuli za siasa zitakazomuwezesha kuongoza.

Siasa za Marekani zinazoendelea hivi sasa kwa kampeni ndani na nje ya vyama tayari kuelekea ikulu ya nchi hiyo na kurithi kiti cha Raisi George W. Bush zinaweza kutufundisha mengi hasa katika shughuli ya namna ya kupata fedha kwa ajili ya kampeni, kwa uwepo wa asilimia kubwa ya uwazi juu ya vyanzo vya mapato na watu wanaochangia kwa wagombea.

Si Marekani tu, hata hapa nchini kwetu wapo wanasiasa ambao walichangiwa katika chaguzi tofauti tofauti hadi kuwa fikisha mahali walipo kwa kuhodhi madaraka na kuwatumikia wananchi hao.

Wapo vilevile wanasiasa ambao wameingia wakatumia fedha zao kama mtaji kuwekeza katika shughuli za siasa hasa kuendeshea shughuli za kampeni, hawa kuna mawili; mosi wanaweza kuwatumikia vyema wananchi lakini vilevile pili wanaweza wasiwatumikie vyema wananchi na kuwa makini katika kutafuta namna ya kurudisha fedha ambazo alitumia wakati wa kampeni.

Lakini kuna kundi la wanasiasa linalobebwa na baadhi ya matajiri, ambao wanawachangia kila shughuli na gharama za kipindi chote cha kampeni hadi kunyakuwa madaraka.

Kundi hili mara kwa mara linafanya hivi kupata kinga dhidi ya mali na hadhi yao katika jamii. Pia kuchochea hoja na kuweza kupenyeza hoja "ajenda" zao kwenye vyombo vya maamuzi kupitia wanasiasa hao.

Hapa ndipo tunaona baadhi ya wanasiasa kuwa mstari wa mbele kujenga hoja ambazo lazima upate wasi wasi kama ni kwa maslahi ya wananchi na taifa kwa ujumla ama kwa maslahi ya watu na kikundi kidogo.

Wapo wanasiasa matajiri wanaoingia katika siasa kulinda maslahi yao na pia kutafuta zaidi fursa za kibiashara. Hawa huwa wakijishughulisha sana mara kwa mara na shughuli za maslahi ya kibinafsi.

Makundi haya yote kushiriki katika siasa na kujinadi. Hapa wananchi kwa msimamo na ufahamu huweza kung'amua makundi haya na kujua nani hasa anawafaa baina ya kundi toka vyama tofauti vya kiasa linalowakabili hasa katika kipindi cha kampeni.

Kuna kipindi kulikuwa na ongezeko la wimbi la wasomi kukimbilia katika shughuli za siasa, hapa ikazua zogo na maswali mengi vichwani kwanini wasomi hawa waache maslahi yao na utume wao kukimbilia siasa kwani ualimu ni wito ati!

Kumbe kama wengi wanavyotazama kwa kizazi hiki kama siasa na hasa utawala ni mwanya wa kujinufaisha na kuneemeka na si utumishi kwa umma kama enzi zile za Nyerere. Enzi ambazo hakuna tofauti kati ya kiongozi na mwananchi wa kawaida katika suala la umilikaji mali.

Kwani tumesha shahudia viongozi wakiondoka madarakani wakiwa na mali za kawaida sana tofauti na kipindi hiki cha sasa ambacho wanasiasa waondokapo madarakani tayari kuna tofauti kubwa katika umilikaji mali kulinganisha na kipindi alikuwa anaingia.

Hii labda ni moja wapo ya madhara ambayo yanajitokeza sasa baada ya kulipa kisogo Azimio la Arusha na kulibeba Azimio la Zanzibar.

Kwani kwenye azimio la Arusha ambalo Mwl. Nyerere aliliasisi aliweza kuweka miiko na sheria ambazo zinawachunga viongozi katika utumishi wao kwa wananchi.

Kuna ugumu mkubwa sana ambao unawakabili hasa viongozi wa sasa kwani azimio la arusha ndilo lililoumba taswira halisi ya Tanzania bora yenye usawa na hasa siasa safi katika madaraka.

Kama tulivyosikia katika hotuba ya Raisi Mhe. Jakaya M. Kikwete uwepo wa fikra, hitaji la kuangalia upya kanuni na taratibu kwa viongozi hasa katika namna na mienendo ya utumishi kuangaliwa upya.

Hii inatokana na uchanganyaji wa shughuli kama siasa na biashara ambapo mhusika anapunguza ufanisi na hata uwepo wa usawa na haki hasa katika kugombea nafasi ya kuendesha biashara mahali fulani. Si tunakumbuka ya "mpanda farasi wawili………" ama ya "mshika mawili……..".

Ni mwanzo mzuri wa kung'amua hitaji la kanuni kama ambazo Mwl. Nyerere alishaziona na kuziweka katika azimio la arusha kwa kupitia maadili ya uongozi. Na alipooza zimepewa kisogo akaasa kwa maandishi yake mwenyewe katika kitabu cha "Uongozi wetu na hatma ya Tanzania".

Lakini kama usemi aliowahi kuusema Nabii Isaah bin Marium ama Yesu Kristo kwa wanafunzi wake "Roho iradhi ila Mwili udhaifu"![Mathayo 26:41]. Kuna uwezekano mkubwa wa uwepo wa uradhi katika roho ya baadhi ya viongozi kuenenda kufuatana na maadili ya uongozi tayari kuwatumikia wananchi lakini kunaweza kukakabiliwa na udhaifu wa mwili.

Udhaifu wa mwili kama hofu, mashaka, aibu kwa wanaokuzunguka kuweza kuikamilisha dhamira halisi ya kuleta mabadiliko ambayo yanahitajika kwa kuelekea kwenye Tanzania yenye maisha bora ambayo ni ahadi kwa watanzania.

Lazima maneno ya Dk. Stockman katika kitabu cha "An Enemy of the People" kilichoandikwa na Ibsen; "..the strongest man is the one who stand alone…"[mtu jasiri ni yule anayeweza kusimama pekee-tafsiri ikiwa ni yangu] yafikiwe na kutekelezwa ili kutenda na si kunena tu "Muungwana ni Vitendo na si maneno".

Bado wanawake na Chozi Zito!

2008-01-28T21:19:00.000+03:00

Bado wanawake na chozi zito!
Na Michael J. Dalali

Kuna kauli nyingi huwa zinaelezea umuhimu wa wanawake ama mama zetu, wapo wanaosema “nani kama mama”, “ maendeleo ya jamii yanatazamwa kwa mwanamke” “kila mafanikio ya mwanaume nyuma kuna mwanamke” na kauli nyingine nyingi sana.

Naandika makala hii kwa unyenyekevu na uangalifu sana nisije kutafsiriwa myanyasaji wa jinsia, lakini nikiwa na msukumo wa hali ya juu toka ndani kwa vile nilivyokuwa naviona mara kwa mara vikiwakabili wakina mama.

Kwa kweli wao ndiyo chimbuko la asilimia kubwa ya watu maarufu na wakuheshimika kwa jinsi walivyoweza kuwaunda “shape” kimaadili na mienendo. Mifano ni mingi katika hili kama Mwl. Nyerere jinsi alivyokuwa na ukaribu na mama yake, Mwanaharakati Martin Luther King Jr wa Marekani na wengine wengi.

Katika Afrika wanawake wamekuwa wakikabiliwa na changamoto nyingi sana katika maisha yao kwa ujumla. Baadhi ya changamoto hizo ni za kiasili na nyingine huibuka toka katika makundi yawazungukayo mathalani wanaume.

Wengi wanamtazamo kwamba wanawake ni viumbe dhaifu, lakini kihalisia si kama wanavyodhani ndiyo maana hata mwanamuziki wa kimarekani Shaggy aliwahi kuelezea nguvu walizonazo wanawake katika kibao chake “strength of a woman” ama Eva na Delila katika vitabu vya dini.

Si huyo tu hata Ambwene Yesaya “A.Y” mwanamuziki wa kizazi kipya aliwahi kutanabaisha harakati za wanawake katika wimbo wake “mademu watafutaji”. Wapo pia wengine wengi kwa kutumia nyanja mbalimbali wameweza kudhihirisha nguvu, umuhimu na kubainisha hali ngumu iwakabilio wanawake.

Katika sehemu nyingi ndiyo washikiliao koo na familia.Huwa na upendo usioweza kupimika licha ya kuwepo wachache wenye kuwa na mapungufu.

Wengi wanazidi kujishughulisha katika nyanja mbalimbali kuzalisha kipato si kujinufaisha nafsi bali kuinua familia na kukidhi mahitaji. Katika hili wanaume asilimia kubwa huibua mzozo kubwa sana kwa kutokuwa tayari kuwaruhusu washiriki katika shughuli za uzalishaji mali.

Wanawake wakijishughulisha katika kazi za kilimo mashambani huko vijijini huwa ni sawa machoni pa wanaume lakini si kuingilia baadhi ya shughuli mathalani biashara, hofu i wapi? Je si moja ya shughuli za kuzalisha mali?

Wapo waliowahi kutishiwa kuachwa kisa hawatakiwi kujishughulisha na shughuli ya aina fulani.Lakini sijawahi kusikia mwanamke anamchagulia kazi ama kumdhibiti mwanaume katika aina ya shughuli ya kuzalisha mali.

Wapo wanaoamua waingie nao katika shughuli za kuzalisha mali baada ya kuona manyanyaso yanazidi kutokana na kuwa tegemezi kwa mwanaume mzalishaji pekee.Lakini pia ni busara na wanawake kupewa ruhusa kufanya kazi kwani kazi ni kipimo cha utu hata vitabu vya dini vinasema asiye fanya kazi na asile.

Wanaoweza kuweka uso gume gume huingia na kuanza kupambana na mifumo hasi dhidi yao katika nyanja mbalimbali ya kazi.Wapo ambao hususiwa bidhaa kisa wao ni wanawake ati hawapaswi kununuzwa biashara zao na wanaamua kununua za wanaume tu!

Nipo njiani natoka Arusha Mahakama ya kimataifa ya mauaji ya Rwanda kushuhudia mwanamama akimtolea ushahidi wa kumtetea mumewe “Augusto
“ anayehusishwa na mauaji hayo.Ni mwanamke hapa ndiye anayetoa uokoaji huku akiweka pembeni makandamizo yote ambayo labda alikuwa yanamkabili toka kwa mumewe huyo.

Njiani nakutana na wakina mama ambao hata sikupanga kununua bidhaa lakini nashawishika kununua kuwaunga mkono jitihada zao kwani kuna mahitaji mengi yanawakabili.Wapo mchana barabarani jua likiwachoma wakisaka fedha. Kazi za nyumbani zikiwasuburi, shamba la nyanya wanazouza nalo linawangojea maskini wakina mama.

Licha ya hali ngumu mwanaume bila hata huruma anapekua na kuchukua na wakati mwingine hata kumnyang’anya kile kidogo alichoweza kukipata kwa siku hiyo [wakati mwingine hata kama yeye anaajira inayompatia kipato], mara nyingine hata kutoangalia mtaji wa shughuli yenyewe!Mungu wangu,ni uchungu ulioje.

Badala hata ya kufanyia maendeleo fedha anyang’anyayo huishia kuipeleka kwenye ulevi na kurejea nyumbani akiwa bwii chakari na kuanza kumpiga huku akimteremshia matusi kedekede.

Wengine wanadiriki hata fedha hiyo hiyo kwenda kutafuta wanawake wa kuwastarehesha pasi kuangalia familia aliyoiacha hohe hae nyumbani ikikabiliwa na majukumu ya mahitaji lukuki.

Mwanamke wa kiafrika anapambana na hali kama hii kwa uvumilivu na upendo, anaendelea kujitahidi kila kikicha kuiinua familia kwa kujishughulisha ili kutimiza hamu ya kuiona familia katika hali ya maendeleo bila kuikimbia kama wanaume wengi wafanyavyo mambo yakiwa magumu.

Naendelea mbele zaidi nakutana na wakina mama wakikata mkonge maeneo ya mazinde na mkomazi hapa fikra zinazidi juu ya mapambano ya kundi la kina mama kwa maendeleo hasa ya familia na hususan watoto wao.

Ni kazi ambayo imezoeleka kufanywa na wanaume, lakini hivi sana katika kusaka fedha wamekuwa wakiifanya kama vile katika miji wanawake wanaojishughulisha na kubeba zege katika majengo yanayojenga na kushusha injini katika magereji ya magari.

Hakuna wasaa wa vicheko kwa wenye kukabiliwa na matatizo yawahitajio kuyatatua wenyewe, hakuna wasaa wa kukaa mguu juu kumsubiri mume ajere n mahitaji eti kupaka rangi ama hina, thubutu!.Wote wanachakarika katika kusaka noti.

Wapo wanaoendesha shughuli katika mazingira ya joto na kelele kali huku wakipewa fedha kichele na wamiliki viwandani lakini yote katika kuinua familia.Hapa nakumbuka katika miaka ya vita kuu ya pili ya dunia 1939-1945 wanawake walivyokuwa na mchango kushikilia uzalishaji mali viwandani wakati vita ikiendelea.Walipewa nafasi kwa nini katika baadhi ya nyanja kunaingia mizengwe hivi sasa?

Wapo ambao wanadiriki hadi kutoa thamani ya miili yao na utu wao kusudi waweze kupata fedha za kukimu maisha yao na ya watoto ambao baba zao walishawakana kutowajua.Wengi tunawadharau pasi kuangalia undani wa kiini cha tatizo lililowapelekea kufikia pale.

Wapo ambao hujishughulisha na shughuli ya kuuza miili yao kama kimbilio pekee la kikomboa maisha yao kwani wanahitaji fedha za kukimu maisha na hawana ujuzi, mtaji, wala namna waionayo na hujikuta wakitumbukia huko.

Natambua uwepo wa hata kundi la wanafunzi tena wa elimu ya juu ambao hufanya tabia kama hiyo pale fedha zinapowaishia huku wakihitajika kuendelea na mahitaji ya kimaisha na kitaaluma pasi kuwepo mtu wa kutoa huduma hizo, ni hatari!

Kama vile wakina mama wauza nyanya kule barabarani walivyokuwa wanagombea mifuko kuwawekea wateja wao mabasi na magari yakisimama ndivyo baadhi ya wanawake maofisini wanavyogombana na wakati mwingine hata kununiana ili tu kufika ngazi ya juu zaidi na kuweza kupata mapato zaidi kukidhi mahitaji.

Natambua umoja ni nguvu na ushirikiano hujenga,ndivyo ambavyo wakina mama wanapaswa kudumisha licha ya kuwa na kila mmoja haja ya kukidhi shida zinzo mkabili.

Katika nyanja kama siasa huko ndiko kwenye mengi yakutoa chozi. Kina mama wengi wapo wenye uwezo na sifa za kuhodhi nyadhifa mbalimbali lakini si rahisi kama tuonavyo nje pale wachache wanapofanikiwa kunyakuwa nyadhifa kama uwaziri ama viti maalumu bungeni.

Wapo ambao huishia kutumika kama “bigijii” [bubble gum] na utamu ukiisha hutemwa tayari kuingia nyingine.Lakini nao huingia na matarajio na mahitaji yao ambayo wachache sana katika wengi huweza kuyafikia.

Si tu kwenye siasa, hata katika harakati za kujikwamua kwao kupitia nyanja kama ya elimu baadhi wamekuwa wakikumbwa na changamoto cha kuwekewa kauzibe na washika dau mathalani wanaume wakihitaji penzi kilazima wakiwa na kinga ya kung’ang’ania maksi zao na hata wengine kuwafelisha.

Kwa nini baadhi ya wanafunzi wa kike waendelee kutoa vilio kila kukicha kisa kuombwa penzi kilazima na walimu wao? Na baadhi ya wasichana hukumbwa na mimba za utotoni “early pregnancies” na hadi kufukuzwa shule huku mpaji mwalimu akiendeleza tabia yake chafu.

Hawa ni sawa na kina mama ntilie wanaonyang’anywa mitaji yao yote kwa mara moja na mgambo bila huruma kwa kuwanyang’anya masufuria yao ya chakula cha biashara.Hurudi mikono kichwani wakifikiria wapi pa kuanzia na huku watoto wakizidi kulia mahitaji kama njaa, elimu na mavazi achilia mbali wakikabiliwa na maradhi.

Bado kuna mifumo ya kionyonyaji iliyopo chini ya migongo ya riba inayowanyonya sana asilimia kubwa ya kina mama wanaojaribu kuapata mikopo wakiwa na tumini la kujikwamua kimtaji na kuongeza tija kwa uzalishaji bora.

Wanawake wa kiafrika wanaendelea kugawanya, kukandamizwa, kunyonywa na kuonewa. Wapo watetezi wachache tofauti na hitaji halisi. Kuna nyanja nyingi wanapaswa kujikaza na kushiriki kwa umoja tayari kujikomboa na hali duni za kimaisha. Jitihada za dhati za kutafuta maendeleo kila nyanja zisirudishwe nyuma na changamoto nyingi zilizopo.

0755-45 97 83
michaeldalali@yahoo.com

I could meet comrade!

2008-01-28T21:08:00.000+03:00

"Hey mike wait abit.......let me close my things so that we can talk" Mrs.Marium.

I could pay a visit to one of very strong Lecturers in State University of Zanzibar "SUZA".She is a lecturer in Language field Mrs.Marium. I have been with her in a one year course at Friedrich Erbert Stiftung "FES" titled YLTP6.

All the best comrade!

Hey welcome......!

2008-01-28T21:01:00.000+03:00

For sure UROJO is good [Urojo mtamu jamani hata kama labda unadebwedesha....teh teh]

waauuh..look at UROJO!

2008-01-28T20:54:00.000+03:00

This is very special culture food of Zanzibarians its UROJO i could taste it yakhe...

Ngome Kongwe!

2008-01-28T20:49:00.000+03:00

Among famous place "NGOME KONGWE" cant be left out when you talk about Zanzibar also known as "Zenj" its just that stonish like.

Still i was looking for UROJO

Unique Streets!

2008-01-28T20:41:00.000+03:00

Pay a visit to see unique kind of streets found in Zanzibar!Here i was tryin to get along to look for a famous Zanzibarian food "UROJO"!

Aaagghhh....!

2008-01-28T20:32:00.000+03:00

You better be careful with your mouth while you are around Forodhani zone at night because its a place full of African cultural food staff......aaagghhhmmmmh oohh my saliva!

KARIBU FORODHANI

2008-01-28T20:26:00.000+03:00

For any one interested in looking at art works of Tanzanians, Forodhani in Zanzibar is very good place for making a tour.

Maasai culture could also be available in a place.

I hope for many tourist who will takr part in "SAUTI ZA BUSARA" check www.busaramusic.org its a good chance to pay a visit in the place.